Maktab yaqin: Bolalar salomatligi uchun nimalarga eʼtibor berish kerak?

Immun tizimi — organizmni turli mikrob va infeksiyalardan himoyalovchi qalqon hisoblandi. Bolalarning tez-tez betob boʻlishi, xastalik koʻp qaytalanishi ularda immunitet zaifligining belgisi. Bunga koʻpincha maktab oʻquvchilari tanasida vitaminlar tanqisligi, yomon uyqu, notoʻgʻri ovqatlanish va doimiy psixologik stress sabab boʻladi. 

Pediatr-shifokor Noiba Azimovaning soʻzlariga koʻra, maktab yoshidagi oʻgʻil-qizlarning organizmi maʼlum ritmlarga moslashadi. Shu bois bolani yoshligidanoq rejimga koʻniktirgan maʼqul. 

"Boshlangʻich sinf oʻquvchilari kechqurun soat 21:00 da uyquga yotib, ertalab soat 7:00 da turishi maqsadga muvofiq. Kattaroq yoshdagi bolalar uchun yotish vaqti bir soat — 22:00 gacha surilishi mumkin. 

Uxlashdan avval kompyuter, planshet yoki telefondan foydalanish uyqu sifatiga salbiy taʼsir qiladi. Oqibatda bosh miyada melatonin gormoni ishlab chiqarish kamayadi. Bu esa tunda kortizol gormoni miqdorini oshiradi. Oqibatda bolada turli kasalliklarga moyillik paydo boʻladi", 

deydi shifokor. 

Qolaversa, meʼyoriy hordiq ham immunitetga ijobiy taʼsir koʻrsatadi. Uyqu paytida bola organizmidagi metabolizm jarayoni jadallashib, ayni shu soatlarda yaxshi rivojlanadi. 

Shifokorning qoʻshimcha qilishicha, bola kuniga kamida 4 marta taomolanishi, yaʼni soat 7:30-8:00 da nonushta, 10:30-11:30 da issiq nonushta, 14:00-15:00 da tushlik qilishi, 19:00-19:30 da kechki ovqat tanovul qilishi maqsadga muvofiq. 

Tezpishar taomlar, gazlangan ichimliklar, “snek”lar hamda turli shirinliklar esa oʻquvchilar organizmini tabiiy vitamin va minerallardan mahrum qilishidan tashqari, har jihatdan sogʻlom oʻsishiga salbiy taʼsir koʻrsatadi.

"Yodlangan osh tuzi, sarxil meva-sabzavotlar isteʼmoli, suv balansi farzandlarimiz salomatligi uchun muhim. Immunitetni oshirishda tabiiy antioksidant vazifasini oʻtovchi asal va viruslarga qarshi samarali kurashadigan sarimsoq piyozning foydasi katta. "A" vitamini bilan boyitilgan sabzi va shirin kartoshka, gripp va nafas yoʻllarining yuqumli kasalliklariga qarshi kurashishda qoʻl keladigan "Ye" vitaminiga boy yongʻoqlar, albatta, bolalar ratsionida boʻlishi maqsadga muvofiq", 

deya maslahat bermoqda bolalar shifokori Noiba Azimova. 

Maktab sumkasini tanlashda nimalarga eʼtibor berish kerak? 

Yangi oʻquv yili boshlanishiga sanoqli kunlar qoldi. Hozirdanoq bozor-u doʻkonlarda oʻquv qurollari va kiyim-kechaklar savdosi avjida. Bunday vaziyatda eng koʻp xarid qilinadigan mahsulotlardan biri — maktab sumkalari. Ammo koʻpchilik bolalar ularni tanlashda portfelning tashqi koʻrinishiga, ota-onalar esa chidamliligi, qulayligi hamda bahosiga alohida eʼtibor qaratishadi. Xoʻsh, bu borada tibbiyot mutaxassislarining tavsiyalari qanday? 

Respublika bolalar ortopediya markazi direktori Akbar Tilyakovning fikricha, notoʻgʻri tanlangan va foydalanilgan ryukzaklar maktab yoshidagi bolalarning umurtqa pogʻonasi hamda mushaklari uchun ortiqcha yuklamani keltirib chiqaradi. Bu holat kelgusida skolioz kabi kasalliklarning rivojlanish xavfini oshirishi mumkin. 

Maktab sumkasi bolaning orqa qismiga qulay joylashadigan oʻlchamda, tasmalari yelka qismiga botmaydigan keng va yumshoq yostiqchali qoplamalar bilan taʼminlangan boʻlishi lozim.

"Matosi suv oʻtkazmaydigan, orqa astari esa yupqa boʻlmasligi kerak. Aks holda, sumka ichidagi qattiq buyumlar, kitoblar jildining burchaklari kuraklar hamda bel sohasida ogʻriq va jarohatlarni keltirib chiqarish xavfi bor. Ryukzaklarni ikki yelkaga baravar osish tavsiya etiladi. Bu ogʻirlikning tana boʻylab muvozanatli taqsimlanishiga xizmat qiladi va umurtqa pogʻonasi egriligi bilan bogʻliq patologiyalar kelib chiqishidan asraydi", 

deydi u. 

Mutaxassisning aytishicha, maktab sumkasi beldan pastga tushmagan holatda, lekin undan 5 santimetrdan kam boʻlmagan uzunlikda taqib yurilishi maqsadga muvofiq. Ryukzakning umumiy ogʻirligi bola vaznining 10-15 foizidan oshmasligi kerak. Bu meʼyor kichik yoshdagi oʻquvchilar uchun taxminan 3-5 kilogrammga, oʻrta sinfdagi bolalar uchun 6-8 kilogrammga teng. 

Sumkaga oʻquv qurollari va jihozlarini joylashtirish ham muhim jarayon hisoblanar ekan. Jumladan, ogʻir narsalar ryukzak oʻrtasiga, yengillari har ikki tomoniga muvozanatli solingani maʼqul. Qolaversa, katta hajmdagi, ogʻir va noqulay ryukzaklardan foydalanish bolalarning zinapoya va yoʻlaklarda yiqilish xavfini oshiradi.