Россия 2024 йилдан буён илк бор Украинада ҳудудларини бой бера бошлади

Американинг Урушни ўрганиш институти (ISW) берган янги ҳисоботга кўра, жорий йилнинг апрель ойида Россия қўшинлари Украина фронтида соф ҳудудий йўқотишларга учради. 

Рус армияси аввалроқ ўзи назорат қилиб турган 116 квадрат километрлик майдонни қўлдан чиқарган. Ҳарбий таҳлилчиларнинг таъкидлашича, бундай йўқотиш Россия учун 2024 йилнинг август ойида Украина Қуролли Кучлари (УҚК) Курск вилоятига бостириб кирганидан бери илк бор кузатилмоқда.

Ҳисоботда фақатгина рус армияси муқаррар равишда мустаҳкамланиб олган ва реал назорат қилган ҳудудлар ҳисобга олинган — вақтинчалик кириб-чиқилган позициялар бунга киритилмаган.

Ҳужум суръатларининг кескин пасайиши

Урушни ўрганиш институти Россия қуролли кучларининг илгарилаши сезиларли даражада секинлашганини қайд этди. Масалан, 2025 йилнинг бошида рус қўшинлари кунига ўртача 9,76 кв. км майдонни эгаллаган бўлса, 2026 йилнинг дастлабки тўрт ойида бу кўрсаткич кунига атиги 2,9 кв. км гача тушиб қолган. 

Охирги ярим йил (ноябрдан апрелгача) давомида Россия жами 1443,35 кв. км ерни назоратга олди. Бу ўтган йилнинг шу давридаги кўрсаткичдан (2368,38 кв. км) қарийб икки баробар кам демакдир.

Таназзул сабаблари: Дронлар, об-ҳаво ва алоқа муаммоси

ISW экспертлари рус армиясининг секинлашишини Украинанинг қуруқликдаги кучли контратакалари ҳамда дронлардан оммавий фойдаланган ҳолда йўллаётган зарбалари билан изоҳлайди. 

Россия Мудофаа вазирлигига яқин бўлган машҳур ҳарбий блогер Михаил Звинчук ("Рыбарь") ҳам вазиятни тан олган: у УҚКнинг «кичик осмон»даги сон-саноқсиз дронлари ва рус штурм гуруҳларининг кичик таркиби туфайли қўшинлар жисмонан тезкор ҳаракат қила олмаётганини ёзган. 

Бундан ташқари, Украина ҳудудида "Starlink" сунъий йўлдош терминалларидан фойдаланиш имконияти ёпилгани ва Telegram тармоғидаги блоклашлар Россия армиясида қаттиқ бошқарув ҳамда алоқа инқирозини келтириб чиқарган.

Генерал қишнинг ўта совуқ ва нам келгани ҳам вазиятни мураккаблаштирганини айтади. Бу омил баҳорги анъанавий лойгарчилик (распутица) даврини янада оғирлаштириб, оғир ҳарбий техникаларнинг ҳаракатланишини бутунлай фалаж қилган.

Кремль учун сохта ҳисоботлар тактикаси

Шарҳда айтилишича, 2025 йилнинг кузидан бошлаб Россия армияси янги тактикани қўлламоқда: кичик гуруҳлар тўлиқ эгалланмаган «кулранг зоналар»га яширинча кириб бормоқда. 

ISW’нинг фикрича, Мудофаа вазирлиги бундай хавфли операциялардан Кремль раҳбариятига гўёки фронтнинг барча йўналишларида «муваффақиятли илгарилаш» бўлаётгани ҳақида сохта ҳисоботлар бериш ва жабҳада сохта фаоллик яратиш учун фойдаланмоқда. 

Аслида эса ушбу ҳудудларнинг аксарияти ҳеч кимга тегишли эмас ва улар икки томоннинг доимий оғир артиллерия зарбалари остида қолмоқда.

Рақамларга таянадиган бўлсак, апрель ойида Россия расман фақат 28,28 кв. км ичкарига кира олган, охирги ярим йилда эса умумий ҳаракат 1716,42 кв. км ни ташкил этган. Бироқ, ушбу ҳудудларнинг катта қисми бой берилгани сабабли, айни пайтда Россия реал назорат қилаётган соф майдон атиги 1443,35 квадрат километрдан иборат.

Муаллиф: А.Солиев