Ғазо гуллари

2007 йилда жорий этилган тўлиқ қуруқлик ва денгиз блокадасига қадар Ғазо фермерлари жаҳон бозорига йилига миллионлаб гул экспорт қилиб, рақобатбардош тармоқ ярата олишганди.

РАФАҲ ВА БАЙТ-ЛАҲИЯ ПЛАНТАЦИЯЛАРИ

Гулчиликнинг асосий марказлари жанубдаги Рафаҳ ҳамда шимолдаги Байт-Лаҳия туманлари эди. Бу ерда, асосан, атиргул ва чиройли чиннигуллар (гвоздика) етиштирилган.

Ўрта Ер денгизининг юмшоқ иқлими ва серқуёш кунлари туфайли Ғазо гуллари Европаникига қараганда анча вақтлироқ пишиб етиларди. Бу эса маҳаллий ишлаб чиқарувчиларга халқаро бозорда катта устунлик берган.

Тез ривожланаётган ушбу тармоқни Нидерландия ҳукумати ҳам фаол қўллаб-қувватлаб, иссиқхоналар учун замонавий технологиялар ва логистика дастурларини молиялаштирган.

ЕВРОПА БОЗОРИ ВА МИЛЛИОНЛАБ ДАРОМАД

Саноат гуллаган 1990 йилларнинг охири ва 2000 йилларнинг бошларида Ғазо секторидан ҳар йили 40 миллиондан 80 миллион донагача гул экспорт қилинган.

Маҳсулотнинг деярли ҳаммаси Нидерландиянинг энг йирик гул аукционларига йўналтирилиб, у ердан бутун дунё дўконларига тарқатиларди.

Минглаб фаластинлик оилалар учун гулчилик плантациялардаги ишдан тортиб, саралаш, қадоқлаш ва ташишгача бўлган жараёнларда ягона барқарор даромад манбаи эди.

САНОАТНИНГ ИНҚИРОЗИ: МИЛЛИОНЛАБ ГУЛЛАРДАН САБЗАВОТ ЖЎЯКЛАРИГАЧА

Гулчиликнинг таназзули 2000 йилларнинг иккинчи ярмидаги геосиёсий инқироз билан бошланди. 2007 йилда ҲАМАС ҳаракати ҳокимиятга келгач, Исроил ва Миср ҳудудни қаттиқ блокадага олди.

Гул эса тез бузиладиган маҳсулот. Назорат-ўтказиш пунктларидаги кўп кунлик кечикишлар туфайли бутун-бутун юк партиялари аэропортларга етиб бормай, чегаранинг ўзидаёқ сўлиб қолди.

Натижада экспорт кескин камайди: 2012 йилга келиб етказиб бериш ҳажми 10 баробардан зиёд қисқариб, йилига атиги 5 миллион донани ташкил этди.

Омон қолган кам сонли хўжаликлар эса фақат камёб инсонпарварлик келишувлари доирасидагина вақти-вақти билан савдо қила олди, холос.

ТАРМОҚҚА БЕРИЛГАН СЎНГГИ ЗАРБА

Гулчилик саноатига 2014 йилдаги йирик ҳарбий ҳаракатлар узил-кесил нуқта қўйди. Бу тўқнашувлар хўжаликларнинг инфратузилмасини бутунлай вайрон қилди.

Хавфсизлик нуқтаи назаридан ўғитлар ва иссиқхона материаллари импорти буткул тақиқлаб қўйилди, логистика нархлари эса кескин кўтарилиб кетди.

Натижада йирик ҳажмдаги гулчилик фаолияти тўхтади. Фермерлар иссиқхоналардаги гулларни юлиб ташлашга ва тирик қолиш ҳамда ички бозорни таъминлаш учун асосий озиқ-овқат экинлари — картошка, помидор ва кўкатлар етиштиришга ўтишга мажбур бўлишди.

Ғазо миллионлаб чиннигуллар билан Европа байрамларига кўрк бағишлагани ҳақидаги тарих энди ўтмишда қолди. Бугунги кунда бу воқеа мазкур ҳудуд нафақат уруш ва блокада, балки қачонлардир гўзаллик ҳамда бунёдкорлик рамзи бўлганидан сўзловчи бир хотирадир.

Муаллиф: Азиз Солиев