Mojtabo Xomanaiy kim?
Eron Ekspertlar kengashi 8 mart kuni Seyid Mojtabo Husayniy Xomanaiyni mamlakatning yangi Oliy rahnamosi etib sayladi.
Jahon
12.03.2026, 09:50
Ulashish:
Oradan koʻp oʻtmay, Islom inqilobi qoʻriqchilari korpusi (IIQK) unga sadoqat qasamyodini qabul qildi va uning koʻrsatmalariga amal qilishga tayyorligini bildirdi.
Bu Eron Islom Respublikasi tarixida rahbarlik lavozimi otadan oʻgʻilga oʻtgan ilk holat sifatida baholanmoqda.
56 yoshli Mojtabo Xomanaiy uzoq yillar davomida ommaviy siyosiy maydonda kam koʻringan. U asosan diniy seminariyalarda faoliyat yuritib, soyada qolgan shaxs sifatida tanilgan. Biroq ekspertlar uni doimo kuch ishlatar tuzilmalarga katta taʼsir oʻtkaza oladigan “kulrang kardinal” sifatida baholab kelgan.
Endi esa u rasman mamlakat hokimiyatining eng yuqori pogʻonasiga koʻtarildi.
Biografiya
Mojtabo Xomanaiy 1969 yil 8 sentabrda Mashhad shahrida tugʻilgan. U Eronning amaldagi oliy rahbari Ali Xomanaiyning olti farzandi ichida ikkinchisi hisoblanadi.
18 yoshida u nufuzli “Alaviy” maktabini tamomlab, “Habib” koʻngillilar bataloniga qoʻshildi va Eron-Iroq urushida qatnashdi. Aynan shu davrda u Islom inqilobi qoʻriqchilari korpusining boʻlajak qoʻmondonlari bilan yaqin aloqalar oʻrnatdi. Keyinchalik bu aloqalar uning siyosiy taʼsiri uchun muhim poydevorga aylandi.
1999 yilda Mojtabo muqaddas Qum shahriga yoʻl olib, ilohiyot ilmlarini oʻrganishni boshladi. Keyinchalik u mahalliy diniy seminariyada dars berdi.
Qizigʻi shundaki, u uzoq vaqt davomida anʼanaviy diniy libos kiymagan va oyatulloh unvoniga ega boʻlmagan. Biroq favqulodda siyosiy vaziyat va elitalarning yakdilligi tufayli uning diniy legitimligi tezlashtirilgan tartibda tan olingani aytilmoqda.
Siyosiy taʼsir
Mojtabo Xomanaiy rasmiy davlat lavozimlarini deyarli egallamagan boʻlsa-da, soʻnggi yigirma yil davomida u amalda Oliy rahnamo maʼmuriyati — “Beyt-ye rahbariy” faoliyatiga katta taʼsir oʻtkazib kelgan.
Bu institut Eronda qaror qabul qilishning asosiy markazlaridan biri hisoblanadi. Otasining ishonchli vakili sifatida Mojtabo diniy ulamolar va kuch ishlatar tuzilmalar oʻrtasidagi munosabatlarni muvofiqlashtirib kelgan.
Uning siyosiy nufuzi ayniqsa 2005 va 2009 yillarda, prezident Mahmud Ahmadinajodni qoʻllab-quvvatlaganida namoyon boʻldi. Ayrim tahlilchilarning fikricha, 2009 yildagi norozilik namoyishlarini bostirishda ham u muhim rol oʻynagan.
Iqtisodiy taʼsir
Mojtabo Xomanaiy Erondagi ayrim yirik iqtisodiy tuzilmalar bilan bogʻliq shaxs sifatida ham tilga olinadi. Jumladan, ijtimoiy va iqtisodiy loyihalarni moliyalashtiruvchi “Setad” jamgʻarmasi faoliyati bilan uning nomi koʻp marotaba bogʻlangan.
Gʻarb tahlil markazlari va axborot agentliklari maʼlumotlariga koʻra, u tashqi iqtisodiy aloqalar tarmogʻiga ham ega. Ayrim xabarlarda uning Fors koʻrfazi mintaqasidagi biznes tuzilmalari va xorijiy koʻchmas mulklar bilan aloqadorligi tilga olinadi.
Shaxsiy hayoti
Mojtabo Xomanaiy 2004 yildan beri siyosatchi Gʻolyam-Ali Haddod-Odilning qizi Zahra Haddod-Odilga uylangan. Bu nikoh Xomanaiylar oilasining Eron siyosiy elitasi bilan aloqalarini yanada mustahkamlagan.
Juftlikning uch nafar farzandi bor.
Xalqaro munosabat
Mojtabo Xomanaiyning oliy rahbar etib saylanishi xalqaro maydonda turlicha munosabatlarga sabab boʻldi.
AQShning sobiq prezidenti Donald Tramp bu qarorni tanqid qildi. Isroil rasmiylari ham yangi rahbarga nisbatan keskin bayonotlar berdi.
Shu bilan birga, Rossiya, Xitoy va qator davlatlar Tehron bilan hamkorlikni davom ettirishga tayyor ekanini maʼlum qildi. Ayrim tahlilchilar bu vaziyatni global siyosiy bloklar oʻrtasidagi raqobatning yana bir koʻrinishi sifatida baholamoqda.
Mojtabo Xomanaiyning hokimiyat tepasiga kelishi Eron siyosatida yangi bosqich boshlanganini anglatadi. U mamlakat siyosiy tizimini yaxshi biladigan va kuch ishlatar tuzilmalar bilan yaqin aloqalarga ega shaxs sifatida qaralmoqda.
Yangi rahbarning siyosiy yoʻnalishi va tashqi siyosatda qanday qarorlar qabul qilishi esa nafaqat Eron, balki butun Yaqin Sharq mintaqasi kelajagiga taʼsir koʻrsatishi mumkin.
Muallif: Aziz SOLIYeV
Jahon
12.03.2026, 09:50
Ulashish:
Mashhur yangiliklar

Yo’nalish tanlash qachon boshlanadi?
Ta'lim
24.07.2026, 16:50

Akademik litseylarga kiriş test natijalari e'lon qilindi
Ta'lim
31.07.2026, 10:54

Yuqori kurs talabalari maktablarga diplomsiz işga ariza topşirişi mumkin
Ta'lim
01.08.2026, 10:37

Magistraturaga qabul yakunlandi
Ta'lim
31.07.2026, 11:31

Nogironligi bo‘lgan abituriyentlarga imtihonda qo‘shimcha 50 foiz vaqt beriladi
Ta'lim
05.08.2026, 15:29

Özbekistonga yanvar-iyun oylarida 21 042 nafar çet ellik öqiş uçun kelgan
Ta'lim
10.08.2026, 11:47
So'nggi yangiliklar

Tramp benzin qimmatlashishidan ogohlantirdi, Eron esa murosasiz pozitsiyada
Siyosat
15.08.2026, 12:13

O'zbekistonga qayerdan köproq pul yuborilyapti?
Iqtisodiyot
14.08.2026, 16:32

Rossiya Ukraina temiryo‘l va port inshootlariga, Ukraina esa Rossiya neft markazi va omboriga hujum qildi
Jahon
14.08.2026, 16:02

O‘zbekistonga elektromobil importi hajmi 2,6 baravarga ko‘paydi
Iqtisodiyot
14.08.2026, 14:14

Qamchi prezident bo‘lardi, men nafaqaga chiqardim — Sadir Japarov
Siyosat
14.08.2026, 11:49

Putin Yaponiya da’vo qiladigan orolga tashrif buyurdi. Tokio bundan norozi
Siyosat
13.08.2026, 17:04

Green Card olish uçun 1000 dan ortiq soxta nikoh tuzilgan
Siyosat
13.08.2026, 14:21

AQSH bilan vaqtinchalik kelishuvni qayta tiklash bo‘yicha hech qanday siljish yo‘q — Eron rasmiysi
Siyosat
13.08.2026, 13:37

Milliy alifboda [ŋ] tovushi uchun alohida harf kerak(mi?)
Fan-texnologiya
13.08.2026, 10:37

Eski yoki yirtilgan dollar banknotasini nima qiliş kerak?
Iqtisodiyot
13.08.2026, 09:57

Ukraina AQŞ iltimosiga köra Rossiya portidan foydalanayotgan tankerlarga hujumlarni töxtatdi
Jahon
12.08.2026, 10:47

Şimoliy Koreya xakerlari hujumlarda sun’iy intellektdan foydalanmoqda
Jahon
11.08.2026, 13:53

Mehmonxonalarda o‘zbek nonushtasi uchun yangi mezonlar joriy etiladi
Madaniy
11.08.2026, 12:37

Özbekistonga yanvar-iyun oylarida 21 042 nafar çet ellik öqiş uçun kelgan
Ta'lim
10.08.2026, 11:47

Netanyahu Tramp taklif qilgan Ğazo rejasini rad etdi
Siyosat
10.08.2026, 11:14

Rossiyaning oxirgi zarbalari oqibatida Kiyevda uç kişi halok böldi
Jahon
08.08.2026, 12:23

30 yildan ortiq xizmat qilgan harbiylar pensiyasi oşiriladi
Oʻzbekiston
08.08.2026, 11:35

Endi I va II guruh nogironlik pensiyasi proaktiv qayta hisoblanadi
Oʻzbekiston
08.08.2026, 11:15

Pokiston, Saudiya Arabistoni va Turkiya qöşma mudofaa bitimini imzoladi
Siyosat
08.08.2026, 10:46

Sun’iy intellekt yordamida ilk bor tabiatda uçramaydigan viruslar yaratildi
Fan-texnologiya
07.08.2026, 12:10
Mashhur yangiliklar

Yo’nalish tanlash qachon boshlanadi?
Ta'lim
24.07.2026, 16:50

Akademik litseylarga kiriş test natijalari e'lon qilindi
Ta'lim
31.07.2026, 10:54

Yuqori kurs talabalari maktablarga diplomsiz işga ariza topşirişi mumkin
Ta'lim
01.08.2026, 10:37

Magistraturaga qabul yakunlandi
Ta'lim
31.07.2026, 11:31

Nogironligi bo‘lgan abituriyentlarga imtihonda qo‘shimcha 50 foiz vaqt beriladi
Ta'lim
05.08.2026, 15:29

Özbekistonga yanvar-iyun oylarida 21 042 nafar çet ellik öqiş uçun kelgan
Ta'lim
10.08.2026, 11:47

