Кимда “қизил тугма” бор? Дунёдаги ядровий давлатлар ва уларнинг тарихи
Дунёда ядровий қуролга эга давлатлар сони 10 тага етган. Дастлаб ҳимоя воситаси сифатида яратилган ушбу қурол бугун инсоният учун энг катта глобал таҳдидлардан бирига айланган. Ушбу мақолада ядровий қуролга эга давлатлар, уларнинг қандай шакллангани ва ядросиз ҳудудлар ҳақида батафсил маълумот берамиз.
Фан-технология
01.04.2026, 10:04
Улашиш:

АҚШ: биринчи атом бомбадан водород қуролигача
Иккинчи жаҳон уруши даврида атом бомбасини яратган АҚШ кейинчалик ҳам синовларни давом эттирди.
1946 йилда Бикини атоллида ўтказилган “Able” ва “Baker” синовлари радиациянинг ҳалокатли оқибатларини кўрсатди.
1952 йилда эса “Ivy Mike” водород бомбаси синовдан ўтказилди.
Бугунги кунда АҚШда тахминан 5 177 та ядро каллаклари мавжуд.
Россия: ядровий пойганинг иккинчи томони
СССР 1949 йилда Қозоғистонда биринчи атом бомбасини синовдан ўтказди.
1961 йилда эса дунёдаги энг кучли бомба — “Царь-бомба” яратилди.
Ҳозирда Россия 5 459 та ядровий каллакка эга бўлиб, дунёда биринчи ўринда туради.
Буюк Британия: мустақил ядро дастури
Британия 1952 йилда илк атом синовини амалга оширди.
1957 йилда водород бомбасини ҳам ишлаб чиқди.
Унинг арсеналида 225 та ядровий каллак бор.
Франция: геосиёсий мустақиллик йўли
Франция 1960 йилда Жазоирда биринчи атом синовини ўтказди.
Бу қарор Сувайш инқирозидан кейинги сиёсий босимлар натижаси эди.
Ҳозир Францияда 290 та ядро каллаклари мавжуд.
Хитой: энг тез ривожланган дастур
Хитой 1964 йилда биринчи атом бомбасини, 1967 йилда эса водород бомбасини синовдан ўтказди.
Бу тарихдаги энг тез термоядровий ривожланиш ҳисобланади.
Хитойда тахминан 600 та ядровий каллак бор.
Исроил: норасмий ядровий давлат
Исроил расман ядро қуролига эгалигини тан олмаган.
Бироқ Димона маркази ва махфий дастурлар орқали мамлакат 1960-йилларда ядровий давлатга айлангани тахмин қилинади.
Арсенал: тахминан 90 та ядро каллак.
Ҳиндистон: “биринчи бўлиб ишлатмаслик” сиёсати
1974 йилда биринчи синовни амалга оширган Ҳиндистон 1998 йилда ядровий давлат сифатида ўзини очиқ эълон қилди.
Ҳозирда 180 та ядро қуролига эга.
Покистон: рақобат натижаси
Покистон ядровий дастурини Ҳиндистонга жавоб сифатида ривожлантирди.
1998 йилда илк синовини ўтказди.
Арсенал: 170 та ядро каллак.
Шимолий Корея: энг ёпиқ дастур
Шимолий Корея 2006 йилда биринчи ядровий синовини амалга оширди.
Кейинги йилларда унинг имкониятлари сезиларли даражада ошди.
Ҳозирда 50 га яқин ядро каллак бор.
Ядро қуролидан воз кечган давлатлар
Қуйидаги давлатлар ядровий қуролдан ихтиёрий равишда воз кечган:
Жанубий Африка — ягона давлат (ўзи яратиб, йўқ қилган)
Украина — 1 900 та қуролдан воз кечган
Қозоғистон ва Беларусь — СССР меросидан халос бўлган
Ядросиз ҳудудлар
Дунёда бир қатор минтақа ва давлатлар ядровий қуролни тақиқлаган:
Лотин Америкаси (Тлателолко шартномаси)
Африка (Пелиндаба)
Жануби-Шарқий Осиё (Бангкок)
Марказий Осиё (Семипалатинск шартномаси)
Бугунги кунда дунёда 10 та давлат ядровий қуролга эга.
Ядровий қурол глобал хавфсизлик тизимининг бир қисмига айланган бўлса-да, унинг тарқалиши ва эҳтимолий қўлланилиши инсоният учун катта таҳдид бўлиб қолмоқда.
Исомиддин ЖУМАНАЗАРОВ тайёрлади
машҳур янгиликлар

“Сўнгги қўнғироқ” ва “Хайр боғча — салом мактаб!” тадбирлари ўтказилади
Таълим
21.05.2026, 15:48

“Миллий китобхонлик ҳаракати” – бош соврин 50 минг доллар
Таълим
22.05.2026, 18:35

Илмий даража беришда чет тилидан малакавий имтиҳон топшириш талаби бекор қилинади
Таълим
01.06.2026, 15:57

Контракт тўлаш муддати узайтирилди
Таълим
25.05.2026, 17:07

Хитойда олий таълимга қизиқиш пасаймоқда
Таълим
05.06.2026, 13:52

Энди метрода юрган масофангиз учун пул тўлайсиз
Ўзбекистон
20.05.2026, 13:28
сўнгги янгиликлар

Ўзбекистонда туғилиб, жаҳон чемпионатларида иштирок этган футболчилар
Спорт
18.06.2026, 11:09

АҚШ БМТнинг озиқ-овқат дастурига 800 миллион доллар ёрдам ажратди
Жаҳон
17.06.2026, 17:29

Ўзбекистонда Amazon Leo интернети ишга тушади
Фан-технология
17.06.2026, 16:50

G7 давлатлари Украинани қўллаб-қувватлаб, Россияга босимни кучайтиради
Жаҳон
17.06.2026, 12:26

1001 бош сигир ва «Hyundai» асосчиси: миллионернинг виждон қарзи қандай қайтарилди?
Маданий
17.06.2026, 12:16

Ўзбекистонда Amazon Leo интернети ишга тушади
Ўзбекистон
17.06.2026, 11:53

Коррупция учун судланганлар электрон реестрга киритилади
Ўзбекистон
17.06.2026, 08:25

Тошкентда реновация лойиҳаларининг биринчи босқичи старт олди
Ўзбекистон
16.06.2026, 18:24

Тошкент кўчаларидан бирига Мустафо Камол Отатурк номи берилади
Ўзбекистон
16.06.2026, 15:25

АҚШ AI моделига чеклов қўйдими?
Сиёсат
16.06.2026, 15:10

Жаҳон чемпионати юрак хуружига олиб келиши мумкин - тадқиқот
Фан-технология
16.06.2026, 14:34

Мушуклар қандай қилиб минглаб аскарлар ҳаётини сақлаб қолган?
Маданий
16.06.2026, 13:04

БМТ Толибонни аёлларга нисбатан тазйиқларни бекор қилишга чақирди
Жаҳон
16.06.2026, 10:55

Туркияда бедарак йўқолаётган аёллар
Сиёсат
15.06.2026, 16:47

Британия 16 ёшдан ошмаганларга ижтимоий тармоқларни тақиқламоқда
Жаҳон
15.06.2026, 15:55

Мактаб битирувчилари учун битирув кеча ташкиллаштириш тақиқланди
Таълим
15.06.2026, 14:23

Исроил АҚШга бўйсунмайди – Исроил вазири
Жаҳон
15.06.2026, 12:59

Эрон ядро қуроли яратмайди, АҚШ эса санкция қўлламайди...
Жаҳон
15.06.2026, 12:32

Банкомат пул бермаса, банклар жаримага тортилади
Иқтисодиёт
15.06.2026, 12:09

Франция – асосий фаворит, Ўзбекистон эса дебютантлар орасида энг юқори баҳоланди
Спорт
15.06.2026, 10:48
машҳур янгиликлар

“Сўнгги қўнғироқ” ва “Хайр боғча — салом мактаб!” тадбирлари ўтказилади
Таълим
21.05.2026, 15:48

“Миллий китобхонлик ҳаракати” – бош соврин 50 минг доллар
Таълим
22.05.2026, 18:35

Илмий даража беришда чет тилидан малакавий имтиҳон топшириш талаби бекор қилинади
Таълим
01.06.2026, 15:57

Контракт тўлаш муддати узайтирилди
Таълим
25.05.2026, 17:07

Хитойда олий таълимга қизиқиш пасаймоқда
Таълим
05.06.2026, 13:52

Энди метрода юрган масофангиз учун пул тўлайсиз
Ўзбекистон
20.05.2026, 13:28
