“Quyoshga singib ketgan” – Saodat Ismoilovaning AQSHdagi ko‘rgazmasi

AQSHdagi Smitson institutining Osiyo milliy sanʼati muzeyida o‘zbek rassomi va rejissyori Saodat Ismoilovaning “Quyoshga singib ketgan” nomli ilk ko‘rgazmasi namoyish qilinmoqda.

Vatandoshimizning ushbu ko‘rgazmasida videoinstallyatsiyalar, fotosuratlar va muzeyning tarixiy kolleksiyalaridan tanlangan noyob eksponatlar o‘rin olgan.

Muzey direktori Cheyz Robinsonning taʼkidlashicha, Saodat Ismoilova ijodi shaxsiy xotira va tarixiy voqealarni uyg‘unlashtirib, tarixga boshqacha nazar tashlashga undaydi. Uning fikricha, mazkur ko‘rgazma Osiyo xalqlari tarixi va madaniyatini kengroq targ‘ib qilishga qaratilgan muhim tashabbuslardan biri.

Ko‘rgazmadagi “18,000 Worlds” (“18 ming olam”) videosida 1920-yillarga oid Markaziy Osiyo arxiv kadrlari Qozog‘istondagi kosmik majmua va O‘zbekistondagi yirik quyosh pechi tasvirlari bilan uyg‘unlashtirilgan.

“Her Right” (“Uning haqqi”) asari esa o‘zbek ayollarining erkinlik va huquqlar uchun kurashiga bag‘ishlangan. Unda eski o‘zbek filmlari kadrlari zamonaviy musiqiy kompozitsiyalar bilan birlashtirilgan.

“Her Right” (“Uning haqqi”) 

Ko‘rgazmaning asosiy installyatsiyasi bo‘lgan “Melted into the Sun” filmi VIII asrda yashagan va “Niqobli zot” nomi bilan mashhur bo‘lgan Al-Muqanna obrazini zamonaviy talqinda namoyon qiladi. Asarda tarixiy vayronalar va industrial manzaralar orqali tarix, mifologiya va bugungi sivilizatsiya o‘rtasidagi munosabatlar yoritilgan.

“The Letters” (“Maktublar”) turkumida esa rassom oila aʼzolari portretlarini sheʼrlar, diniy matnlar va turli tillardagi shaxsiy fikrlar bilan uyg‘unlashtirgan. 

Ko‘rgazma uchun muzey kolleksiyasidan XIX asrga oid noyob o‘zbek matosi ham tanlab olingan. 

O‘zbekistondan ko‘ra chet elda mashhurroq Saodat Ismoilova

1981-yilda O‘zbekistonda tug‘ilgan Saodat Ismoilova hozirda Parij va Toshkent shaharlarida ijod qiladi. U Toshkent davlat sanʼat instituti va Fransiyadagi Zamonaviy sanʼat milliy studiyasini tamomlagan. 2021-yilda u Markaziy Osiyo zamonaviy sanʼatini rivojlantirishga qaratilgan “Davra” platformasiga asos solgan.

Saodat Ismoilova tomonidan suratga olingan “Orol: ko‘rinmas dengizda baliq ovlash” filmi 2004 yilda Italiyaning Torino xalqaro film festivalida eng yaxshi hujjatli film deb topilgan. 

2014 yilda esa uning “Chilla” filmi Berlin xalqaro kinofestivalida namoyish etilgan. Bulardan tashqari ham, vatandoshimiz ko‘plab xalqaro ko‘rgazmalarda qatnashgan: uning asarlarida Markaziy Osiyo, O‘zbekiston hayoti tasviri ustuvorlik qiladi. 

U 2022-yilda Venetsiya biyennalesi hamda xalqaro ko‘rgazmada ishtirok etgan. Shuningdek, bir qator xalqaro mukofotlarga sazovor bo‘lgan.

Bugungi kunda ijodkorning asarlari “Tate Modern”, “Centre Pompidou”, “Victoria”, “Albert” kabi dunyoga mashhur muzey va galereyalar kolleksiyalaridan o‘rin olgan.