Neft narxi $100 dan oshdi: Yaqin Sharqdagi xavflar kuchaymoqda

Hormuz bo‘g‘ozida xavf kuchaymoqda

Neft narxining o‘sishidagi asosiy omillardan biri — Yaqin Sharqdagi neft tashish yo‘llariga tahdidning kuchayishi.
Hormuz bo‘g‘ozi urushdan oldin jahon neft va yoqilg‘i tashuvlarining qariyb beshdan bir qismi o‘tadigan strategik yo‘nalish hisoblangan.
So‘nggi haftalarda ushbu hududda neft tashuvchi tankerlarga hujumlar va boshqa xavfli holatlar ko‘paygan.

Reuters ma’lumotlariga ko‘ra, 28-sentabrdan 5-oktabrgacha bo‘lgan haftada Hormuz bo‘g‘ozi atrofida neft, suyultirilgan tabiiy gaz va suyultirilgan neft gazini tashuvchi tankerlarga nisbatan kamida 12 ta hujum yoki hujumga urinish qayd etilgan. Bu Eron urushi boshlanganidan buyon bir haftadagi eng yuqori ko‘rsatkich hisoblanadi.

Yaqinda Qatar shimolida harakatlanayotgan tankерga bir nechta snaryad yoki boshqa o‘q-dorilar bilan zarba berilgani haqida ham xabar qilindi. Hodisa oqibatida jabrlanganlar bor.

AQShdagi bo‘ron ham neft taklifini qisqartirmoqda

Neft narxiga ta’sir qilayotgan ikkinchi omil — AQShning Meksika qo‘ltig‘idagi ishlab chiqarishning vaqtincha qisqarishi.
Tropical Storm Isaias AQShning neft va gaz ishlab chiqariladigan hududlariga yaqinlashishi ortidan Shell va Chevron kompaniyalari ayrim dengiz platformalarida ishlab chiqarishni qisqartirgan.

7-oktabr holatiga ko‘ra, Meksika qo‘ltig‘idagi neft ishlab chiqarishning taxminan 25 foizi va tabiiy gaz ishlab chiqarishning 16 foizidan ko‘prog‘i vaqtincha to‘xtatilgan.
Bu holat jahon bozorida neft taklifining qisqa muddatga yanada qisqarishi ehtimolini kuchaytirmoqda.

AQSh neft zaxiralari ham kamaydi

AQSh Energetika axborot boshqarmasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2-oktabrda yakunlangan haftada mamlakatdagi xom neft zaxiralari 3,2 million barrelga kamayib, 424,1 million barrelni tashkil etgan.

Bu tahlilchilar kutgan 1,7 million barrel miqdoridagi pasayishdan ancha yuqori bo‘lgan.
Dizel va boshqa distillyat yoqilg‘ilari zaxirasi ham 42 ming barrelga kamaygan. Ularning hajmi yilning shu davri uchun so‘nggi besh yillik ko‘rsatkichlardan past darajada qolmoqda.

Strategik zaxiralarni chiqarish narxni vaqtincha ushlab turishi mumkin

Xalqaro energetika agentligi neft zaxiralarini chiqarishni tezlashtirish va dizel ta’minotiga ustuvorlik berish rejasini amalga oshirmoqda.

Biroq tahlilchilarning ta’kidlashicha, strategik zaxiralardan neft chiqarilishi bozorga vaqtincha qo‘shimcha ta’minot berishi mumkin, ammo yangi ishlab chiqarish quvvatlarini yaratmaydi.
Shu sababli Yaqin Sharqdagi ta’minot xavfi saqlanib qolsa, neft narxi yuqori darajada qolishi mumkin.

Muallif: Hasanboy OCHUN