Cookie Settings

We use cookies to improve your experience.

Кимда “қизил тугма” бор? Дунёдаги ядровий давлатлар ва уларнинг тарихи

Дунёда ядровий қуролга эга давлатлар сони 10 тага етган. Дастлаб ҳимоя воситаси сифатида яратилган ушбу қурол бугун инсоният учун энг катта глобал таҳдидлардан бирига айланган. Ушбу мақолада ядровий қуролга эга давлатлар, уларнинг қандай шакллангани ва ядросиз ҳудудлар ҳақида батафсил маълумот берамиз.

Кимда “қизил тугма” бор? Дунёдаги ядровий давлатлар ва уларнинг тарихи

АҚШ: биринчи атом бомбадан водород қуролигача

Иккинчи жаҳон уруши даврида атом бомбасини яратган АҚШ кейинчалик ҳам синовларни давом эттирди.

1946 йилда Бикини атоллида ўтказилган “Able” ва “Baker” синовлари радиациянинг ҳалокатли оқибатларини кўрсатди.

1952 йилда эса “Ivy Mike” водород бомбаси синовдан ўтказилди.

Бугунги кунда АҚШда тахминан 5 177 та ядро каллаклари мавжуд.


Россия: ядровий пойганинг иккинчи томони

СССР 1949 йилда Қозоғистонда биринчи атом бомбасини синовдан ўтказди.

1961 йилда эса дунёдаги энг кучли бомба — “Царь-бомба” яратилди.

Ҳозирда Россия 5 459 та ядровий каллакка эга бўлиб, дунёда биринчи ўринда туради.

 


Буюк Британия: мустақил ядро дастури

Британия 1952 йилда илк атом синовини амалга оширди.

1957 йилда водород бомбасини ҳам ишлаб чиқди.

Унинг арсеналида 225 та ядровий каллак бор.


Франция: геосиёсий мустақиллик йўли

Франция 1960 йилда Жазоирда биринчи атом синовини ўтказди.

Бу қарор Сувайш инқирозидан кейинги сиёсий босимлар натижаси эди.

Ҳозир Францияда 290 та ядро каллаклари мавжуд.


Хитой: энг тез ривожланган дастур

Хитой 1964 йилда биринчи атом бомбасини, 1967 йилда эса водород бомбасини синовдан ўтказди.

Бу тарихдаги энг тез термоядровий ривожланиш ҳисобланади.

Хитойда тахминан 600 та ядровий каллак бор.


Исроил: норасмий ядровий давлат

Исроил расман ядро қуролига эгалигини тан олмаган.

Бироқ Димона маркази ва махфий дастурлар орқали мамлакат 1960-йилларда ядровий давлатга айлангани тахмин қилинади.

Арсенал: тахминан 90 та ядро каллак.


Ҳиндистон: “биринчи бўлиб ишлатмаслик” сиёсати

1974 йилда биринчи синовни амалга оширган Ҳиндистон 1998 йилда ядровий давлат сифатида ўзини очиқ эълон қилди.

Ҳозирда 180 та ядро қуролига эга.

 

Покистон: рақобат натижаси

Покистон ядровий дастурини Ҳиндистонга жавоб сифатида ривожлантирди.

1998 йилда илк синовини ўтказди.

Арсенал: 170 та ядро каллак.

Шимолий Корея: энг ёпиқ дастур

Шимолий Корея 2006 йилда биринчи ядровий синовини амалга оширди.

Кейинги йилларда унинг имкониятлари сезиларли даражада ошди.

Ҳозирда 50 га яқин ядро каллак бор.


Ядро қуролидан воз кечган давлатлар

Қуйидаги давлатлар ядровий қуролдан ихтиёрий равишда воз кечган:

Жанубий Африка — ягона давлат (ўзи яратиб, йўқ қилган)

Украина — 1 900 та қуролдан воз кечган

Қозоғистон ва Беларусь — СССР меросидан халос бўлган

 

Ядросиз ҳудудлар

Дунёда бир қатор минтақа ва давлатлар ядровий қуролни тақиқлаган:

Лотин Америкаси (Тлателолко шартномаси)

Африка (Пелиндаба)

Жануби-Шарқий Осиё (Бангкок)

Марказий Осиё (Семипалатинск шартномаси)


Бугунги кунда дунёда 10 та давлат ядровий қуролга эга.

Ядровий қурол глобал хавфсизлик тизимининг бир қисмига айланган бўлса-да, унинг тарқалиши ва эҳтимолий қўлланилиши инсоният учун катта таҳдид бўлиб қолмоқда.

                            Исомиддин ЖУМАНАЗАРОВ тайёрлади

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

Амударё 65% гача қисқаради: Марказий Осиёда сув танқислиги кескин ошмоқда

2026 йил ёзига Марказий Осиё ўтган йилларга нисбатан анча кам сув захиралари билан кириб келмоқда. Жорий йил минтақа учун сув танқислиги борасида қанчалик ҳал қилувчи даврга айланади? Ушбу мақола шу ҳақда.

Жаҳон

21.04.2026, 16:58

Соат трендда: Ишметовнинг “27 минг евролик соати” ҳақидаги миш-мишлар ростми?

Марказий банк раиси Тимур Ишметовга тегишли соат ҳақида ижтимоий тармоқларда тарқалган маълумотлар рад этилди. 

Ўзбекистон

21.04.2026, 15:09

Сурхондарёдаги ҳибсхоналарда жиҳозлар етишмайди — Омбудсман

Сурхондарё вилоятидаги бир қатор ҳибсхоналар ва ёпиқ муассасаларда ўтказилган мониторинг давомида жиҳозлар етишмаслиги ва ювинишхонаси йўқлиги аниқланди.

Ўзбекистон

21.04.2026, 12:58

Бешинчи иш куни самарадорликни пасайтиради — тадқиқот

Янги тадқиқотларга кўра, анъанавий 5 кунлик иш ҳафтасининг сўнгги куни — жума — кўп ҳолларда самарасиз ўтади.

Маданий

21.04.2026, 12:29

“Очофат йиртқичлар” – Трамп, Путин ва Нетаняҳу халқаро ҳуқуқни бузишда айбланди

“Amnesty international” халқаро ҳуқуқни ҳимоя қилувчи ташкилотининг йиллик ҳисоботи эълон қилинди.

Жаҳон

21.04.2026, 11:26

Ўзбекистонда иккинчи фуқаролик мумкинми?

Кўплаб хорижда яшовчи ўзбекистонликлар иккинчи фуқаролик масаласига дуч келади. Аммо Ўзбекистон қонунчилиги бу борада аниқ позицияга эга.

Ўзбекистон

21.04.2026, 10:35

Трамп: Эрон раҳбарияти билан учрашишга тайёрман

АҚШ Президенти Доналд Трамп Эрон раҳбарияти билан учрашишга тайёр эканини маълум қилди. Шу билан бирга, у Теҳроннинг ядровий дастурдан воз кечиши учрашувнинг асосий шарти эканини таъкидлади.

Жаҳон

21.04.2026, 09:55

Японияда кучли зилзила: цунами хавфи эълон қилинди

20 апрель куни Япониянинг шимоли-шарқий соҳиллари яқинида 7,5 магнитудали кучли зилзила содир бўлди.

Жаҳон

21.04.2026, 08:15

Саида Мирзиёева Самарқанддаги халқаро форумда Президент мурожаатини ўқиб эшиттирди

20 апрель куни Самарқанд шаҳрида “Жамоат саломатлиги ва хавфсизлигини таъминлаш мақсадида трансмиллий наркотаҳдидларга қарши курашиш” мавзусида халқаро форум ўз ишини бошлади.

Ўзбекистон

20.04.2026, 17:19

Солиқдан бўйин товлаш учун 7 йилгача қамоқ жазоси жорий этилди

Ўзбекистонда солиқлар ва йиғимларни тўлашдан бўйин товлаш учун жавобгарлик чоралари сезиларли даражада кучайтирилди. 

Иқтисодиёт

20.04.2026, 16:56

Ўзбекистонда лазер қурилмалари учун янги жарималар жорий этилди

Ўзбекистонда портатив лазер нурлантиргичларини ноқонуний муомала қилишга қарши янги маъмурий жавобгарлик чоралари жорий этилди. 

Иқтисодиёт

20.04.2026, 16:17

Кўмир нархи ошмади: тахминлар хато бўлиб чиқди

Таҳлилларга кўра, кўмир асосидаги ишлаб чиқариш март ойида глобал миқёсда ўзгармаган. Аксинча, Хитойдан бошқа минтақаларда 3,5 фоизга камайган. Хитойда эса табиий газ ўрнига кўмирга ўтиш ҳисобига 2 фоиз ўсиш кузатилган.

Жаҳон

20.04.2026, 14:18

82 нафар зиёратчи Истанбул аэропортида қийин вазиятда қолиб кетди

Ўзбекистонлик зиёратчилар транзит ҳудудида муаммога дуч келди. Ўзбекистоннинг Истанбулдаги Бош консулхонаси маълумотига кўра, улар Саудия Арабистонидан қайтишда қийин вазиятга тушиб қолган.

Ўзбекистон

20.04.2026, 13:54

АҚШда армия ветерани ўз фарзандларини отиб ўлдирди

Полиция ва Reuters маълумотига кўра, қурбонларнинг етти нафари қотилнинг ўз фарзандлари, яна бири эса қўшни оиланинг боласи бўлган.

Жаҳон

20.04.2026, 11:24

$50 минглик соат масаласи: Шерзод Кудбиев изоҳ берди

Ижтимоий тармоқларда Шерзод Кудбиев тақиб юрган соат атрофида турли муҳокамалар пайдо бўлди. Ушбу ҳолат юзасидан амалдор видео мурожаат билан чиқиб, соат унинг отасидан мерос бўлиб қолганига ишора қилди.

Ўзбекистон

20.04.2026, 10:54

Энди Россия чегарасида мобил қурилмалар текширилади

Янги тартибга кўра, чегарачилар қурилмалардаги маълумотларни текшириши ва тақиқланган материаллар борлигига шубҳа бўлса, қурилмани тақдим этишни талаб қилиши мумкин.

Жаҳон

20.04.2026, 09:38

Оғир ақлий заифлиги бор шахсларга қараётганлар учун ойлик нафақа жорий этилади

Ўзбекистонда ижтимоий ҳимояга муҳтож аҳолини қўллаб-қувватлаш доирасида янги тартиб жорий этилмоқда. 

Ўзбекистон

20.04.2026, 09:21

9 май – Хотира ва қадрлаш кунига тайёргарлик дастури тасдиқланди

9 май – Хотира ва қадрлаш кунига тайёргарлик дастури тасдиқланди, тадбирлар ва байрам мушакбозлиги режалаштирилди.

Ўзбекистон

18.04.2026, 18:24

Ўзбекистонда крипто-тўловларга расман рухсат берилди

Ўзбекистонда крипто-активлардан тўлов воситаси сифатида фойдаланишга оид янги тартиб жорий этилди. 

Иқтисодиёт

18.04.2026, 09:50

Немис “гепард”лари Украинада ишончни оқлади

Бир пайтлар Германия армияси таркибидан четлаштирилган “Гепард” ўзиюрар зенит қуроллари бугун Украинада энг яхши дронлар кушандасига айланди.

Жаҳон

17.04.2026, 15:49

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →