FIDE раҳбарлигига Ўзбекистон қачон даъвогар бўлади?

Европа Иттифоқининг санкцияларидан сўнг FIDE президенти Аркадий Дворкович ўз ваколатларини вақтинча тўхтатди. Шу йил сентябрь ойида эса Самарқандда 46-Бутунжаҳон шахмат олимпиадаси, FIDE Конгресси, Бош Ассамблеяси ҳамда Халқаро шахмат федерацияси президенти сайлови бўлиб ўтади.

Эътиборли жиҳати шундаки, 1995 йилдан буён FIDEга узлуксиз россияликлар раҳбарлик қилиб келмоқда. 1995–2018 йилларда ташкилотга Кирсан Илюмжинов бошчилик қилган бўлса, 2018 йилдан буён бу лавозимни Аркадий Дворкович эгаллаб келди.

Сўнгги йилларда Ўзбекистон жаҳон шахматида ўз ўрнини сезиларли даражада мустаҳкамлади. Мамлакат Олимпиада чемпионларини, жаҳон чемпионларини ва элита гроссмейстерларни етиштирди. Шунингдек, халқаро мусобақаларга мунтазам мезбонлик қилиб келмоқда. Самарқандда FIDEнинг энг нуфузли тадбирлари ўтказилаётгани ҳам мамлакатнинг халқаро шахмат ҳамжамиятидаги нуфузи ортиб бораётганини кўрсатади.

Бироқ 2026 йилги сайловда Ўзбекистон номидан президентликка номзод қатнашмайди. FIDE қоидаларига кўра, номзодлар сайловдан икки ой аввал тақдим этилиши лозим эди ва бу муддат 26 июль куни якунланди.

FIDE офиси президентлик учун учта номзодни рўйхатга олди. Улар — Қозоғистон шахмат федерацияси президенти ва Freedom Holding раҳбари Тимур Турлов, германиялик тадбиркор ҳамда Freestyle Chess лойиҳаси асосчиларидан бири Ян Ҳенрик Бюттнер ва WR Chess раҳбари Вадим Розенштейн.

Албатта, FIDE президенти бўлиш юқори халқаро нуфуз, юзлаб миллий федерациялар қўллаб-қувватлаши ҳамда спорт дипломатияси ва бошқарувида катта тажрибани талаб қилади.

Шу билан бирга, бугунги кунда Ўзбекистонда ҳам бундай даражадаги раҳбарни етиштириш учун зарур салоҳият шаклланганини инкор этиб бўлмайди. Мамлакат нафақат кучли шахматчиларни, балки халқаро спорт бошқарувида фаолият юритишга қодир мутахассисларни ҳам тайёрлаш имкониятига эга.

Самарқанд FIDE президенти сайловига мезбонлик қилаётган бир пайтда Ўзбекистоннинг ўз номзоди йўқлиги ўтказиб юборилган имконият сифатида баҳоланиши мумкин. Жаҳон чемпионлари ва Олимпиада ғолибларини етиштирган мамлакат энди халқаро шахмат бошқарувида ҳам муносиб ўрин эгаллашни мақсад қилиши табиий.

Кейинги сайловларга тайёргарликни бугундан бошлаш, халқаро спорт дипломатиясида тажрибага эга кадрларни қўллаб-қувватлаш ва келажакда FIDE раҳбарлиги учун ўзбек номзодини тайёрлаш долзарб вазифалардан бири бўлиб қолмоқда.