“Falastindagi qochqinlar agentligi inqiroz yoqasida” – Antonio Guterrish

Bosh kotib Antoniu Guterrish davlatlarni Falastinlik qochqinlarga yordam berish va ishlarni tashkil etish bo‘yicha Birlashgan Millatlar Tashkilotining Yaqin Sharq agentligi – UNRWAni moliyalashtirishga chaqirdi.

Uning aytishicha, agentlik 100 million dollarlik taqchillikka duch kelgan. Shuningdek, xarajatlarni qisqartirish va tejamkorlik choralari sababli idora inqiroz yoqasida.

Guterrish bosib olingan Falastin hududlarida agentlik faoliyatiga keng ko‘lamli cheklovlar va katta miqdordagi naqd pul yetishmovchiligi tufayli UNRWAning ahvoli og‘irlashib borayotganini ta’kidladi.

BMTning ushbu agentligi G‘azo, G‘arbiy Sohil, Livan, Iordaniya va Suriyada faoliyat yuritib, 2,6 million falastinlikka yordam ko‘rsatadi. Jumladan, ta’lim, sog‘liqni saqlash, ijtimoiy xizmatlar va boshpana bilan ta’minlaydi. 

Moliyalashtirish nega qisqardi?

AQSh UNRWAning eng yirik homiysi edi. Biroq Isroil agentlikning o‘nga yaqin xodimini 2023-yil 7-oktyabrda HAMAS jangarilari tomonidan amalga oshirilgan va G‘azodagi urushni keltirib chiqargan qonli hujumda ishtirok etganlikda ayblaganidan so‘ng, Vashington 2024-yil yanvar oyida moliyalashtirishni to‘xtatdi. 

Shvetsiya ham 2025-yil uchun ajratiladigan mablag‘larini qisqartirgan.

Boshqa yirik homiylar ham HAMASga aloqadorlik ayblovlari tekshirilayotgan paytda UNRWAni moliyalashtirishni to‘xtatib qo‘ydi. Keyinchalik ularning ba’zilari xayriyalarini tikladi.

UNRWAning og‘ir yo‘qotishlari

“UNRWA – beqarorlik davrida barqarorlashtiruvchi kuch”, – dedi Guterrish. So‘zida davom etar ekan, agentlik nufuzini dezinformatsiya, tuhmat kampaniyalari, qonunchilik choralari, operativ cheklovlar, diplomatik to‘siqlar va boshqa yo‘llar bilan tushirishga qaratilgan sa’y-harakatlarni qoraladi. 

Guterrishning aytishicha, 2023-yil oktyabridan beri G‘azoda UNRWAning 390 nafar xodimi halok bo‘lgan. 

Bundan tashqari, oktyabr oyida erishilgan otashkesimdan keyin ham Isroil hujumlarida 1000 nafar falastinlik o‘lganini qayd etdi.

BMT 2023-yil oktabrdagi 1200 kishi qurbon bo‘lgan hujumga ehtimoliy aloqadorligi uchun UNRWA’ning 9 xodimini ishdan bo‘shatdi.

Shu bilan birga, tashkilot mablag‘ taqchilligi sababli xizmatlarini 20 foizga qisqartirdi, maoshlarni kamaytirdi va xalqaro lavozimlarning 15 foizini bo‘sh qoldirdi. 

2025-yilda UNRWA 3,3 milliard dollarlik jami ehtiyojining bor-yo‘g‘i 25 foizini qoplaydigan 829 million dollar mablag‘ olgan.