Ijtimoiy tarmoqlardan foydalanadigan bolalarning baholari yomonlaşadi – tadqiqot

Yangi tadqiqot “Nature Human Behaviour” jurnalida çop etildi. Unda Şimoliy Italiyada yaşovçi 7 yoşdan 16 yoşgaça bölgan 5000 dan ortiq öquvçi iştirok etgan.

Mazkur tadqiqot raqamli media vositalaridan foydalaniş odatlari böyiça sörovnoma ma’lumotlari hamda italyan tili, matematika, ingliz tili fanlaridan 2, 5, 8 va 10-sinflarda töplangan imtihon natijalariga asoslanadi.

Xususan, 8-sinfda (odatda 13–14 yoş) ötkazilgan testlar natijalariga köra, ijtimoiy tarmoqlarga 11 – 12 yoşida a’zo bölgan öquvçilar italyan tili va matematika fanlaridan ijtimoiy tarmoqlardan foydalanişni keçroq boşlaganlarga qaraganda pastroq natija körsatgan.

10-sinfda (15-16 yoşda) ötkazilgan sinovlarda ham bu ta’sir ayniqsa, matematika fani böyiça saqlanib qolgan. Bundan taşqari 13 yoşgaça ijtimoiy tarmoqlardan foydalangan öquvçilar orasida yanada kuçaygan.

Tadqiqotçilarning fikriça, salbiy ta’sir kunning muhim paytlarida smartfonlarga çalğiş bilan boğliqdir.

Ijtimoiy tarmoqlardan erta yoşdan foydalaniş italyan tili va matematika fanlaridan pastroq natijalarga sabab bölsa-da, italiyalik öquvçilar birinçi çet tili sifatida örganadigan ingliz tiliga bu holat taalluqli emas.

Bunday tafovutga ijtimoiy tarmoqlarda inglizça kontentning köpligi sabab bölişi mumkin. Ya’ni foydalanuvçilarda norasmiy örganiş imkoniyati mavjud.

Qanday çoralar kerak?

Ijtimoiy tarmoqlar va bolalar örtasidagi boğliqlikni örganuvçi tadqiqotlar soni ortmoqda. Uşbu tahlil ham internet platformalaridan foydalaniş bolalarning ta’limiy va kognitiv körsatkiçlariga ta’sirini örganayotgan sönggi izlanişlar natijalariga mos.

Tadqiqot mualliflari olingan xulosalarga tayanib, maktablarda raqamli savodxonlik dasturlarini joriy etiş, voyaga yetmaganlar foydalanadigan platformalardagi jalb qiliş mexanizmlarini tartibga soliş va bolalarning ijtimoiy tarmoqlardan foydalanişini çeklovçi siyosat zarurligini ta’kidlamoqda.

Dolzarb tadqiqot

Uşbu tadqiqot ijtimoiy tarmoqlar böyiça bahslar avjlangan davrda e’lon qilindi.

Avstraliya dunyoda birinçi bölib 16 yoşgaça bölgan bolalar uçun ijtimoiy tarmoqlarni taqiqladi. Şundan söng bu masala Yevropa davlatlari kun tartibiga çiqdi.

Yoz boşida Fransiya parlamenti 15 yoşgaça bölgan bolalarga ijtimoiy tarmoqlardan foydalanişni taqiqlovçi qonun loyihasini ma’qulladi. Şunga öxşaş taşabbuslar Ispaniya va Buyuk Britaniyada ham muhokama markazida.

Iyul oyida Yevropa komissiyasi prezidenti Ursula fon der Lyayen bu mavzudagi ekspertlar hisobotini taqdim etdi. Unga köra, mavjud dalillar onlayn platformalardan foydalanişda minimal yoş çegarasini joriy etişni tobora köproq talab qilmoqda.

Biroq hisobot Avstraliyadagi kabi umumiy taqiqni tavsiya qilmaydi. Aksinça, unda “xavfsizlikni dastlabki bosqiçdayoq ta’minlaş” tamoyili ilgari suriladi. Bu yondaşuv raqamli platformalarga ham mas’uliyat yuklaydi.

Italiya taqiq tarafdori emas

Ijtimoiy tarmoqlar atrofidagi bahslar kuçayganiga qaramay, tadqiqot ötkazilgan Italiya bu muhokamalarning markazida emas. Italiya boş vaziri Jorja Meloni hukumati ijtimoiy tarmoqlarni taqiqlaş taşabbusini ilgari surmasligini bildirdi. Uning fikriça, bunday çeklovni osongina çetlab ötiş mumkin.

Taqiqqa qöşilmayotganlarda yetarliça dalil mavjud. Masalan, yaqinda Avstraliyada ötkazilgan tadqiqot yoşni tekşiriş usullari samarasizligini, taqiq iş bermayotganini körsatgan.