АҚШ билан 12 миллиард долларлик келишув: Ўзбекистон нимага эришади?

АҚШ давлат котиби Марко Рубионинг Ўзбекистонга ташрифи доирасида Самарқандда C5+1 вазирлар учрашуви ва Ўзбекистон–АҚШ Ишбилармонлик ва инвестиция кенгашининг иккинчи йиғилиши ўтказилди. Унда АҚШ, Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистон вакиллари савдо, инвестиция, транспорт, энергетика, рақамли инфратузилма ва минераллар соҳасидаги ҳамкорликни муҳокама қилди.

АҚШ делегацияси ташрифи доирасида Ўзбекистон билан 12 миллиард долларлик келишувлар пакети эълон қилинди. Бироқ Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги маълумотига кўра, 54 та ҳужжат амалга оширилган тақдирда, битимларнинг умумий қиймати 12 миллиард долларни ташкил этади.

12 миллиард доллар нимани англатади?

Келишувлар саноатни модернизация қилиш, транспорт ва энергетика инфратузилмаси, муҳим минералларни ўзлаштириш, молия, рақамли технологиялар, қишлоқ хўжалиги, соғлиқни сақлаш ва таълим каби йўналишларни қамраб олади.

Вазирлик хабарида айрим компаниялар билан муайян йўналишлардаги ҳамкорлик ҳам қайд этилган:

• GE Aerospace билан Uzbekistan Airways самолётлари учун двигателлар етказиб бериш;
• Wabtec билан темирйўл ускуналари ва эҳтиёт қисмларини маҳаллийлаштириш бўйича келишувларга эришилган.

Franklin Templeton, Oppenheimer & Co., Citigroup ва BlackRock билан боғлиқ ҳужжатлар эса капитал жалб қилиш ва Ўзбекистон компанияларининг халқаро молия бозорларига чиқиш имкониятларини кенгайтиришга қаратилган.

Муҳим минераллар соҳасида ReElement Technologies, Traxys ва Trafigura билан ҳамкорлик назарда тутилган.

Amazon Leo, GE HealthCare ва Valmont Industries билан боғлиқ ташаббуслар эса сунъий йўлдош алоқаси, тиббий технологиялар ва қишлоқ хўжалигига оид.

Самарқанддаги C5+1 учрашувида томонлар сиёсий келишувларни аниқ инвестициялар ва қўшма лойиҳаларга айлантириш муҳимлигини таъкидлади.

Ўзбекистон ташриф давомида 12 миллиард долларлик келишувлар ва ташаббусларни эълон қилган бўлса, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистон бўйича очиқ хабарларда асосан ҳамкорлик йўналишлари ва кейинги музокаралар тилга олинган. Масалан, Қирғизистон билан самолёт хариди эҳтимоли муҳокама қилинган.

Ҳақиқий натижа кейинги қадамларга боғлиқ

Самарқанддаги учрашувлар АҚШ ва Марказий Осиё ўртасидаги иқтисодий ҳамкорликни кенгайтириш учун янги имкониятлар яратди. Бироқ эълон қилинган келишувлар қиймати билан амалда киритиладиган сармоялар ўртасида фарқ бор: ҳозирча 12 миллиард доллардан қанча қисми молиялаштирилгани ва лойиҳаларнинг қайси муддатларда амалга оширилиши тўлиқ очиқланмаган.

Ўзбекистон учун асосий вазифа хорижий компанияларни жалб қилиш билангина чекланмай, ҳамкорликни маҳаллий ишлаб чиқариш, технологиялар трансфери ва янги иш ўринларига айлантиришдан иборат. Айниқса, муҳим минералларни хомашё сифатида экспорт қилиш ўрнига мамлакат ичида қайта ишлаш имкониятларини яратиш иқтисодий самарани ошириши шубҳасиз.

Шунингдек, АҚШ билан алоқаларни ривожлантириш билан бир қаторда Хитой ва Россия билан муносабатларни мувозанатда сақлаш ҳамда улардан мамлакат манфаатлари йўлида фойдаланиш ҳам муҳим.