“Қуёшга сингиб кетган” – Саодат Исмоилованинг АҚШдаги кўргазмаси

АҚШдаги Смитсон институтининг Осиё миллий санъати музейида ўзбек рассоми ва режиссёри Саодат Исмоилованинг “Қуёшга сингиб кетган” номли илк кўргазмаси намойиш қилинмоқда.

Ватандошимизнинг ушбу кўргазмасида видеоинсталлятсиялар, фотосуратлар ва музейнинг тарихий коллекцияларидан танланган ноёб экспонатлар ўрин олган.

Музей директори Чейз Робинсоннинг таъкидлашича, Саодат Исмоилова ижоди шахсий хотира ва тарихий воқеаларни уйғунлаштириб, тарихга бошқача назар ташлашга ундайди. Унинг фикрича, мазкур кўргазма Осиё халқлари тарихи ва маданиятини кенгроқ тарғиб қилишга қаратилган муҳим ташаббуслардан бири.

Кўргазмадаги “18,000 Worlds” (“18 минг олам”) видеосида 1920 йилларга оид Марказий Осиё архив кадрлари Қозоғистондаги космик мажмуа ва Ўзбекистондаги йирик қуёш печи тасвирлари билан уйғунлаштирилган.

“Her Right” (“Унинг ҳаққи”) асари эса ўзбек аёлларининг эркинлик ва ҳуқуқлар учун курашига бағишланган. Унда эски ўзбек фильмлари кадрлари замонавий мусиқий композициялар билан бирлаштирилган.

“Her Right” (“Унинг ҳаққи”)

Кўргазманинг асосий инсталляцияси бўлган “Melted into the Sun” филми VIII асрда яшаган ва “Ниқобли зот” номи билан машҳур бўлган Ал-Муқанна образини замонавий талқинда намоён қилади. Асарда тарихий вайроналар ва индустриал манзаралар орқали тарих, мифология ва бугунги цивилизация ўртасидаги муносабатлар ёритилган.

“Melted into the Sun”

“The Letters” (“Мактублар”) туркумида эса рассом оила аъзолари портретларини шеърлар, диний матнлар ва турли тиллардаги шахсий фикрлар билан уйғунлаштирган.

Кўргазма учун музей коллекциясидан XIX асрга оид ноёб ўзбек матоси ҳам танлаб олинган.

Ўзбекистондан кўра чет элда машҳурроқ Саодат Исмоилова

1981 йилда Ўзбекистонда туғилган Саодат Исмоилова ҳозирда Париж ва Тошкент шаҳарларида ижод қилади. У Тошкент давлат санъат институти ва Франциядаги Замонавий санъат миллий студиясини тамомлаган. 2021 йилда у Марказий Осиё замонавий санъатини ривожлантиришга қаратилган “Давра” платформасига асос солган.

Саодат Исмоилова томонидан суратга олинган “Орол: кўринмас денгизда балиқ овлаш” филми 2004 йилда Италиянинг Торино халқаро фильм фестивалида энг яхши ҳужжатли фильм деб топилган.

2014 йилда эса унинг “Чилла” филми Берлин халқаро кинофестивалида намойиш этилган. Булардан ташқари ҳам, ватандошимиз кўплаб халқаро кўргазмаларда қатнашган: унинг асарларида Марказий Осиё, Ўзбекистон ҳаёти тасвири устуворлик қилади.

У 2022 йилда Венеция биенналеси ҳамда халқаро кўргазмада иштирок этган. Шунингдек, бир қатор халқаро мукофотларга сазовор бўлган.

Бугунги кунда ижодкорнинг асарлари “ Tate Modern”, “ Centre Pompidou”, “ Victoria”, “ Алберт” каби дунёга машҳур музей ва галереялар коллекцияларидан ўрин олган.