Ўзбекистонда оилавий зўравонликка доир қанча иш судда кўрилгани айтилди
Ўзбекистонда оилавий (маиший) зўравонлик ҳолатларидан қанчаси судда кўриб чиқилгани ҳамда тарафларга қандай жазолар берилгани бўйича "Sukut saqlama" ("NeMolchi.uz") лойиҳаси ўзининг олиб борган тадқиқотини эълон қилди. Мазкур ўрганиш Ўзбекистон Олий суди томонидан интернетда эълон қилинган суд қарорларининг очиқ базасига таянган ҳолда амалга оширилган.
Oʻzbekistonda oilaviy zoʻravonlikka doir qancha ish sudda koʻrilgani aytildi
Тадқиқотга кўра, 2023 йил апрель ойининг иккинчи ярмидан ҳозирга қадар Республика бўйлаб оилавий (маиший) зўравонлик ҳолатларига алоқадор 413 та иш кўриб чиқилган. Шулардан энг кўпи Фарғона (117 та), Тошкент (75 та), Наманган (46 та) вилоятларига тўғри келса, энг ками Навоий (7 та), Жиззах (6 та) ҳамда Хоразм (6 та) вилоятларида қайд этилган.
"Аҳоли сони бўйича маълумотлар меъёрга солинганида 500 000 киши орасида энг кўп ҳолатлар қайд этилган ҳудудлар Фарғона вилояти (15,14 та иш) ва Тошкент вилояти (13,09 та иш) эканлигини кўриш мумкин. Бироқ ушбу рақамлар асосида оилавий (маиший) зўравонлик энг кўп тарқалган ҳудудлар сифатида Фарғона ва Тошкент вилоятларини белгилаш тўғри бўлмайди. Бу муаммо ҳақида хабардорлик, ҳуқуқий кўмакдан фойдаланиш, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ходимларининг иш тартиби, ҳудудларда ваколатли органларнинг мавжудлиги ва бошқа омилларга боғлиқ", дейилади тадқиқот матнида.
Ахлоқ тузатиш ишлари жазоси қўлланилган 55 нафар фуқаронинг жазони ўташ ўртача муддати тахминан 1,67 йилни (1 йил 8 ой) ташкил қилган. Озодликни чеклаш жазоси қўлланилган 50 та қонунбузарнинг жазони ўташ ўртача муддати тахминан 2,51 йил (2 йил 6 ой) бўлган.
Шунингдек, озодликдан маҳрум қилиш жазоси қўлланилган 42 та жиноятчининг жазони ўташ ўртача муддати тахминан 3,13 йилни (3 йил 1 ой) ташкил қилган бўлса, 9 та жиноят ишида шартли ҳукмга маҳкум қилинганларнинг жазони ўташ ўртача муддати тахминан 2,35 йилни (2 йил 4 ой) келтириб чиқарган.
"Ўртача маълумотлардан кўриниб турибдики, аксарият ҳолларда оилавий (маиший) зўравонлик ишлари бўйича жазолар моддада назарда тутилган санкцияларнинг энг қуйи чегарасидан бошлаб тайинланади. Бу жазони либераллаштириш тамойилини акс эттиради, бунда судлар, ҳатто оғирлаштирувчи ҳолатлар мавжуд бўлганда ҳам, шартли қамоқ ёки озодликни чеклаш каби енгилроқ чораларни танлайдилар. Бундай ёндашув судларнинг оилани сақлаб қолиш истагидан далолат бериши мумкин, аммо шу билан бирга, бу зўравонлик такрорланишининг олдини олиш қанчалик самарали бўлиши ҳақидаги саволни туғдиради", дейилади "NeMolchi.uz" тадқиқотида.
Ушбу тадқиқот Ўзбекистонда оилавий (маиший) зўравонликка оид ишларда ҳуқуқни қўллашнинг амалдаги ҳолатини чуқурроқ тушунишга имкон беради. Суд амалиёти таҳлили бир қатор тизимли муаммоларни, жумладан, ўзини ўзи ҳимоя қилиш доирасидаги ҳаракатларнинг етарли даражада малакаланмаганлиги, қонун ҳужжатлари ҳимоясига тушадиган шахсларнинг чекланган доираси, енгиллаштирувчи ва оғирлаштирувчи ҳолатларни қўллашда номутаносиблик, шунингдек, тарафларни яраштиришда вазиятга комплекс баҳо бермаслик ҳолатларини аниқлаб беради.
