“Фаластиндаги қочқинлар агентлиги инқироз ёқасида” – Антонио Гутерриш

Бош котиб Антониу Гутерриш давлатларни Фаластинлик қочқинларга ёрдам бериш ва ишларни ташкил этиш бўйича Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Яқин Шарқ агентлиги – UNRWAни молиялаштиришга чақирди.

Унинг айтишича, агентлик 100 миллион долларлик тақчилликка дуч келган. Шунингдек, харажатларни қисқартириш ва тежамкорлик чоралари сабабли идора инқироз ёқасида.

Гутерриш босиб олинган Фаластин ҳудудларида агентлик фаолиятига кенг кўламли чекловлар ва катта миқдордаги нақд пул етишмовчилиги туфайли UNRWAнинг аҳволи оғирлашиб бораётганини таъкидлади.

БМТнинг ушбу агентлиги Ғазо, Ғарбий Соҳил, Ливан, Иордания ва Сурияда фаолият юритиб, 2,6 миллион фаластинликка ёрдам кўрсатади. Жумладан, таълим, соғлиқни сақлаш, ижтимоий хизматлар ва бошпана билан таъминлайди. 

Молиялаштириш нега қисқарди?

АҚШ UNRWAнинг энг йирик ҳомийси эди. Бироқ Исроил агентликнинг ўнга яқин ходимини 2023 йил 7 октябрда ҲАМАС жангарилари томонидан амалга оширилган ва Ғазодаги урушни келтириб чиқарган қонли ҳужумда иштирок этганликда айблаганидан сўнг, Вашингтон 2024 йил январь ойида молиялаштиришни тўхтатди. 

Швеция ҳам 2025 йил учун ажратиладиган маблағларини қисқартирган.

Бошқа йирик ҳомийлар ҳам ҲАМАСга алоқадорлик айбловлари текширилаётган пайтда UNRWAни молиялаштиришни тўхтатиб қўйди. Кейинчалик уларнинг баъзилари хайрияларини тиклади.

UNRWA нинг йўқотишлари

“UNRWA – беқарорлик даврида барқарорлаштирувчи куч”, – деди Гутерриш. Сўзида давом этар экан, агентлик нуфузини дезинформация, туҳмат кампаниялари, қонунчилик чоралари, оператив чекловлар, дипломатик тўсиқлар ва бошқа йўллар билан туширишга қаратилган саъй-ҳаракатларни қоралади. 

Гутерришнинг айтишича, 2023 йил октябридан бери Ғазода UNRWAнинг 390 нафар ходими ҳалок бўлган. 

Бундан ташқари, октябрь ойида эришилган оташкесимдан кейин ҳам Исроил ҳужумларида 1000 нафар фаластинлик ўлганини қайд этди.

БМТ 2023 йил октабрдаги 1200 киши қурбон бўлган ҳужумга эҳтимолий алоқадорлиги учун UNRWAнинг 9 ходимини ишдан бўшатди.

Шу билан бирга, ташкилот маблағ тақчиллиги сабабли хизматларини 20 фоизга қисқартирди, маошларни камайтирди ва халқаро лавозимларнинг 15 фоизини бўш қолдирди. 

2025 йилда UNRWA 3,3 миллиард долларлик жами эҳтиёжининг бор-йўғи 25 фоизини қоплайдиган 829 миллион доллар маблағ олган.