Нефть нархи $100 дан ошди: Яқин Шарқдаги хавфлар кучаймоқда

Ҳурмуз бўғозида хавф кучаймоқда

Нефть нархининг ўсишидаги асосий омиллардан бири — Яқин Шарқдаги нефть ташиш йўлларига таҳдиднинг кучайиши.
Ҳурмуз бўғози урушдан олдин жаҳон нефть ва ёқилғи ташувларининг қарийб бешдан бир қисми ўтадиган стратегик йўналиш ҳисобланган. 

Сўнгги ҳафталарда ушбу ҳудудда нефть ташувчи танкерларга ҳужумлар ва бошқа хавфли ҳолатлар кўпайган.
Reuters маълумотларига кўра, 28 сентябрдан 5 октябргача бўлган ҳафтада Ҳурмуз бўғози атрофида нефть, суюлтирилган табиий газ ва суюлтирилган нефть газини ташувчи танкерларга нисбатан камида 12 та ҳужум ёки ҳужумга уриниш қайд этилган. Бу Эрон уруши бошланганидан буён бир ҳафтадаги энг юқори кўрсаткич ҳисобланади.

Яқинда Қатар шимолида ҳаракатланаётган танкерга бир нечта снаряд ёки бошқа ўқ-дорилар билан зарба берилгани ҳақида ҳам хабар қилинди. Ҳодиса оқибатида жабрланганлар бор.

АҚШдаги бўрон ҳам нефть таклифини қисқартирмоқда

Нефть нархига таъсир қилаётган иккинчи омил — АҚШ Мексика қўлтиғидаги ишлаб чиқаришнинг вақтинча қисқариши.
Tropical Storm Isaias АҚШнинг нефть ва газ ишлаб чиқариладиган ҳудудларига яқинлашиши ортидан Shell ва Chevron компаниялари айрим денгиз платформаларида ишлаб чиқаришни қисқартирган. 

7 октябрь ҳолатига кўра, Мексика қўлтиғидаги нефть ишлаб чиқаришнинг тахминан 25 фоизи ва табиий газ ишлаб чиқаришнинг 16 фоизидан кўпроғи вақтинча тўхтатилган.
Бу ҳолат жаҳон бозорида нефть таклифининг қисқа муддатга янада қисқариши эҳтимолини кучайтирмоқда.

АҚШ нефть захиралари ҳам камайди

АҚШ Энергетика ахборот бошқармаси маълумотларига кўра, 2 октябрда якунланган ҳафтада мамлакатдаги хом нефть захиралари 3,2 миллион баррелга камайиб, 424,1 миллион баррелни ташкил этган.

Бу таҳлилчилар кутган 1,7 миллион барреллик пасайишдан анча юқори бўлган.
Дизель ва бошқа дистиллят ёқилғилари захираси ҳам 42 минг баррелга камайган. Уларнинг ҳажми йилнинг шу даври учун сўнгги беш йиллик кўрсаткичлардан паст даражада қолмоқда.

Стратегик захираларни чиқариш нархни вақтинча ушлаб туриши мумкин

Халқаро энергетика агентлиги нефть захираларини чиқаришни тезлаштириш ва дизель таъминотига устуворлик бериш режасини амалга оширмоқда.

Бироқ таҳлилчиларнинг таъкидлашича, стратегик захиралардан нефть чиқарилиши бозорга вақтинча қўшимча таъминот бериши мумкин, аммо янги ишлаб чиқариш қувватларини яратмайди. Шу сабабли Яқин Шарқдаги таъминот хавфи сақланиб қолса, нефть нархи юқори даражада қолиши мумкин.

Муаллиф: Ҳасанбой ОЧУН