Ҳиндистондаги хавфли вирус Ўзбекистонга кириб келдими?

Нипаҳ вируси инсонларда бош мия яллиғланиши ва ўлимга олиб келиши мумкин.

Ҳиндистондаги хавфли вирус Ўзбекистонга кириб келдими? Санэпидқўмита расмий баёнот берди

Нипаҳ вируси Ўзбекистонда қайд этилмаган. Эпидемиологик вазият барқарор. Бу ҳақда Санэпидқўмита матбуот хизмати хабар берди.

Нипаҳ вирусининг хавфи ва касалликни эртароқ аниқлаш

Нипаҳ вирусининг инкубация даври 45 кунгача давом этиши мумкин. Бу эса шундан далолат берадики, Ҳиндистонда вирусни юқтирган сайёҳ ватанига қайтиб, касалликни ўзи билан олиб келиши эҳтимоли бор.

Шифокорларнинг сўзларига кўра, вирус илк бор аниқланган дарё номи билан аталган бўлиб, унинг табиий ташувчилари — кўршапалаклар ва улар орқали зарарланадиган уй ҳайвонлари, айниқса чўчқалар ҳисобланади. Шу сабабли Жануби-Шарқий Осиёнинг қишлоқ ҳудудларидаги чўчқа фермаларида ишловчилар юқори хавф гуруҳига киради.

Таъкидланишича, вирус оғир асоратлар ва ўлим ҳолатларининг юқори улуши билан ажралиб турадиган ўта хавфли инфекциялар тоифасига киради. Шу билан бирга, айрим зарарланганларда касаллик аломатсиз ёки енгил шаклда кечиши ҳам мумкин.

Вируснинг дастлабки белгилари ноаниқ бўлиб, оддий грипп ёки ЎРВИни эслатади: юқори ҳарорат, ҳолсизлик, бош оғриғи. Бу эса, айниқса вирус одамдан одамга юқиши мумкинлигини ҳисобга олганда, эрта ташхис қўйишни қийинлаштиради. Шифокорларнинг таъкидлашича, Нипаҳ вирусига шубҳа туғилганда, шифокорга эндемик ҳудудларга қилинган яқин сафарлар ҳақида албатта хабар бериш жуда муҳим, шунда мақсадли текширувлар тайинланади.

Вирус нафас олиш тизими ва марказий асаб тизимини зарарлаб, энцефалитга олиб келади. Касалликни бошдан кечирганларнинг тахминан 20 фоизида неврологик асоратлар сақланиб қолади: сурункали бош оғриқлари, онг бузилишлари, кўриш муаммолари, мушаклар кучсизлиги ёки тутқаноқлар.

Иммунолог-шифокорлар Нипаҳ вирусини ташхислаш жуда қийинлигини, унинг ўлим даражаси юқори эканини ва у Марбург ҳамда Эбола вирусларидан ҳам хавфлироқ бўлиши мумкинлигини қайд этишди. Касаллик кўршапалаклар ёки чўчқалар билан бевосита алоқа, уларнинг ажратмалари билан ифлосланган озиқ-овқат ёки ичимликлар орқали, шунингдек, одамдан одамга яқин мулоқот пайтида юқиши мумкин.

Касалликнинг илк босқичида симптомлар оддий ЎРВИга мос келади, бу эса ўз вақтида ташхис қўйишни янада қийинлаштиради. Кейинчалик эса вирус мия ва нафас олиш тизимини зарарлаб, эпилептик хуружлар, руҳий ўзгаришлар, нутқ ва ҳаракат функцияларининг бузилиши, фалажлик, кўриш муаммолари ва тутқаноқларга сабаб бўлади.

Вирус тарихи

Илк бор 1999 йилда Малайзиядаги Нипаҳ дарёси атрофида яшовчи чўчқа етиштирувчи фермерлар орасида Нипаҳ вируси тарқалган. Ўшандан буён Жанубий Осиёда бу касалликнинг яна 12 марта авж олиши кузатилди. 2018 йилда Ҳиндистоннинг Керала штатида Нипаҳ вируси тарқалиб, 17 киши ҳалок бўлган эди. 2021 йил сентябрда айнан шу штатда яна бир марта эпидемия қайд этилди, оқибатида 12 ёшли бола вафот этди ва 11 кишида инфекция белгилари аниқланди. 2023 йил сентябрда Ҳиндистонда вируснинг навбатдаги тарқалиши оқибатида яна икки киши ҳаётдан кўз юмди.