Педофилларга умрбод қамоқ жазоси бериладими?

Ўзбекистонда болаларга нисбатан оғир жинсий жиноятлар учун жазо кучайтирилиши мумкин

Ўзбекистонда 14 ёшга тўлмаган болаларга нисбатан содир этилган айрим оғир жинсий жиноятлар учун узоқ муддатли озодликдан маҳрум қилиш ёки умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазосини белгилаш таклиф этилмоқда. Бу ҳақда 29 сентябрь куни Олий Мажлис Қонунчилик палатасининг навбатдаги мажлисида маълум қилинди.

Қонун лойиҳаси «Адолат» социал-демократик партияси фракцияси ташаббуси билан киритилган бўлиб, болаларни зўравонликнинг барча шаклларидан ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштиришга қаратилган.

Ҳужжат билан Жиноят, Жиноят-процессуал ва Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекслар, шунингдек, қатор қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритиш режалаштирилмоқда.

Болаларга қарши жинсий жиноятлар учун жазо кучайтирилади

Қонун лойиҳасида 14 ёшга тўлмаган шахсга нисбатан номусга тегиш ёки жинсий эҳтиёжни зўрлик ишлатиб ғайритабиий усулда қондириш учун узоқ муддатли озодликдан маҳрум қилиш ёки умрбод озодликдан маҳрум қилиш жазосини тайинлаш назарда тутилмоқда.

Шунингдек, боланинг жинсий эркинлигига қарши жиноят содир этган шахсларни жавобгарликка тортиш ёки тайинланган жазони ижро этиш муддати ўтгани сабабли жавобгарлик ва жазодан озод қилишга йўл қўймаслик таклиф этилмоқда.

Жабрланган болаларни ҳимоя қилиш тартиби ўзгаради

Қонун лойиҳасига кўра, зўравонликдан жабрланган вояга етмаганларни сўроқ қилиш жараёнини видеоязув орқали қайд этиш белгиланмоқда.

Жинсий эркинликка қарши жиноятлар бўйича жабрланган болани гумон қилинувчи, айбланувчи ёки судланувчи билан юзлаштириш эса махсус тартиб асосида ўтказилиши мумкин.

Агар зўравонлик болага яқин шахслар томонидан содир этилган бўлса, жиноят ишини судга қадар юритиш ва суд муҳокамаси жараёнларида васийлик ва ҳомийлик органи вакилининг иштирокини таъминлаш таклиф этилмоқда.

Бундан ташқари, зўравонликдан жабрланган ёки унга гувоҳ бўлган болаларга давлат ҳисобидан юридик ёрдам кўрсатиш механизми жорий этилиши кўзда тутилмоқда.

Масъул шахслар учун ҳам жавобгарлик белгиланади

Қонун лойиҳасида болага етарлича ғамхўрлик кўрсатмаслик, Болалар масалалари бўйича комиссиялар қарорларини бажармаслик ёки уларнинг ижросига тўсқинлик қилиш учун жавобгарлик белгилаш таклиф этилмоқда.

Вояга етмаганга қасддан оғир ёки ўртача оғир тан жароҳати етказиш, шунингдек, бир гуруҳ шахслар томонидан 16 ёшга тўлмаган шахсга нисбатан уятсиз-бузуқ ҳаракатлар содир этилиши оғирлаштирувчи ҳолат сифатида баҳоланиши мумкин.

Вояга етмаганларни ғайриижтимоий хатти-ҳаракатларга жалб қилганлик учун ҳам жазо чораларини кучайтириш режалаштирилмоқда.

Ота-она ва педагогларнинг масъулияти оширилади

Ҳужжатда болалар хавфсизлигини таъминлашда ота-она ва таълим муассасалари ходимларининг масъулиятига ҳам алоҳида эътибор қаратилган.

Болани тарбиялаш мажбуриятини бажармаслик, шаҳвоний шилқимлик қилиш ва никоҳ ёши тўғрисидаги қонунчиликни бузиш каби ҳуқуқбузарликлар учун маъмурий жазоларни кучайтириш таклиф этилмоқда.

Шунингдек, таълим-тарбия жараёнида педагог томонидан болага нисбатан зўравонлик содир этилса, иш берувчи ташаббуси билан меҳнат шартномасини бекор қилиш учун ҳуқуқий асос яратиш кўзда тутилмоқда.

Болаларни уларнинг соғлиғига зарар етказиши мумкин бўлган ахборотдан ҳимоя қилишга оид қонунчилик талабларини бузганлик учун ҳам жавобгарлик белгилаш режалаштирилмоқда.

Қонун лойиҳасининг асосий мақсади болаларга нисбатан зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш, жабрланган болаларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш ҳамда бундай ҳолатлар учун жавобгарликнинг муқаррарлигини таъминлашдан иборат.

Муҳокамалардан сўнг қонун лойиҳаси депутатлар томонидан биринчи ўқишда қабул қилинди.

Муаллиф: Ҳасанбой ОЧУН