Markaziy Osiyo davlatlari YaIMining 130 foizini iqlim xavflari tufayli yo‘qotishi mumkin
Iqlim o‘zgarishi shunchaki ekologik masala emas, balki jiddiy iqtisodiy xavfdir. Uning natijasidagi yo‘qotishlar Markaziy Osiyoda allaqachon boshlangan.
Iqtisodiyot
15.04.2026, 11:46
Ulashish:

Prognozlarga ko‘ra, 2080-yilga borib iqlim o‘zgarishi Markaziy Osiyo mamlakatlari iqtisodiyotiga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi va potensial yo‘qotishlar yalpi ichki mahsulotning (YAIM) 20 foizidan 130 foizigacha bo‘lgan diapazonni tashkil etishi mumkin.
Eng og‘ir oqibatlar tog‘li mamlakatlarda kuzatilishi taxmin qilinmoqda. Ushbu hisob-kitoblar CAREC texnologiya forumida Xalqaro suv resurslarini boshqarish institutining katta ilmiy xodimi Iskandar Abdullayev tomonidan taqdim etildi.
Abdullayevning ta’kidlashicha, iqlim o‘zgarishi endi shunchaki ekologik muammo bo‘lib qolmay, balki sezilarli iqtisodiy omilga aylanmoqda. Qurg‘oqchilik, suv toshqinlari, anomal issiq va muzliklarning erishi asosiy xavflar sirasiga kiradi.
Prognoz qilinayotgan iqtisodiy ta’sir mintaqa mamlakatlari doirasida farqlanadi. Jumladan, Tojikiston YAIMning 80 foizidan 130 foizigacha, Qirg‘iziston 70 foizidan 120 foizigacha, Qozog‘iston 40 foizidan 80 foizigacha, O‘zbekiston 30 foizidan 45 foizigacha va Turkmaniston 20 foizidan 60 foizigacha zarar ko‘rishi mumkin.
Tojikiston va Qirg‘iziston – iqlim o‘zgarishi suv resurslariga bevosita ta’sir ko‘rsatgani sababli zaifroq sanaladi. Muzliklarning erishi daryolar oqimini kamaytirib, energetika va suv ta’minoti uchun muammolar keltirib chiqarmoqda.
Qurg‘oqchilik va jazirama issiq allaqachon qishloq xo‘jaligiga bosim o‘tkazib, hosildorlikning pasayishiga va yaylovlar mahsuldorligining kamayishiga sabab bo‘lyapti. Agar moslashuv choralari ko‘rilmasa, mintaqaning uzoq muddatli barqarorligi xavf ostida qolishi mumkin.
Moslashish sa’y-harakatlariga sug‘orish tizimlarini modernizatsiya qilish, iqlim o‘zgarishiga chidamli agrotexnologiyalarni joriy etish va qayta tiklanuvchi energiya manbalarini kengaytirish kiradi.
Kuzatilayotgan iqtisodiy yo‘qotishlar
Jahon banki ma’lumotlariga ko‘ra, tabiiy ofatlar Markaziy Osiyo iqtisodiyotiga allaqachon jiddiy zarar yetkazmoqda.
Suv toshqinlari va zilzila kabi favqulodda hodisalar oqibatida yalpi ichki mahsulotning 6 foizigacha yo‘qotiladi. Masalan, zilzilalarning o‘zidan ko‘riladigan zarar miqdori 2 milliard dollarni tashkil etadi.
Shu bilan birga, mintaqa mamlakatlari yirik ofatlardan so‘ng moliyalashtirishda katta yetishmovchilikka duch kelmoqda. Tojikistonda bu tanqislik 1,5 milliard dollargacha yetishi mumkin.
Iqlim o‘zgarishi esa mintaqa zimmasidagi iqtisodiy yukni yanada og‘irlashtiradi.
Muallif: Isomiddin Jumanazarov
Mashhur yangiliklar

Tashiyev va Japarov raqobati: ziddiyat ortidagi korrupsiya va siyosiy o‘yinlar
Jahon
29.04.2026, 17:48

“Ochofat yirtqichlar” – Tramp, Putin va Netanyahu xalqaro huquqni buzishda ayblandi
Jahon
21.04.2026, 11:26

Abbos Aroqchi Vladimir Putin bilan uchrashdi
Jahon
28.04.2026, 10:47

Yevropaga eltuvchi yo‘llar “qabriston”ga aylanmoqda
Jahon
22.04.2026, 11:38

Isroillik erkak Quddusda xristian rohibasiga hujum qilib, jarohat yetkazdi
Jahon
01.05.2026, 16:27

Sun’iy intellektda yaratilgan aktyor va senariylarga “Oskar” berilmaydi
Madaniy
02.05.2026, 17:05
So'nggi yangiliklar

Turkiy davlatlar rahbarlari Ahmad Yassaviy maqbarasini ziyorat qilishdi
Madaniy
15.05.2026, 16:18

“Eron urushini davom ettirishdan ma’no yo‘q” – Xitoy
Jahon
15.05.2026, 10:55

Chorvachilikni rivojlantirishda yangi qadam
Oʻzbekiston
13.05.2026, 17:22

O‘zbekistonga qaytarilgan tarixiy artefaktlar jamoatchilikka taqdim qilindi
Madaniy
13.05.2026, 16:32

Andijon voqealari: 21 yil oldingi qonli kun
Oʻzbekiston
13.05.2026, 14:42

O‘zbekiston oltin-valyuta zaxiralari 70,9 milliard dollarga yetdi
Iqtisodiyot
12.05.2026, 15:49

Davomli xantavirus — Infeksiyadan keyingi hayot tashvishlimi?
Jahon
12.05.2026, 15:09

BAA kompaniyasi O‘zbekistonda 100 ta diagnostika markazi tashkil etadi
Oʻzbekiston
12.05.2026, 11:25

Moliyaviy xizmatlar sohasida 22,4 foizlik o‘sish qayd etildi
Iqtisodiyot
11.05.2026, 16:08

Hindiston bosh vaziri masofaviy ishlashga qaytishni taklif qildi
Jahon
11.05.2026, 15:40

O‘zbek qizi malay tili bo‘yicha xalqaro musobaqa g‘olibi bo‘ldi
Ta'lim
11.05.2026, 14:01

Qiymati 50 mln dollardan ortiq bo‘lgan loyihalar korrupsiyaga qarshi tekshiruvdan o‘tadi
Iqtisodiyot
11.05.2026, 12:55

Britaniyalik pop yulduzi Dua Lipa Samsung kompaniyasini sudga berdi
Jahon
11.05.2026, 11:26

Soxta “Nobel” yaratib, o‘zini-o‘zi mukofotlagan professor fosh bo‘ldi
Jahon
09.05.2026, 16:06

Nega “Pivo o‘lkasi”da ichkilik darajasi pasayib ketdi?
Jahon
08.05.2026, 17:11

Shakira Jahon chempionatining rasmiy “Dai Dai” qo‘shig‘ini taqdim etdi
Sport
08.05.2026, 10:48

Afg‘onistondagi gumanitar inqiroz Markaziy Osiyoni logistika markaziga aylantirishi mumkin
Jahon
07.05.2026, 13:30

O‘zbekiston va Pokiston sanoat, investitsiya va logistika sohalaridagi hamkorlikni kengaytirmoqda
Iqtisodiyot
07.05.2026, 12:06

Eronlik Nobel mukofoti sovrindori Narges Muhammadiy o‘lim yoqasida
Jahon
06.05.2026, 17:11

FIFA rahbari Infantino jahon chempionati chiptalari narxini himoya qildi
Sport
06.05.2026, 16:09
Mashhur yangiliklar

Tashiyev va Japarov raqobati: ziddiyat ortidagi korrupsiya va siyosiy o‘yinlar
Jahon
29.04.2026, 17:48

“Ochofat yirtqichlar” – Tramp, Putin va Netanyahu xalqaro huquqni buzishda ayblandi
Jahon
21.04.2026, 11:26

Abbos Aroqchi Vladimir Putin bilan uchrashdi
Jahon
28.04.2026, 10:47

Yevropaga eltuvchi yo‘llar “qabriston”ga aylanmoqda
Jahon
22.04.2026, 11:38

Isroillik erkak Quddusda xristian rohibasiga hujum qilib, jarohat yetkazdi
Jahon
01.05.2026, 16:27

Sun’iy intellektda yaratilgan aktyor va senariylarga “Oskar” berilmaydi
Madaniy
02.05.2026, 17:05
