updated: 22.03.2026, 19:44

Markaziy Osiyoda kuchlar kurashi: qaysi davlatlarda xorijiy harbiy bazalar bor?

Dunyoda qudratli harbiy kuchga ega davlatlar oʻz taʼsir doirasini kuchaytirish va soʻzini oʻtkazish uchun maʼlum hududlarda harbiy bazalar ochadi. Masalan, Amerika Qoʻshma Shtatlarining 80 ta davlatda, Rossiyaning 14 ta, Turkiyaning 11 ta, Eron va Saudiya Arabistonining uchta mamlakatda oʻz harbiy bazalari mavjud. Markaziy Osiyo hududida ham bir nechta xorijiy harbiy bazalar joylashgan. Xoʻsh, ular qaysi davlatlarga tegishli va mintaqada bu borada kimning taʼsiri kuchli? Bugun shu haqda gaplashamiz.

Ulashish:

Markaziy Osiyoda kuchlar kurashi: qaysi davlatlarda xorijiy harbiy bazalar bor?

Markaziy Osiyoda kuchlar kurashi: qaysi davlatlarda xorijiy harbiy bazalar bor?

Markaziy Osiyoda eng koʻp harbiy baza joylashgan davlat bu — Tojikiston. Mamlakatda Rossiya, Xitoy, Hindistonning harbiy bazalari mavjud. Eronning dron ishlab chiqaruvchi zavodi ham aynan Tojikistonda. 

"Interfaks" agentligiga koʻra, Rossiyaning 201-harbiy bazasi Tojikistonning Dushanbe va Boxtar viloyatlarida joylashgan. Bu harbiy baza Rossiyaning oʻz chegaralaridan tashqaridagi eng yirik harbiy obʼekti hisoblanadi. Rus siyosatchilarining fikriga koʻra, Federatsiya bu bazadan Markaziy Osiyo mintaqasida xavfsizlik va barqarorlikni taʼminlashda foydalanadi. 

Ularning taʼkidlashicha, mazkur harbiy baza Rossiya manfaatlarini himoya qiladi va mahalliy qurolli kuchlar bilan birgalikda Tojikiston xavfsizligini ham taʼminlaydi. Shuningdek, bu baza orqali Rossiya Tojikistonning "Harbiy-texnik hamkorlik toʻgʻrisidagi" qonunchiligiga muvofiq mamlakatni kerakli qurollar, harbiy va maxsus texnika bilan taʼminlaydi. 

2024 yilda Xitoyning Tojikistonda maxfiy harbiy baza qurayotgani haqidagi xabarlar koʻpchilikni hayratda qoldirgan edi.

"Xitoy Tojikistonning chekka togʻli hududlarida, dengiz sathidan 4 ming metr balandlikda ikkita katta kuzatuv minorasiga ega harbiy baza qurmoqda", deya yozadi "The Telegraph" nashri.

Ammo oradan biroz vaqt oʻtib, Tojikiston Tashqi ishlar vazirligi ushbu xabarlarni rad etib, mamlakat hududida bunday harbiy inshoot qurilmayotganini aytib chiqdi. 

Xitoyning Tojikistonda harbiy baza qurayotgani haqidagi xabarlar bundan oldinroq, yaʼni 2021 yilda ham tarqalgan edi, biroq Tojikiston hukumati bu xabarlarga nisbatan javob bermagan. 

Bundan tashqari, Tojikiston poytaxtidan 130 kilometr uzoqlikda joylashgan Faxor shahrida Hindistonning "Faxor" harbiy bazasi ham mavjud. 

1996-1997 yillarda Hindiston Tashqi razvedka agentligining Tadqiqot va tahlil qanoti Tojikiston bilan "Faxor" harbiy bazasidan Afgʻonistondagi NATO bazasiga harbiy yuklarni tashish, ularning vertolyotlariga xizmat koʻrsatish va razvedka maʼlumotlarini yigʻishda foydalanish boʻyicha muzokaralarni boshlagan. 

Shu vaqtdan boshlab Faxor shahrida Hindistonning harbiy gospitali faoliyat yurita boshlagan. Faxordagi Hindiston harbiy shifoxonasida "Tolibon" bilan jangda yaralangan NATO askarlari, jumladan, xudkush hujumida yaralangan harbiy yetakchi Ahmad Shoh Masud davolangan. 

2002 yilgacha Hindiston Tojikistonda qurayotgan harbiy bazasi haqidagi maʼlumotlarni tan olmagan edi. Ammo shu yildan boshlab Hindiston Tojikistonda qurayotgan harbiy bazasi haqidagi maʼlumotlarni tasdiqlab, 1980 yildan beri foydalanilmagan harbiy bazani Rossiya bilan hamkorlikda qayta taʼmirlash boshlanganini maʼlum qildi. 2007 yilda toʻliq ishga tushirilgan mazkur harbiy bazani taʼmirlash uchun 10 million AQSh dollari sarflagan. 

Markaziy Osiyoning navbatdagi yirik davlati — Qozogʻistonda Rossiyaning uchta harbiy obʼekti mavjud. Federatsiya ushbu mamlakatda raketalarini sinovdan oʻtkazadigan Sari Shagan sinov poligoni, shuningdek, Balx koʻli yaqinidagi 49-stansiya va 929-aviatsiya kabi harbiy obʼektlarni joylashtirgan. 

"Zakon.kz" nashrining xabariga koʻra, Rossiya Qozogʻistonning 11 million gektar hududidan harbiy maqsadlarda foydalanadi. Rossiya bu bazalar va harbiy obʼektlardan foydalanish uchun Qozogʻistonga har yili 3 million AQSh dollari toʻlaydi. 

Mintaqadagi navbatdagi davlat — Qirgʻiziston hududida hozirda faqat Rossiyaning "Kant" nomli harbiy bazasi mavjud. Bu baza Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti doirasida mintaqaning havo hududi xavfsizligini taʼminlashda muhim ahamiyat kasb etadi. 

Shuningdek, Qirgʻiziston hududida 2001 yildan 2014 yilgacha AQShning "Manas" harbiy bazasi faoliyat yuritgan. Oʻz davrida ushbu baza Afgʻonistondagi harbiy operatsiyalar uchun muhim logistika nuqtasi boʻlib xizmat qilgan. 2014 yilda AQSh mazkur bazani yopib, Qirgʻiziston hududidan chiqib ketgan.

Markaziy Osiyoning qolgan ikki davlati — Oʻzbekiston va Turkmaniston hududida xorijiy harbiy bazalar mavjud emas. Chunki bu ikki mamlakat siyosiy va iqtisodiy jihatdan betaraflik pozitsiyasini tanlagan. 

Turkmaniston 1995 yilda oʻzini betaraf davlat deb eʼlon qilgan va shu sabab mamlakat hududida harbiy bazalar joylashtirishni qatʼiyan rad etgan. Mamlakat tashqi siyosatida oʻz suverenitetini saqlash va harbiy bloklardan chetda turishni asosiy prinsip sifatida belgilagan. 

Oʻzbekistonda 2005 yilgacha AQShning Qarshi-Xonobod bazasi faoliyat koʻrsatgan edi. Shuningdek, 2012 yilgacha Termiz aeroportidan Germaniya harbiy samolyotlari foydalangan. 2012 yilda Oʻzbekiston qabul qilgan tashqi siyosiy faoliyat konsepsiyasida harbiy bloklarga qoʻshilmaslik va mamlakat hududida xorijiy bazalarni joylashtirmaslik qonuniy jihatdan mustahkamlangan. 

Markaziy Osiyoda har bir davlat oʻzining harbiy strategiyasini shakllantirgan. Tojikiston, Qirgʻiziston va Qozogʻistonda boshqa davlatlarning harbiy bazalari mavjud boʻlsa, Oʻzbekiston va Turkmaniston bu borada neytral siyosat yuritadi. Ushbu farqlar mintaqaning harbiy-siyosiy muvozanatini belgilab bermoqda. 

Xoʻsh, bu borada siz qanday fikrdasiz: sizningcha, Markaziy Osiyo, jumladan, Oʻzbekiston harbiy salohiyatini kengaytirish uchun oʻz hududida xorijiy harbiy bazalarining ochilishiga imkon berishi kerakmi?

Mavzuga oid yangiliklar

Xitoy Markaziy Osiyoning abadiy qoʻshnisiga aylandi

Xitoy Markaziy Osiyoning abadiy qoʻshnisiga aylandi

Qozogʻistonda "Markaziy Osiyo - Xitoy" ikkinchi sammiti boʻlib oʻtdi. Unda prezident Shavkat Mirziyoyev ham ishtirok etdi. Sammitda nimalar gaplashildi? Mirziyoyev oʻz nutqida nimalarni tilga oldi? Xitoy nega mintaqa mamlakatlariga begʻaraz 207 million AQSh dollari miqdorida yordam koʻrsatmoqchi? 

Siyosat

18.06.2025, 17:48

O‘zbekiston — Afg‘onistonning Markaziy Osiyoda eng yirik iqtisodiy hamkori

So‘nggi yillarda Afg‘oniston Markaziy Osiyo  va Kavkaz bilan iqtisodiy-savdo aloqalarini kengaytirishga intilmoqda.

Oʻzbekiston

18.06.2026, 15:45

Si Szinpin Shimoliy Koreyaga boradi

Si Szinpinning Pxenyanga safari Xitoyning Shimoliy Koreya ustidan ta’sirini mustahkamlashga qaratilgan diplomatik qadam sifatida baholanmoqda.

Jahon

05.06.2026, 11:49

Putinning yadro rejasi fosh boʻldi, tadqiqotchilarning Rossiyaning harbiy bazalarga oid hujjatlarini oʻrgandi

Putinning yadro rejasi fosh boʻldi, tadqiqotchilarning Rossiyaning harbiy bazalarga oid hujjatlarini oʻrgandi

Jurnalist va tadqiqotchilar Rossiyaning Orenburg viloyatida, Qozogʻiston Respublikasi chegarasida joylashgan "Yasniy" harbiy bazasi faoliyatini oʻrgandi. Maʼlum boʻlishicha, Rossiya hukumati bir necha yildan buyon hech qanday rasmiy bayonotsiz oʻzining strategik yadroviy qurollarini keng koʻlamda modernizatsiya qilmoqda. Bu haqda BBC yozmoqda.

Jahon

30.05.2025, 14:31

Rossiya Yevropa bilan muzokaralarga tayyor – Dmitriy Peskov

Kreml matbuot kotibi Rossiya Yevropa davlatlari bilan muloqotga ochiq ekanini, biroq ultimatumlarni qabul qilmasligini aytdi.

Siyosat

19.06.2026, 17:59

BMT Tolibonni ayollarga nisbatan tazyiqlarni bekor qilishga chaqirdi

Yangi rezolyutsiya Hirotda Tolibonning qat’iy kiyinish qoidalarini buzganlikda ayblanib  30 nafar ayol hibsga olinganidan so‘ng qabul qilindi. 

Jahon

16.06.2026, 10:55

ARXIV

SANAGA O'TISH

Barcha arxivni ko'rsatish →

So'nggi yangiliklar

Yangi Namanganda yangi IT-park qurilishi boshlandi

Majmuada namanganlik 2 mingga yaqin yoshlar uchun ish o‘rinlari yaratilish rejalashtirilgan.

Oʻzbekiston

23.06.2026, 16:05

Shavkat Mirziyoyev Qirg‘izistonga tashrif buyuradi

Qirg‘izistonlik rasmiy tashrifning asosiy maqsadini ma’lum qildi: chegara bo‘yicha muhim qaror kutilmoqda.

Oʻzbekiston

23.06.2026, 12:58

Shimoliy Kaliforniya kutubxonasida otishma sodir bo‘ldi

Dushanba kuni Shimoliy Kaliforniyadagi kutubxonada ikki kishining o‘limiga sabab bo‘lgan otishmani huquq-tartibot idoralari tergov qilmoqda.

Jahon

23.06.2026, 12:32

23-iyun – Xalqaro beva ayollar kuni

BMT ma’lumotlariga ko‘ra, dunyoda 258 million beva ayol bor. Ularning 115 millioni qashshoqlikda yashaydi. Millionlab ayollar turmush o‘rtog‘idan ayrilgani uchun kamsitish va huquqiy tengsizlikka duch keladi.

Jahon

23.06.2026, 11:13

British Prime Minister Keir Starmer announces his resignation outside 10 Downing Street on Monday. (REUTERS / REUTERS)

Starmer ketdi. Britaniya yana bosh vazir izlayapti

Dushanba kuni ertalab Kir Starmer Dauning-stritdagi mashhur qora eshik oldiga chiqdi — va iste'fosini e'lon qildi. Ovozi bir-ikki marotaba qaltiradi. "Parlament fraksiyam bergan javobni eshitdim va uni munosib qabul qilyapman" — dedi u va hammasi shu bilan tugadi.

Jahon

22.06.2026, 19:58

Sadir Japarov O‘zbekiston Bosh vaziri Abdulla Aripovni qabul qildi

Aripov Qirg‘iziston Prezidentiga samimiy qabul uchun minnatdorlik izhor etib, Shavkat Mirziyoyevning salomi va ezgu tilaklarini yetkazdi.

Oʻzbekiston

22.06.2026, 17:22

Tyumen hududiga berilgan dron zarbalari qaytarildi — Rossiya

Tyumen — Ukraina chegarasidan 2500 km sharqda joylashgan bo'lib, Rossiyaning neft va gaz qazib oluvchi eng muhim hududlaridan biri. 

Jahon

22.06.2026, 16:54

Ikkinchi jahon urushidagi yo'qotishlar

Bundan roppa-rosa 85-yil oldin, 1941-yilning 22-iyunida Germaniya Sovet Ittifoqiga bostirib kirish bo‘yicha "Barbarossa" operatsiyasini boshlagan edi. 

Jahon

22.06.2026, 15:18

Toshkent davlat pedagogika universiteti binosi sotuvga qo‘yildi

Yangi Toshkentga ko‘chish munosabati bilan Pedagogika universiteti va boshqa bir qator davlat obyektlari boshlang‘ich narx bilan sotuvga chiqarildi.

Oʻzbekiston

22.06.2026, 11:51

Surxondaryoda xalqaro ahamiyatga ega ko‘prikka talafot yetdi

Sel oqimi yuzaga kelishi oqibatida Obizarang daryosi ustidagi xalqaro ahamiyatga ega avtomobil yo‘lining 1449-kilometrida joylashgan ko‘prikka zarar yetdi.

Oʻzbekiston

22.06.2026, 10:24

Buyuk Britaniya Yevropa Migratsiya Tarmog‘iga kuzatuvchi davlat sifatida qo‘shildi

Yangi kelishuv migratsiya va boshpana berish masalalari bo‘yicha hamkorlik hamda axborot almashinuvini yaxshilashga xizmat qiladi.

Siyosat

21.06.2026, 10:04

Yevropa Ittifoqi Armanistonga yordam tariqasida 34 million yevro ajratdi

Kengayish masalalari bo‘yicha komissar Marta Kosning aytishicha, Yevropa Ittifoqi suveren, demokratik va mustaqil davlat – Armanistonni qat’iy qo‘llab-quvvatlaydi.

Siyosat

20.06.2026, 14:34

Isroil Livanga yana hujumlar uyushtirdi. Qurbonlar bor

Isroil va “Hizbulloh” juma kuni o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha kelishuvga erishganiga qaramay, shanba kuni Isroil Livan janubiga yangi zarbalar to‘lqinini yo‘llagan.

Jahon

20.06.2026, 12:31

Toshkentda gumanoid robotlar zavodi qurilmoqda

Toshkentdagi “Yangi Avlod” maxsus sanoat zonasida gumanoid robotlar va ularning butlovchi qismlarini ishlab chiqaradigan zavod qurilishi boshlandi. Loyiha doirasida 1000 dan ortiq ish o‘rni yaratilishi kutilmoqda.

Iqtisodiyot

20.06.2026, 10:59

Dominikan Respublikasida hashamatli kurort yonib ketdi

19-iyun kuni Dominikan Respublikasidagi yirik yong‘in oqibatida hashamatli dam olish maskani butunlay vayron bo‘ldi. 1700 ga yaqin sayyoh evakuatsiya qilindi.

Jahon

20.06.2026, 10:31

Rossiya Yevropa bilan muzokaralarga tayyor – Dmitriy Peskov

Kreml matbuot kotibi Rossiya Yevropa davlatlari bilan muloqotga ochiq ekanini, biroq ultimatumlarni qabul qilmasligini aytdi.

Siyosat

19.06.2026, 17:59

Poytaxtdagi ba’zi armatura mahsulotlari talablarga javob bermaydi – Nazorat qo‘mitasi

Nazorat inspeksiyasining Toshkent shahar bo‘limi bozorlardagi o‘rganishlar davomida ayrim armatura (metall) mahsulotlari amaldagi texnik reglament va standart talablariga mos kelmasligini aniqladi.

Oʻzbekiston

19.06.2026, 16:09

“Butun Livan yonishi, minglab livanlik onalar yig‘lashi kerak” — Itamar Ben Gvir

Isroil Mudofaa Armiyasi 4 nafar askar halok bo‘lgani haqida xabar berganidan so‘ng Milliy xavfsizlik vaziri Itamar Ben Gvir keskin bayonot berdi. Ushbu hodisalar AQSH va Eron tinchlik kelishuviga erishishi fonida yuz bermoqda.

Jahon

19.06.2026, 15:12

O‘zbekiston — Afg‘onistonning Markaziy Osiyoda eng yirik iqtisodiy hamkori

So‘nggi yillarda Afg‘oniston Markaziy Osiyo  va Kavkaz bilan iqtisodiy-savdo aloqalarini kengaytirishga intilmoqda.

Oʻzbekiston

18.06.2026, 15:45

AQSh BMTning oziq-ovqat dasturiga 800 million dollar yordam ajratdi

AQSh Jahon oziq-ovqat dasturining eng yirik donori hisoblanadi. Biroq uning hissasi so'nggi yillarda ikki baravardan ko‘proqqa kamaygandi.

Jahon

17.06.2026, 17:29

ARXIV

SANAGA O'TISH

Barcha arxivni ko'rsatish →