АҚШ билан вақтинчалик келишувни қайта тиклаш бўйича ҳеч қандай силжиш йўқ — Эрон

Эронлик расмийнинг Reuters нашрига айтишича, Эрон ва АҚШ Форс кўрфазидаги урушни бутунлай тўхтатиш саъй-ҳаракатлари юзасидан ҳамон келиша олмаяпти.

Манбанинг таъкидлашича, июн ойида келишилган вақтинчалик битимни тиклаш ва уни амалга ошириш муддатларини белгилаш бўйича ҳеч қандай силжиш бўлмаган.

Бу баёнот Дональд Трампнинг 10 август куни минтақадаги кемаларга қилинган янги ҳужумлар ортдан Эрон раҳбариятига қарши кескин танқиди фонида янгради.

Июн ойида тузилган келишувда “барча жабҳаларда ҳарбий амалиётларни тезда батамом тўхтатиш” эълон қилинган эди, бироқ у кўп ўтмай барбод бўлди: Трамп 7 июл куни битим “якунлангани”ни, бир ҳафта ўтиб эса Эрон Ташқи ишлар вазирлиги унинг амал қилиши “тўхтатилгани”ни маълум қилди.

АҚШ Эронни келишув доирасида Ҳурмуз бўғозидан ўтувчи юк ташиш йўлагини қайта очиш мажбуриятини бажармаганликда айбламоқда.

Теҳроннинг таъкидлашича, Вашингтон ваъда қилган мажбуриятларини, жумладан, Эрон портларини қамал қилмаслик ва музлатилган Эрон активларини озод қилишни амалга оширмаган.

“Воситачилар орқали муҳокама қилинаётган масалалардан бири АҚШнинг муваққат келишувга қайтиши ва мажбуриятларни бажариш учун муддат белгилашидир. Бу масалада ҳеч қандай силжиш бўлгани йўқ”, — деди эронлик манба.

Трамп 12 август куни АҚШ Ҳурмуз бўғози устидан “тўлиқ назоратни” ўрнатганини айтганди. Бироқ Эрон томони у ёпиқлигича қолаётганини ва Теҳрон шартлари қабул қилинмагунча очилмаслигини маълум қилди.

“Эрон фақат гапиради-ю, амал қилмайди. Энди у Яқин Шарқнинг зўравони эмас”, — деди Трамп ўзининг “Truth Social” платформасида.

Можаро давомида Трамп гоҳ вазиятни кескинлаштириш билан таҳдид қилса, гоҳ тинчлик келишуви яқинлиги ҳақида даъво қилиб турган.

Муддатни узайтиришдан дарак йўқ

2 февралда АҚШ ва Исроил Эрон ҳудудига ҳужум бошлаганидан бери, минглаб одам ҳалок бўлди. Уларнинг аксарияти Эрон ва Ливан ҳиссасига тўғри келади.

Эрон Уммон, Иордания, Қувайт, Исроил, БАА ва Саудия Арабистонидаги АҚШ объектлари ҳамда инфратузилмаларига зарбалар берди.

Июн ойидаги вақтинчалик сулҳ келишувига кўра, томонларга Теҳроннинг ядровий дастурини чеклаш ва АҚШ санкцияларини бекор қилиш бўйича якуний битимга эришиш учун 60 кун муҳлат ажратилди. Бу муддат томонларнинг ўзаро розилиги билан узайтирилишидан умид қилинганди.

12 август куни Туркиянинг Anadolu агентлиги, Покистон ҳукумати манбаларига таяниб, 60 кунлик муддатни узайтириш бўйича келишувга эришилгани ҳақида хабар тарқатган. Бироқ эронлик манба буни рад этди.

Кемаларга ҳужумлар

Урушгача Эрон ва Уммон ўртасидаги тор сув йўлаги — Ҳурмуз бўғози орқали жаҳон нефти ва суюлтирилган табиий газ оқимининг қарийб бешдан бир қисми ташилган.

Уруш бошланганидан кейин Brent маркали нефть нархи кескин ошиб — урушдан олдинги даражадан қарийб 75 фоизга — бир баррель учун 126 долларгача етди.

12 август куни нефть нархлари аввал ошди, кейин эса 2026 йилги нефтьга бўлган талаб кўрсаткичлари пасайгач, ўзгарувчан савдоларда барқарорлашди. Brent нефти бир баррель учун қарийб 88 доллар, АҚШнинг WTI нефти эса 83 доллар атрофида сотилди.