Инсониятнинг "расмий" тарихи нотўғри бўлиши мумкин — янги далиллар

Тахминан 50 минг йил олдин Homo sapiens Европага келганида, бу ерда неандерталлар аллақачон яшарди. Кейинчалик замонавий инсонлар неандерталлар билан, Осиёда эса денисовликлар билан аралашгани ДНК орқали аниқланган.

Генетик тадқиқотлар яна иккита "руҳ популяция" — неандертал ва денисовликлардан ташқари яшаган, аммо ҳеч қандай қазилма қолдиғи топилмаган номаълум қадимги аждодлар изини ҳам фош қилди. Бу чизиқ замонавий одамлар аждодидан тахминан 800 минг йил олдин ажралиб чиққан ва Африкада Homo sapiens билан аралашган. Булардан ташқари, олимлар илгари яна бир алоҳида — "суперархаик" деб аталган популяция ҳақида гипотеза илгари суришган бўлиб, унинг тахминан 2 миллион йил олдин Африкадан чиқиб кетган Homo erectus билан боғлиқ бўлиши мумкинлигини тахмин қилишган. Яъни бу иккита фаразлар — бири яқинда топилган янги "руҳ" чизиғи, иккинчиси Homo erectus билан боғлиқ эски гипотеза — алоҳида тадқиқотларга тегишли, лекин инсоният келиб чиқиши бир неча номаълум қадимги гуруҳлар билан аралашувлар натижасида шаклланганини биргаликда тасдиқлайди.

Археологик топилмалар қадимги одамлар анча ривожланган бўлганини ҳам кўрсатмоқда. Грециянинг Марафуса 1 сайтида 430 минг йиллик ёғоч қуроллар — жумладан қазиш учун ишлатилган таёқ — топилган бўлиб, бу ҳозиргача маълум бўлган энг қадимги қўлда ишланган ёғоч қуроллар ҳисобланади. Жанубий Африкада эса 60 минг йил олдин заҳар сурилган ўқ учлари аниқланган — бу дунёдаги энг қадимги маълум заҳарли қурол далили.

Амазон ўрмонларида замонавий лазер (лидар) технологиялари ёрдамида 1200–2500 йил аввал қурилган қарийб 400 та йирик геометрик иншоот ва йўллар топилди — бу қадимги Aquiry сивилизациясига тегишли деб баҳоланмоқда. Олимларнинг фикрича, ўрмон остида ҳали 23 000–30 000 тага яқин шундай объект яширинган бўлиши мумкин.