Cookie Settings

We use cookies to improve your experience.

updated: 22.03.2026, 19:44

Markaziy Osiyoda kuchlar kurashi: qaysi davlatlarda xorijiy harbiy bazalar bor?

Dunyoda qudratli harbiy kuchga ega davlatlar oʻz taʼsir doirasini kuchaytirish va soʻzini oʻtkazish uchun maʼlum hududlarda harbiy bazalar ochadi. Masalan, Amerika Qoʻshma Shtatlarining 80 ta davlatda, Rossiyaning 14 ta, Turkiyaning 11 ta, Eron va Saudiya Arabistonining uchta mamlakatda oʻz harbiy bazalari mavjud. Markaziy Osiyo hududida ham bir nechta xorijiy harbiy bazalar joylashgan. Xoʻsh, ular qaysi davlatlarga tegishli va mintaqada bu borada kimning taʼsiri kuchli? Bugun shu haqda gaplashamiz.

Ulashish:

Markaziy Osiyoda kuchlar kurashi: qaysi davlatlarda xorijiy harbiy bazalar bor?

Markaziy Osiyoda kuchlar kurashi: qaysi davlatlarda xorijiy harbiy bazalar bor?

Markaziy Osiyoda eng koʻp harbiy baza joylashgan davlat bu — Tojikiston. Mamlakatda Rossiya, Xitoy, Hindistonning harbiy bazalari mavjud. Eronning dron ishlab chiqaruvchi zavodi ham aynan Tojikistonda. 

"Interfaks" agentligiga koʻra, Rossiyaning 201-harbiy bazasi Tojikistonning Dushanbe va Boxtar viloyatlarida joylashgan. Bu harbiy baza Rossiyaning oʻz chegaralaridan tashqaridagi eng yirik harbiy obʼekti hisoblanadi. Rus siyosatchilarining fikriga koʻra, Federatsiya bu bazadan Markaziy Osiyo mintaqasida xavfsizlik va barqarorlikni taʼminlashda foydalanadi. 

Ularning taʼkidlashicha, mazkur harbiy baza Rossiya manfaatlarini himoya qiladi va mahalliy qurolli kuchlar bilan birgalikda Tojikiston xavfsizligini ham taʼminlaydi. Shuningdek, bu baza orqali Rossiya Tojikistonning "Harbiy-texnik hamkorlik toʻgʻrisidagi" qonunchiligiga muvofiq mamlakatni kerakli qurollar, harbiy va maxsus texnika bilan taʼminlaydi. 

2024 yilda Xitoyning Tojikistonda maxfiy harbiy baza qurayotgani haqidagi xabarlar koʻpchilikni hayratda qoldirgan edi.

"Xitoy Tojikistonning chekka togʻli hududlarida, dengiz sathidan 4 ming metr balandlikda ikkita katta kuzatuv minorasiga ega harbiy baza qurmoqda", deya yozadi "The Telegraph" nashri.

Ammo oradan biroz vaqt oʻtib, Tojikiston Tashqi ishlar vazirligi ushbu xabarlarni rad etib, mamlakat hududida bunday harbiy inshoot qurilmayotganini aytib chiqdi. 

Xitoyning Tojikistonda harbiy baza qurayotgani haqidagi xabarlar bundan oldinroq, yaʼni 2021 yilda ham tarqalgan edi, biroq Tojikiston hukumati bu xabarlarga nisbatan javob bermagan. 

Bundan tashqari, Tojikiston poytaxtidan 130 kilometr uzoqlikda joylashgan Faxor shahrida Hindistonning "Faxor" harbiy bazasi ham mavjud. 

1996-1997 yillarda Hindiston Tashqi razvedka agentligining Tadqiqot va tahlil qanoti Tojikiston bilan "Faxor" harbiy bazasidan Afgʻonistondagi NATO bazasiga harbiy yuklarni tashish, ularning vertolyotlariga xizmat koʻrsatish va razvedka maʼlumotlarini yigʻishda foydalanish boʻyicha muzokaralarni boshlagan. 

Shu vaqtdan boshlab Faxor shahrida Hindistonning harbiy gospitali faoliyat yurita boshlagan. Faxordagi Hindiston harbiy shifoxonasida "Tolibon" bilan jangda yaralangan NATO askarlari, jumladan, xudkush hujumida yaralangan harbiy yetakchi Ahmad Shoh Masud davolangan. 

2002 yilgacha Hindiston Tojikistonda qurayotgan harbiy bazasi haqidagi maʼlumotlarni tan olmagan edi. Ammo shu yildan boshlab Hindiston Tojikistonda qurayotgan harbiy bazasi haqidagi maʼlumotlarni tasdiqlab, 1980 yildan beri foydalanilmagan harbiy bazani Rossiya bilan hamkorlikda qayta taʼmirlash boshlanganini maʼlum qildi. 2007 yilda toʻliq ishga tushirilgan mazkur harbiy bazani taʼmirlash uchun 10 million AQSh dollari sarflagan. 

Markaziy Osiyoning navbatdagi yirik davlati — Qozogʻistonda Rossiyaning uchta harbiy obʼekti mavjud. Federatsiya ushbu mamlakatda raketalarini sinovdan oʻtkazadigan Sari Shagan sinov poligoni, shuningdek, Balx koʻli yaqinidagi 49-stansiya va 929-aviatsiya kabi harbiy obʼektlarni joylashtirgan. 

"Zakon.kz" nashrining xabariga koʻra, Rossiya Qozogʻistonning 11 million gektar hududidan harbiy maqsadlarda foydalanadi. Rossiya bu bazalar va harbiy obʼektlardan foydalanish uchun Qozogʻistonga har yili 3 million AQSh dollari toʻlaydi. 

Mintaqadagi navbatdagi davlat — Qirgʻiziston hududida hozirda faqat Rossiyaning "Kant" nomli harbiy bazasi mavjud. Bu baza Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti doirasida mintaqaning havo hududi xavfsizligini taʼminlashda muhim ahamiyat kasb etadi. 

Shuningdek, Qirgʻiziston hududida 2001 yildan 2014 yilgacha AQShning "Manas" harbiy bazasi faoliyat yuritgan. Oʻz davrida ushbu baza Afgʻonistondagi harbiy operatsiyalar uchun muhim logistika nuqtasi boʻlib xizmat qilgan. 2014 yilda AQSh mazkur bazani yopib, Qirgʻiziston hududidan chiqib ketgan.

Markaziy Osiyoning qolgan ikki davlati — Oʻzbekiston va Turkmaniston hududida xorijiy harbiy bazalar mavjud emas. Chunki bu ikki mamlakat siyosiy va iqtisodiy jihatdan betaraflik pozitsiyasini tanlagan. 

Turkmaniston 1995 yilda oʻzini betaraf davlat deb eʼlon qilgan va shu sabab mamlakat hududida harbiy bazalar joylashtirishni qatʼiyan rad etgan. Mamlakat tashqi siyosatida oʻz suverenitetini saqlash va harbiy bloklardan chetda turishni asosiy prinsip sifatida belgilagan. 

Oʻzbekistonda 2005 yilgacha AQShning Qarshi-Xonobod bazasi faoliyat koʻrsatgan edi. Shuningdek, 2012 yilgacha Termiz aeroportidan Germaniya harbiy samolyotlari foydalangan. 2012 yilda Oʻzbekiston qabul qilgan tashqi siyosiy faoliyat konsepsiyasida harbiy bloklarga qoʻshilmaslik va mamlakat hududida xorijiy bazalarni joylashtirmaslik qonuniy jihatdan mustahkamlangan. 

Markaziy Osiyoda har bir davlat oʻzining harbiy strategiyasini shakllantirgan. Tojikiston, Qirgʻiziston va Qozogʻistonda boshqa davlatlarning harbiy bazalari mavjud boʻlsa, Oʻzbekiston va Turkmaniston bu borada neytral siyosat yuritadi. Ushbu farqlar mintaqaning harbiy-siyosiy muvozanatini belgilab bermoqda. 

Xoʻsh, bu borada siz qanday fikrdasiz: sizningcha, Markaziy Osiyo, jumladan, Oʻzbekiston harbiy salohiyatini kengaytirish uchun oʻz hududida xorijiy harbiy bazalarining ochilishiga imkon berishi kerakmi?

Mavzuga oid yangiliklar

Xitoy Markaziy Osiyoning abadiy qoʻshnisiga aylandi

Xitoy Markaziy Osiyoning abadiy qoʻshnisiga aylandi

Qozogʻistonda "Markaziy Osiyo - Xitoy" ikkinchi sammiti boʻlib oʻtdi. Unda prezident Shavkat Mirziyoyev ham ishtirok etdi. Sammitda nimalar gaplashildi? Mirziyoyev oʻz nutqida nimalarni tilga oldi? Xitoy nega mintaqa mamlakatlariga begʻaraz 207 million AQSh dollari miqdorida yordam koʻrsatmoqchi? 

Siyosat

18.06.2025, 17:48

Si Szinpin Shimoliy Koreyaga boradi

Si Szinpinning Pxenyanga safari Xitoyning Shimoliy Koreya ustidan ta’sirini mustahkamlashga qaratilgan diplomatik qadam sifatida baholanmoqda.

Jahon

05.06.2026, 11:49

Putinning yadro rejasi fosh boʻldi, tadqiqotchilarning Rossiyaning harbiy bazalarga oid hujjatlarini oʻrgandi

Putinning yadro rejasi fosh boʻldi, tadqiqotchilarning Rossiyaning harbiy bazalarga oid hujjatlarini oʻrgandi

Jurnalist va tadqiqotchilar Rossiyaning Orenburg viloyatida, Qozogʻiston Respublikasi chegarasida joylashgan "Yasniy" harbiy bazasi faoliyatini oʻrgandi. Maʼlum boʻlishicha, Rossiya hukumati bir necha yildan buyon hech qanday rasmiy bayonotsiz oʻzining strategik yadroviy qurollarini keng koʻlamda modernizatsiya qilmoqda. Bu haqda BBC yozmoqda.

Jahon

30.05.2025, 14:31

Zelenskiyning taklifi Putinga yetkazildi – Kreml

Zelenskiy payshanba kuni Putinga ochiq xat yo‘llab, urushni tugatish bo‘yicha kelishib olish uchun uchrashishni taklif etdi. Aks holda Kiyev kurashni davom ettirishga tayyor ekanidan ogohlantirdi.

Jahon

05.06.2026, 16:01

Xitoy Tayvanga tashrif buyurganlarga sanksiya qo‘llayapti

Pekin Yangi Zelandiyaning to‘rt nafar qonunchisiga Tayvanga tashrif buyurgani sababli Xitoyga kirishni taqiqladi. Pekin xorijlik qonunchilarning orolga tashrifini Xitoy suverenitetiga qarshi harakat sifatida baholamoqda.

Siyosat

04.06.2026, 15:41

Fransiya harbiylari Rossiya neft tankerini to‘xtatdi

Fransiya va uning hamkorlari yakshanba kuni Atlantika okeanida sanksiyalarni chetlab o‘tayotgan Rossiya neft tankerini qo‘lga olgan.  

Jahon

01.06.2026, 11:25

ARXIV

SANAGA O'TISH

Barcha arxivni ko'rsatish →

So'nggi yangiliklar

Isroilning 2 nafar vaziriga Irlandiyaga kirish taqiqlandi

Irlandiya Bosh vaziri Maykl Martinning fikricha, taqiqqa uchragan bu ikki isroillik vazir falastinliklarning Falastindan yo‘q bo‘lishini istaydi.

Jahon

06.06.2026, 15:20

Yil boshidan beri poytaxtda uylar narxi qanday o‘zgardi?

Toshkentda 2026-yilning dastlabki 5 oyida ko‘p qavatli uylardagi xonadonlarning o‘rtacha narxi 3 foizga oshdi.

Oʻzbekiston

06.06.2026, 15:00

JCH-2026 “Oltin butsa”si kimga nasib qiladi — Mbappe, Ronaldu, Messi, Keyn?

JCH-2026 da “Oltin butsa” uchun asosiy da’vogarlar va ular haqida bilishingiz lozim bo‘lgan ma’lumotlarni jamladik. 

Sport

06.06.2026, 11:37

Ukraina hujumlari oqibatida 5 nafar Ozarbayjon fuqarosi halok bo‘ldi

Kiyevning bayonotiga ko‘ra, ular Ukraina g‘allasini “o‘g‘irlash”, harbiy yuk va yoqilg‘i tashish bilan shug‘ullangan yuk kemalari hamda tankerga zarba bergan.

Jahon

05.06.2026, 16:48

Zelenskiyning taklifi Putinga yetkazildi – Kreml

Zelenskiy payshanba kuni Putinga ochiq xat yo‘llab, urushni tugatish bo‘yicha kelishib olish uchun uchrashishni taklif etdi. Aks holda Kiyev kurashni davom ettirishga tayyor ekanidan ogohlantirdi.

Jahon

05.06.2026, 16:01

Xitoyda oliy ta’limga qiziqish pasaymoqda

Xitoylik abituriyentlar soni o‘tgan yilga nisbatan 450 mingga kamaydi. Ishsizlikning oshishi sababli universitet bitiruvchilari hatto cho‘ponlikka ariza topshirmoqda.

Ta'lim

05.06.2026, 13:52

Si Szinpin Shimoliy Koreyaga boradi

Si Szinpinning Pxenyanga safari Xitoyning Shimoliy Koreya ustidan ta’sirini mustahkamlashga qaratilgan diplomatik qadam sifatida baholanmoqda.

Jahon

05.06.2026, 11:49

Xitoyda chiqarilgan bolalar o‘yinchoqlari xavfli deb topildi

“Elastik spiral ipli to‘p”, “Pinch” savdo belgili mushuk panjasi va “Avengers superhero” o‘yinchoqlaridan namunalar olinib, laboratoriya sinovlari o‘tkazildi. 

Oʻzbekiston

05.06.2026, 10:31

Buxoroda 508 million so‘mlik qalbaki dori vositalari aniqlandi

Buxoro viloyatida katta miqdordagi qalbaki dori vositalari muomaladan chiqarilib, ularning noqonuniy savdosi bilan shug‘ullangan shaxs fosh etildi.

Oʻzbekiston

04.06.2026, 17:11

Xitoy Tayvanga tashrif buyurganlarga sanksiya qo‘llayapti

Pekin Yangi Zelandiyaning to‘rt nafar qonunchisiga Tayvanga tashrif buyurgani sababli Xitoyga kirishni taqiqladi. Pekin xorijlik qonunchilarning orolga tashrifini Xitoy suverenitetiga qarshi harakat sifatida baholamoqda.

Siyosat

04.06.2026, 15:41

Isroil va Livan o‘t ochishni to‘xtatish bo‘yicha kelishuvga erishdi

Tramp ma’muriyatining ma’lum qilishicha, Isroil va Livan harbiy harakatlarni to‘xtatish bo‘yicha sulh tuzishga kelishib olgan. Biroq shunga qaramay, Isroilning Livanga zarbalari to‘xtay demayapti.

Jahon

04.06.2026, 12:22

Ukrainaga Yevropa Ittifoqiga qo‘shilish uchun eshik ochilmoqda

Vengriyaning yangi bosh vaziri Magyar Ukrainaning YeIga a’zolik bo‘yicha harakatlarini ma’lum shartlar bajarilganidan keyin qo‘llab-quvvatlashini bildirdi.

Jahon

04.06.2026, 11:25

Toshkentdagi qurilish obyektlariga yangi talablar joriy etilmoqda

Poytaxtdagi 1700 ga yaqin qurilish obyektlariga yangi talablarni joriy etish uchun muayyan muddat beriladi. 

Oʻzbekiston

03.06.2026, 18:00

Pushkin Navoiyning qoshiga kelib, Uzr so‘rab turar!..

Shoira Zebo Mirzo O‘zbekistonni bosib olish haqidagi rus propagandistlariga qarshi yozgan she’ridan bir parchasini Prezident oldida o‘qib berdi.

Madaniy

03.06.2026, 17:16

G‘azodagi urushni “genotsid” deb atagan jarroh AQSH Kongressiga nomzod bo‘ldi

Asli misrlik AQSH armiyasi faxriysi Adam Hamaviy G‘azo haqidagi keskin bayonotlariga qaramay, Demokratlar praymerizida g‘alaba qozondi.

Jahon

03.06.2026, 16:26

Liviyada futbol klubiga ilk bor ayol kishi rahbar bo‘ldi

Intisor Shanib Liviyaning Derna shahridagi mashhur “Darnes” futbol klubi prezidenti etib tayinlandi. Uning fikricha, rahbarlik jins bilan emas, qobiliyat va malaka bilan o‘lchanadi.

Sport

03.06.2026, 14:50

Rossiya Leningrad viloyatiga qilingan dron hujumlarini qaytarmoqda

Rossiya yirik yillik iqtisodiy forum boshlanishi arafasida Moskva shimoli-g‘arbidagi Leningrad viloyati ustida Ukraina dronlarini urib tushirmoqda. Ushbu forumda Shavkat Mirziyoyev ham ishtirok etadi. 

Jahon

03.06.2026, 11:35

Finlandiya yadroviy chiqindilarni 100 ming yil saqlovchi ombor qurmoqda

Finlyandiyada 433 metr chuqurlikda joylashgan va dunyodagi ilk radioaktiv ishlatilgan yadro yoqilg‘ilarini saqlash ombori tez orada faoliyat boshlaydi. 

Jahon

03.06.2026, 10:06

“Devorga yopishtirilgan banan” — 5,8 million yevrolik asar yana o‘g‘irlandi

Mauritsio Kattelanning devorga skotch bilan yopishtirilgan banandan iborat bo‘lgan “Komik” nomli san’at asari Fransiyadagi Pompidu-Mets markazidan o‘g‘irlandi. Muzey o‘g‘irlik yuzasidan noma’lum shaxslar ustidan shikoyat qildi.

Madaniy

02.06.2026, 15:24

AQSHning BMTdan qarzi tufayli yangi cheklov e'lon qilindi

Xalqaro mehnat tashkiloti AQSh badallarni to‘lamagani uchun amerikalik amaldorning tashkilotda yuqori lavozimga tayinlanishini muzlatib qo‘ydi.  

Jahon

02.06.2026, 11:56

ARXIV

SANAGA O'TISH

Barcha arxivni ko'rsatish →