Демократик давлатларда ҳам журналистларга босим кучаймоқда — RSF 2026 ҳисоботи

Ҳисоботда қайд этилишича, сўнгги йилларда матбуот эркинлиги энг паст кўрсаткичлардан бирига тушган.

RSF маълумотига кўра, муаммо эндиликда фақат авторитар давлатлар билан чекланиб қолмаяпти. Демократик мамлакатларда ҳам журналистларга нисбатан ҳуқуқий ва ижтимоий босим ортиб бормоқда. Қонунчилик чекловлари кучайиб, оммавий ахборот воситалари фаолияти учун майдон тобора тораймоқда.

Ғарбда ҳам пасайиш кузатилмоқда

Ҳисоботда қатор ривожланган давлатларда ҳам салбий динамика қайд этилган:

• АҚШ 7 поғонага тушиб, 64-ўринни эгаллади. Бу сиёсий босим, журналистларга қарши душманона риторика ва ахборотга киришдаги чекловлар билан изоҳланган.
• Испания 6 поғонага пасайди. Бунга журналистларга қарши суд даъволари (“lawfare”) ва иқтисодий босим сабаб бўлган.
• Франция 3 поғонага тушди. Намойишларни ёритиш чоғида журналистларга нисбатан куч ишлатилиши қайд этилган.
• Германия 2 поғонага пасайди. Бу ерда асосий муаммо — онлайн таҳдидлар ва экстремист гуруҳлар босими.

Мутахассислар таъкидлашича, бу рақамлар ҳатто сўз эркинлиги анъанавий равишда юқори баҳоланадиган давлатларда ҳам пасайиш тенденцияси борлигини кўрсатади.

Глобал вазият янада оғир

Ҳисоботда айтилишича, вазият айрим давлатларда анча оғир:

• Беларус, Озарбайжон ва Россияда матбуот эркинлиги энг паст даражаларда қолмоқда.

• Хитой эса дунёда энг кўп журналист қамалган давлат сифатида қайд этилган.

   

RSF ҳисоботи глобал медиа муҳитида жиддий ўзгаришлар юз бераётганини кўрсатмоқда. Агар илгари матбуот эркинлиги асосан авторитар давлатларда чекланган бўлса, бугунги кунда ҳатто демократик тизимларда ҳам журналистлар фаолияти босим остида қолмоқда.