Электромобиллар қимматлайдими?

Нима ўзгармоқда?

Хитой ҳукумати янги энергия автомобиллари экспортида қўлланадиган қўшилган қиймат солиғи (ҚҚС) қайтариш ставкасини камайтиришга қарор қилди. Янги тартибга кўра, экспортчиларга қайтариладиган солиқ улуши 13 фоиздан 9 фоизга тушади.

Экспорт учун ҚҚС қайтарилиши ишлаб чиқарувчиларнинг харажатларини қисман қоплашга ёрдам беради. Бу имтиёз қисқарганда эса компаниялар аввалгидек миқдорда солиқни қайтариб ололмайди. Натижада уларнинг экспортдан оладиган фойдаси камайиши мумкин.

Бу автомобиллар нархига қандай таъсир қилади?

ҚҚС қайтариш ставкасининг 4 фоиз бандига пасайиши автомобиллар нархи ҳам автоматик равишда 4 фоизга ошади, дегани эмас.

Ишлаб чиқарувчилар бу фарқни турлича қоплаши мумкин: фойда маржасини камайтириш, харажатларни қисқартириш ёки экспорт нархларини ошириш орқали. Қайси йўл танланиши компаниянинг молиявий имкониятлари ва халқаро бозордаги рақобатга боғлиқ.

Шу сабабли янги қарор электромобиллар қимматлашишига олиб келиши мумкин, аммо нархларнинг аниқ қанчага ўзгаришини ҳозирдан айтиш қийин.

Ўзбекистондаги харидорларга таъсири қандай бўлади?

Хитой электромобиллари Ўзбекистон бозорида ҳам мавжуд. Шунинг учун экспорт харажатларидаги ўзгариш маҳаллий нархларга ҳам таъсир қилиши мумкин. Бироқ бу таъсир бир нечта омилга боғлиқ.

Агар ишлаб чиқарувчилар харажатларнинг ошган қисмини импортчиларга ўтказса, автомобилларнинг харид нархи кўтарилиши мумкин. Агар компаниялар ўз фойдасининг бир қисмидан воз кечса, нархлар ўзгармаслиги ҳам эҳтимолдан холи эмас.

Бундан ташқари, Ўзбекистондаги якуний нархга логистика харажатлари, валюта курси, импорт божлари, солиқлар ва дилер устамаси ҳам таъсир қилади. Шунинг учун Хитойдаги солиқ сиёсатидаги ўзгаришни маҳаллий бозордаги нархларнинг муқаррар ошиши сифатида талқин қилиш тўғри эмас.

Нега бу қарор муҳим?

Хитой электромобиллар ишлаб чиқариш ва экспорт қилишда муҳим ўрин тутади. Экспортчилар учун солиқ имтиёзларининг қисқариши компанияларнинг нарх белгилаш сиёсатига, бозордаги рақобатга ва фойда кўрсаткичларига таъсир қилиши мумкин.

Ўзгаришнинг амалий натижаси 2027 йил апрелидан кейин, компаниялар янги шартларга қандай мослашиши ва бу харажатларнинг қанча қисмини харидорларга ўтказишига қараб намоён бўлади.