Марказий Осиё давлатлари ЯИМининг 130 фоизини иқлим хавфлари туфайли йўқотиши мумкин
Иқлим ўзгариши шунчаки экологик масала эмас, балки жиддий иқтисодий хавфдир. Унинг натижасидаги йўқотишлар Марказий Осиёда аллақачон бошланган.
Иқтисодиёт
15.04.2026, 11:46
Улашиш:

Прогнозларга кўра, 2080 йилга бориб иқлим ўзгариши Марказий Осиё мамлакатлари иқтисодиётига жиддий таъсир кўрсатади ва потенциал йўқотишлар ялпи ички маҳсулотнинг (ЯИМ) 20 фоизидан 130 фоизигача бўлган диапазонни ташкил этиши мумкин.
Энг оғир оқибатлар тоғли мамлакатларда кузатилиши тахмин қилинмоқда. Ушбу ҳисоб-китоблар CAREC технология форумида Халқаро сув ресурсларини бошқариш институтининг катта илмий ходими Искандар Абдуллаев томонидан тақдим этилди.
Абдуллаевнинг таъкидлашича, иқлим ўзгариши энди шунчаки экологик муаммо бўлиб қолмай, балки сезиларли иқтисодий омилга айланмоқда. Қурғоқчилик, сув тошқинлари, аномал иссиқ ва музликларнинг эриши асосий хавфлар сирасига киради.
Прогноз қилинаётган иқтисодий таъсир минтақа мамлакатлари доирасида фарқланади. Жумладан, Тожикистон ЯИМнинг 80 фоизидан 130 фоизигача, Қирғизистон 70 фоизидан 120 фоизигача, Қозоғистон 40 фоизидан 80 фоизигача, Ўзбекистон 30 фоизидан 45 фоизигача ва Туркманистон 20 фоизидан 60 фоизигача зарар кўриши мумкин.
Тожикистон ва Қирғизистон – иқлим ўзгариши сув ресурсларига бевосита таъсир кўрсатгани сабабли заифроқ саналади. Музликларнинг эриши дарёлар оқимини камайтириб, энергетика ва сув таъминоти учун муаммолар келтириб чиқармоқда.
Қурғоқчилик ва жазирама иссиқ аллақачон қишлоқ хўжалигига босим ўтказиб, ҳосилдорликнинг пасайишига ва яйловлар маҳсулдорлигининг камайишига сабаб бўляпти. Агар мослашув чоралари кўрилмаса, минтақанинг узоқ муддатли барқарорлиги хавф остида қолиши мумкин.
Мослашиш саъй-ҳаракатларига суғориш тизимларини модернизация қилиш, иқлим ўзгаришига чидамли агротехнологияларни жорий этиш ва қайта тикланувчи энергия манбаларини кенгайтириш киради.
Кузатилаётган иқтисодий йўқотишлар

Жаҳон банки маълумотларига кўра, табиий офатлар Марказий Осиё иқтисодиётига аллақачон жиддий зарар етказмоқда.
Сув тошқинлари ва зилзила каби фавқулодда ҳодисалар оқибатида ялпи ички маҳсулотнинг 6 фоизигача йўқотилади. Масалан, зилзилаларнинг ўзидан кўриладиган зарар миқдори 2 миллиард долларни ташкил этади.
Шу билан бирга, минтақа мамлакатлари йирик офатлардан сўнг молиялаштиришда катта етишмовчиликка дуч келмоқда. Тожикистонда бу танқислик 1,5 миллиард долларгача етиши мумкин.
Иқлим ўзгариши эса минтақа зиммасидаги иқтисодий юкни янада оғирлаштиради.
Муаллиф: Исомиддин Жуманазаров
машҳур янгиликлар

ОТМларда янги бакалавриат ва магистратура йўналишлари жорий этилди
Таълим
07.07.2026, 09:48

Абитуриентлар учун рухсатномалар бериш бошланди
Таълим
08.07.2026, 10:57

Тошкент вилоятида боғчалар вақтинча ёпилди
Таълим
16.07.2026, 11:28

Ўқишни кўчиришда миллий ва халқаро сертификатлар муҳимми?
Таълим
16.07.2026, 11:37

“Эпштейн оролидаги жирканчликлар бари мужассам” – ўзбек сайёҳининг Таиландга сафари
Маданий
06.07.2026, 15:30

Ироқ ҳукумати коррупцияга қарши муросасиз кураш бошлади
Жаҳон
01.07.2026, 11:42
сўнгги янгиликлар

Газ етиб бормаган маҳаллалар электр иситиш тизимига ўтказилади
Ўзбекистон
27.07.2026, 17:24

«Эримнинг қарзини нега мен тўлашим керак?» – мактуб
Маданий
27.07.2026, 13:52

Франция ва Испания ўрмон ёнғинларига қарши курашмоқда
Жаҳон
27.07.2026, 12:22

Тиббиёт ходимлари фарзандлари учун контракт тўловининг бир қисми қоплаб берилади
Ўзбекистон
27.07.2026, 12:16

Қозоғистон президенти Украинадаги урушни музлатишга чақирди
Сиёсат
27.07.2026, 10:30

Тошкент модернизм меъморчилиги ЮНЕСКО рўйхатига киритилди
Маданий
27.07.2026, 10:07

Украинанинг Эрон кемасига ҳужуми жавобсиз қолмайди – Аббос Ароқчи
Сиёсат
27.07.2026, 09:50

Қозоғистон экспортининг 95 фоизи АҚШнинг янги божларидан озод этилди
Иқтисодиёт
27.07.2026, 09:06

Сополлитепадан бронза даврига оид пилла парчаси топилди
Фан-технология
25.07.2026, 14:57

Адолф Гитлер туғилган шаҳарда тўққизта оммавий қабр топилди
Фан-технология
25.07.2026, 14:01

БМТ бош котиби Антониу Гутерриш Сурияга ташриф буюрди
Жаҳон
25.07.2026, 13:18

Россия Украина урушини якунлаш бўйича Трампдан янги таклифлар кутади — Песков
Сиёсат
25.07.2026, 12:26

Венесуэла президентлик сайловларига тайёр эмас – Трамп
Сиёсат
25.07.2026, 10:59

Ўзбекистон бўйлаб навбатдаги «Автомобилсиз кун» акцияси ўтказилади
Ўзбекистон
25.07.2026, 09:49

Йўналиш танлаш қачон бошланади?
Таълим
24.07.2026, 16:50

Хитой ЕИнинг 14 та компаниясига экспорт чекловларини жорий қилди
Жаҳон
24.07.2026, 16:32

Хитой Тайван бўғозида икки кунлик ўқув-жанговар машғулотларни бошлади
Сиёсат
24.07.2026, 15:03

Араб ва бошқа мусулмон давлатлари Исроилнинг Ал-Ақсо масжидига босқинини қоралади
Жаҳон
24.07.2026, 13:35

FIDE президенти ЕИ санкцияларига тушди ва ваколатларини вақтинча тўхтатди
Спорт
24.07.2026, 12:18

Ўзбекистон "Ягона Хитой" тамойилига амал қилади
Сиёсат
24.07.2026, 11:12
машҳур янгиликлар

ОТМларда янги бакалавриат ва магистратура йўналишлари жорий этилди
Таълим
07.07.2026, 09:48

Абитуриентлар учун рухсатномалар бериш бошланди
Таълим
08.07.2026, 10:57

Тошкент вилоятида боғчалар вақтинча ёпилди
Таълим
16.07.2026, 11:28

Ўқишни кўчиришда миллий ва халқаро сертификатлар муҳимми?
Таълим
16.07.2026, 11:37

“Эпштейн оролидаги жирканчликлар бари мужассам” – ўзбек сайёҳининг Таиландга сафари
Маданий
06.07.2026, 15:30

Ироқ ҳукумати коррупцияга қарши муросасиз кураш бошлади
Жаҳон
01.07.2026, 11:42
