Кимда “қизил тугма” бор? Дунёдаги ядровий давлатлар ва уларнинг тарихи
Дунёда ядровий қуролга эга давлатлар сони 10 тага етган. Дастлаб ҳимоя воситаси сифатида яратилган ушбу қурол бугун инсоният учун энг катта глобал таҳдидлардан бирига айланган. Ушбу мақолада ядровий қуролга эга давлатлар, уларнинг қандай шакллангани ва ядросиз ҳудудлар ҳақида батафсил маълумот берамиз.
Фан-технология
01.04.2026, 10:04
Улашиш:

АҚШ: биринчи атом бомбадан водород қуролигача
Иккинчи жаҳон уруши даврида атом бомбасини яратган АҚШ кейинчалик ҳам синовларни давом эттирди.
1946 йилда Бикини атоллида ўтказилган “Able” ва “Baker” синовлари радиациянинг ҳалокатли оқибатларини кўрсатди.
1952 йилда эса “Ivy Mike” водород бомбаси синовдан ўтказилди.
Бугунги кунда АҚШда тахминан 5 177 та ядро каллаклари мавжуд.
Россия: ядровий пойганинг иккинчи томони
СССР 1949 йилда Қозоғистонда биринчи атом бомбасини синовдан ўтказди.
1961 йилда эса дунёдаги энг кучли бомба — “Царь-бомба” яратилди.
Ҳозирда Россия 5 459 та ядровий каллакка эга бўлиб, дунёда биринчи ўринда туради.
Буюк Британия: мустақил ядро дастури
Британия 1952 йилда илк атом синовини амалга оширди.
1957 йилда водород бомбасини ҳам ишлаб чиқди.
Унинг арсеналида 225 та ядровий каллак бор.
Франция: геосиёсий мустақиллик йўли
Франция 1960 йилда Жазоирда биринчи атом синовини ўтказди.
Бу қарор Сувайш инқирозидан кейинги сиёсий босимлар натижаси эди.
Ҳозир Францияда 290 та ядро каллаклари мавжуд.
Хитой: энг тез ривожланган дастур
Хитой 1964 йилда биринчи атом бомбасини, 1967 йилда эса водород бомбасини синовдан ўтказди.
Бу тарихдаги энг тез термоядровий ривожланиш ҳисобланади.
Хитойда тахминан 600 та ядровий каллак бор.
Исроил: норасмий ядровий давлат
Исроил расман ядро қуролига эгалигини тан олмаган.
Бироқ Димона маркази ва махфий дастурлар орқали мамлакат 1960-йилларда ядровий давлатга айлангани тахмин қилинади.
Арсенал: тахминан 90 та ядро каллак.
Ҳиндистон: “биринчи бўлиб ишлатмаслик” сиёсати
1974 йилда биринчи синовни амалга оширган Ҳиндистон 1998 йилда ядровий давлат сифатида ўзини очиқ эълон қилди.
Ҳозирда 180 та ядро қуролига эга.
Покистон: рақобат натижаси
Покистон ядровий дастурини Ҳиндистонга жавоб сифатида ривожлантирди.
1998 йилда илк синовини ўтказди.
Арсенал: 170 та ядро каллак.
Шимолий Корея: энг ёпиқ дастур
Шимолий Корея 2006 йилда биринчи ядровий синовини амалга оширди.
Кейинги йилларда унинг имкониятлари сезиларли даражада ошди.
Ҳозирда 50 га яқин ядро каллак бор.
Ядро қуролидан воз кечган давлатлар
Қуйидаги давлатлар ядровий қуролдан ихтиёрий равишда воз кечган:
Жанубий Африка — ягона давлат (ўзи яратиб, йўқ қилган)
Украина — 1 900 та қуролдан воз кечган
Қозоғистон ва Беларусь — СССР меросидан халос бўлган
Ядросиз ҳудудлар
Дунёда бир қатор минтақа ва давлатлар ядровий қуролни тақиқлаган:
Лотин Америкаси (Тлателолко шартномаси)
Африка (Пелиндаба)
Жануби-Шарқий Осиё (Бангкок)
Марказий Осиё (Семипалатинск шартномаси)
Бугунги кунда дунёда 10 та давлат ядровий қуролга эга.
Ядровий қурол глобал хавфсизлик тизимининг бир қисмига айланган бўлса-да, унинг тарқалиши ва эҳтимолий қўлланилиши инсоният учун катта таҳдид бўлиб қолмоқда.
Исомиддин ЖУМАНАЗАРОВ тайёрлади
машҳур янгиликлар

Ташиев ва Жапаров рақобати: зиддият ортидаги коррупция ва сиёсий ўйинлар
Жаҳон
29.04.2026, 17:48

Май ойида ўзбекистонликлар неча кун дам олади?
Ўзбекистон
28.04.2026, 10:54

Трампнинг тинчини бузган жангари ким?
Жаҳон
27.04.2026, 12:34

Аббос Ароқчи Владимир Путин билан учрашди
Жаҳон
28.04.2026, 10:47

Швейцария суди Гулнора Каримовага қарши ишни тўхтатди
Ўзбекистон
28.04.2026, 16:52

Швейцарияда Гулнора Каримова иши бўйича суд бошланади
Ўзбекистон
25.04.2026, 17:29
сўнгги янгиликлар

Кремлга алоқадор махфий ахборот операцияларида Ўзбекистон номи ҳам бор
Сиёсат
24.05.2026, 21:22

Европа яна Россия газига қайтадими?
Иқтисодиёт
24.05.2026, 07:21

Руҳий касалликлар 95%га ошди: энг кўп аёллар ва ёшлар азият чекмоқда
Жаҳон
24.05.2026, 06:50

Ҳайратон–Мозори Шариф темирйўл линиясининг провинциясидаги бекати қайта фаолият бошлади
Жаҳон
23.05.2026, 15:40

27 майга қадар иш ҳақи тўланиши шарт
Ўзбекистон
23.05.2026, 15:21

Хитойда кўмир конидаги портлаш оқибатида 90 киши ҳалок бўлди
Жаҳон
23.05.2026, 12:15

“Озодлик флотилияси” фаоллари қийноқлар ва зўравонликлар ҳақида маълум қилди
Жаҳон
23.05.2026, 09:57

“Миллий китобхонлик ҳаракати” – бош соврин 50 минг доллар
Таълим
22.05.2026, 18:35

Яҳудийларга ўлим билан таҳдид қилган эркак қамалди
Жаҳон
22.05.2026, 17:58

БМТ Эбола эпидемияси туфайли Конгога маблағ ва ходимлар юбормоқда
Жаҳон
22.05.2026, 17:31

Судандаги уруш минглаб оилаларни айрилиқ азобига дучор қилди
Жаҳон
22.05.2026, 15:04

“Қуёшга сингиб кетган” – Саодат Исмоилованинг АҚШдаги кўргазмаси
Маданий
22.05.2026, 13:16

Қурбон ҳайити муносабати билан эҳтиёжманд оилаларга моддий ёрдам ажратилади
Ўзбекистон
22.05.2026, 09:04

Эрон бойитилган урандан воз кечмайди - Хоманаий
Жаҳон
21.05.2026, 17:08

“Сўнгги қўнғироқ” ва “Хайр боғча — салом мактаб!” тадбирлари ўтказилади
Таълим
21.05.2026, 15:48

“Мактабсиз авлод”: мигрант болалар дунё учун янги хавфми?
Жаҳон
21.05.2026, 15:48

“Самарқандга элчилик” - Испанияда Амир Темур ва Клавихо муносабатлари ҳақида роман нашр этилди
Маданий
21.05.2026, 14:44

“Трамп билан гаплашишдан мамнун бўламан” – Тайван президенти
Жаҳон
21.05.2026, 14:01

Аёллар ҳам ҳарбий хизматга чақирилаётган давлатлар кўпаймоқда
Жаҳон
21.05.2026, 13:05

Нега АҚШ 30 йилдан кейин Раул Кастро ишини қайта очди?
Жаҳон
21.05.2026, 12:36
машҳур янгиликлар

Ташиев ва Жапаров рақобати: зиддият ортидаги коррупция ва сиёсий ўйинлар
Жаҳон
29.04.2026, 17:48

Май ойида ўзбекистонликлар неча кун дам олади?
Ўзбекистон
28.04.2026, 10:54

Трампнинг тинчини бузган жангари ким?
Жаҳон
27.04.2026, 12:34

Аббос Ароқчи Владимир Путин билан учрашди
Жаҳон
28.04.2026, 10:47

Швейцария суди Гулнора Каримовага қарши ишни тўхтатди
Ўзбекистон
28.04.2026, 16:52

Швейцарияда Гулнора Каримова иши бўйича суд бошланади
Ўзбекистон
25.04.2026, 17:29

