Hormuzdagi vaziyat: 670 ta kema kutib turibdi

Bloomberg va dengiz transporti tashkilotlari ma’lumotlariga ko‘ra, Hormuz bo‘g‘ozining yopilishidan eng ko‘p zarar ko‘rganlar orasida Gretsiya, Birlashgan Arab Amirliklari va Xitoy yuk tashish kompaniyalari bor.

O‘tgan 48 soat ichida bo‘g‘ozning g‘arbiy tomonida 670 ga yaqin yuk kemalari kutib turgani aniqlangan. Ulardan 120 tasi (umumiydan 18 %) BAA kompaniyalariga tegishli.

Kemalarning joylashuvi AIS (Avtomatik identifikatsiya tizimi) yordamida kuzatib boriladi. Bu — aksariyat tijorat kemalarida o‘rnatilishi shart bo‘lgan transponder texnologiyasi bo‘lib, u kemaning o‘rni, tezligi, harakat yo‘nalishi va nomini boshqa kemalar hamda qirg‘oq stansiyalariga uzluksiz uzatib turadi.

Ba’zi kemalar o‘z kuzatuv tizimlarini o‘chirib qo‘ygan bo‘lishi mumkinligi sababli, ehtimol, haqiqiy raqamlar bundan yuqoriroqdir.

Gretsiya va Xitoy jiddiy zarar ko‘rmoqda

Gretsiya mojaro boshlanganidan beri eng ko‘p jabr ko‘rgan ikkinchi davlatdir. Gretsiyaga qarashli kompaniyalar bu davr mobaynida bo‘g‘ozda kamida 75 ta (umumiydan 12 %) yuk kemasini boshqargan.

Bloomberg tahliliga ko‘ra, ularning taxminan 30 tasi neft yoki gaz tankerlaridir.

Mintaqadagi 74 ta yuk kemasi Xitoyga tegishli bo‘lib, ularning 25 tasi neft va gaz tankerlari, qolganlari esa quruq yuk tashuvchilar va konteyner kemalaridir.

Yaponiya kompaniyalarining bo‘g‘ozda kamida 23 ta neft va gaz hamda 16 ta quruq yuk tashuvchi kemasi bor.

Shuningdek, hududda Gonkongga aloqador 13 ta energetika va 12 ta quruq yuk kemasi ham mavjud. Hindiston kompaniyalarining esa mintaqada 24 ta tankeri bor.

Bundan tashqari, Singapurga tegishli 29 ta, Janubiy Koreya kompaniyalarining 22 ta, Vyetnamning esa uchta yirik suyultirilgan gaz tashuvchi kemasi qolib ketgan

Turib qolgan supertankerlar

50 ga yaqin o‘ta yirik neft tankeri (supertanker) va 11 ta o‘ta yirik gaz tashuvchi kema to‘xtab qolgan bo‘lishi mumkin.

Bu supertankerlarning yettitasi Janubiy Koreyaga, oltitadan Xitoy va Yaponiyaga, beshtasi esa Gretsiyaga tegishli.

Urush davrida bo‘g‘ozdan o‘tgan kemalar

Dengiz razvedkasi bilan shug‘ullanuvchi “Kpler” agentligiga ko‘ra, mojaro boshlanganidan beri yuk tashuvchi kemalar amalga oshirgan 225 ta kesib o‘tishning 40 dan ortig‘i Eron kemalari hissasiga to‘g‘ri keladi

Yana 60 ta kesib o‘tish Eron bayrog‘i bilan suzmaydigan yoki bevosita unga tegishli bo‘lmagan, biroq AQShning Eronga qarshi dasturi doirasida sanksiyaga uchragan kemalar tomonidan amalga oshirilgan.

Taxminan 35 ta kesib o‘tishni Gretsiyaga tegishli kemalar uddalagan. Bulardan sakkiztasi “Dynacom Tankers Management” nomli kompaniyaniki.

Shuningdek, Xitoyga aloqador kamida 20 ta va Hindistonga tegishli 13 ta kema ham bu yo‘nalishdan o‘tgan.

Eronning do‘st mamlakatlar kemalariga xavfsiz o‘tish imkonini beruvchi nazorat tizimidan ba’zi kemalar foydalanganga o‘xshaydi.

Sug‘urta xarajatlarining keskin oshgani hamda ekipaj va yuklar uchun xavfning o‘ta yuqoriligi sababli yuzlab kemalar qatnovni to‘xtatib turibdi.

Muallif: Isomiddin Jumanazarov