АҚШ Эронга янги зарбалар берди

АҚШнинг Эронга зарбалари

2026 йил 2 сентябрь куни АҚШ ва Эрон ўртасидаги қарама-қаршилик яна кескин босқичга ўтди. Reuters хабар беришича, АҚШ ҳарбийлари Эрондаги ҳаво мудофааси тизимлари, радарлар ва денгиз имкониятларига алоқадор ҳарбий объектларга зарбалар берган.

Вашингтон ўз ҳаракатларини Эроннинг Ҳурмуз бўғозидаги ҳаракатлари ва АҚШ ҳарбийларига қарши ҳужумларига жавоб сифатида изоҳлаган. АҚШ томонининг баёнотларига кўра, зарбалар асосан ҳарбий инфратузилмага қаратилган.
Шу билан бирга, Эрон томони АҚШ зарбалари оқибатида тинч аҳоли ҳам жабрланганини билдирмоқда.

Сирикдаги тўй маросимида қурбонлар

Энг катта хавотир уйғотаётган воқеалардан бири Эрон жанубидаги Ҳурмуз бўғози яқинида жойлашган Сирик ҳудудида содир бўлган. Куҳестак шаҳрида тўй маросими ўтаётган пайтда зарба берилган. Эрон расмийлари ҳужум оқибатида камида беш нафар тинч аҳоли ҳалок бўлгани, яна 63 киши яраланганини маълум қилган. Қурбонлар орасида аёллар ва болалар борлиги айтилмоқда. Эрон томони зарбани АҚШ амалга оширганини даъво қилмоқда. Бироқ ҳодисанинг барча тафсилотлари, хусусан, зарбанинг аниқ мақсади ва нишон танлаш сабаблари мустақил равишда тўлиқ тасдиқлангани йўқ.

Эрон Инқилобий гвардияси ҳам қурбонлар ҳақида хабар берди

Эрон Инқилобий гвардияси АҚШнинг Кирмоншоҳ вилоятидаги зарбалари оқибатида тўрт нафар ҳарбий ҳалок бўлганини билдирган.

Эрон расмийлари, шунингдек, мамлакат жанубидаги зарбалар натижасида тинч аҳоли орасида ҳам қурбонлар борлигини маълум қилмоқда.

Эрон АҚШ кучлари жойлашган давлатларга зарба берди

АҚШнинг Эронга зарбаларига жавобан Теҳрон минтақадаги АҚШ ҳарбий объектларига ракета ва дронлар орқали ҳужумлар бошлаган. Эрон АҚШ ҳарбий кучлари мавжуд бўлган Баҳрайн, Иордания, Қувайт ва Ироқ ҳудудларига зарбалар берганини маълум қилган. Айрим ҳужумлар ҳаво мудофааси тизимлари томонидан қайтарилган. Бу воқеалар можаронинг Эрон ҳудудидан ташқарига янада кенгайиши эҳтимолини кучайтирмоқда.

Трамп: музокара бўлмаса, зарбалар кучайтирилиши мумкин

АҚШ президенти Дональд Трамп Эроннинг жавоб ҳаракатларидан кейин Вашингтоннинг позицияси ўзгармаганини билдирган.

Трамп Эрон яна ҳужумларни давом эттирса, АҚШ томонидан янада кучлироқ зарбалар берилиши мумкинлигини таъкидлаган. Reuters маълумотига кўра, АҚШ президенти Вашингтоннинг Ҳурмуз бўғози устидан назоратни таъминлаш борасидаги позициясини ҳам қатъий баён қилган.

Шу билан бирга, АҚШ ва Эрон ўртасида дипломатик музокараларни қайта тиклаш имконияти ҳозирча жуда мураккаб бўлиб қолмоқда.

Теҳрон: АҚШга «унутилмас сабоқ» берилади

Эрон раҳбарияти ҳам Вашингтонга нисбатан кескин баёнотлар билан чиқмоқда.

Эроннинг янги Олий раҳбари Можтаба Хаменеий мамлакат қуролли кучлари АҚШ учун «унутилмас сабоқлар» тайёрлаганини таъкидлаган.
Эрон парламенти спикери Муҳаммад Боқир Ғолибаф эса АҚШни тинч аҳоли, жумладан болалар ўлимида айблаб, Америка ҳарбий кучларига нисбатан кескин баёнот берган.
Теҳрон Вашингтонни янги ҳужумларни тўхтатишга чақирмоқда ва АҚШнинг минтақадаги ҳарбий мавжудлигини асосий таҳдидлардан бири сифатида кўрмоқда.

Халқаро жиноий судга мурожаат

Сирик ҳудудидаги тўй маросимига зарба берилгани ҳақидаги хабарлар Эронда жиддий реакция уйғотди.
Эрон Қизил Ярим Ой Жамияти тинч аҳоли ҳалок бўлгани ҳақидаги маълумотлар ортидан Халқаро жиноий судга мурожаат қилганини билдирган.
Эрон томони мазкур воқеага халқаро-ҳуқуқий баҳо бериш зарурлигини таъкидламоқда. АҚШ эса ўз ҳарбий амалиётларини Эроннинг ҳарбий салоҳияти ва АҚШ кучларига таҳдидларни бартараф этиш билан изоҳламоқда.

Ҳурмуз бўғози атрофида вазият янада хавфли тус олмоқда

Янги зарбалар нафақат ҳарбий, балки иқтисодий хавфларни ҳам оширмоқда.Ҳурмуз бўғози дунёдаги энг муҳим нефть ташиш йўлакларидан бири ҳисобланади. У ерда ҳарбий ҳаракатларнинг кучайиши нефть таннархи, денгиз ташувлари ва халқаро савдо занжирларига жиддий таъсир кўрсатиши мумкин.

Reuters маълумотларига кўра, сўнгги тўқнашувлар фонида жаҳон бозорларида хавотир кучайиб, нефть нархлари ўсган, Осиё ва Европа фонд бозорларида эса пасайиш кузатилган.

Можаро янада кенгайиши мумкинми?

Ҳозирги вазиятда энг катта савол — АҚШ ва Эрон ўртасидаги зарбалар алмашинуви кенг кўламли минтақавий урушга айланадими?
Эроннинг АҚШнинг минтақадаги ҳарбий базаларига зарба беришга ўтиши можаронинг географик доирасини кенгайтирмоқда. Бир вақтнинг ўзида АҚШ ҳам Эрондаги ҳарбий объектларга янги зарбалар беришини билдирмоқда.
Шу сабабли кейинги бир неча кун минтақадаги вазият учун ҳал қилувчи аҳамият касб этиши мумкин. Агар томонлар янада кучли зарбалар беришда давом этса, можарога бошқа давлатларнинг тортилиши ва Ҳурмуз бўғозидаги денгиз қатновининг янада издан чиқиши хавфи ортиши мумкин.

Ҳозирча эса Вашингтон ва Теҳроннинг баёнотлари муросадан кўра қарама-қаршилик кучаяётганини кўрсатмоқда.

Муаллиф: Ҳасанбой ОЧУН