Cookie Settings

We use cookies to improve your experience.

Кимда “қизил тугма” бор? Дунёдаги ядровий давлатлар ва уларнинг тарихи

Дунёда ядровий қуролга эга давлатлар сони 10 тага етган. Дастлаб ҳимоя воситаси сифатида яратилган ушбу қурол бугун инсоният учун энг катта глобал таҳдидлардан бирига айланган. Ушбу мақолада ядровий қуролга эга давлатлар, уларнинг қандай шакллангани ва ядросиз ҳудудлар ҳақида батафсил маълумот берамиз.

Кимда “қизил тугма” бор? Дунёдаги ядровий давлатлар ва уларнинг тарихи

АҚШ: биринчи атом бомбадан водород қуролигача

Иккинчи жаҳон уруши даврида атом бомбасини яратган АҚШ кейинчалик ҳам синовларни давом эттирди.

1946 йилда Бикини атоллида ўтказилган “Able” ва “Baker” синовлари радиациянинг ҳалокатли оқибатларини кўрсатди.

1952 йилда эса “Ivy Mike” водород бомбаси синовдан ўтказилди.

Бугунги кунда АҚШда тахминан 5 177 та ядро каллаклари мавжуд.


Россия: ядровий пойганинг иккинчи томони

СССР 1949 йилда Қозоғистонда биринчи атом бомбасини синовдан ўтказди.

1961 йилда эса дунёдаги энг кучли бомба — “Царь-бомба” яратилди.

Ҳозирда Россия 5 459 та ядровий каллакка эга бўлиб, дунёда биринчи ўринда туради.

 


Буюк Британия: мустақил ядро дастури

Британия 1952 йилда илк атом синовини амалга оширди.

1957 йилда водород бомбасини ҳам ишлаб чиқди.

Унинг арсеналида 225 та ядровий каллак бор.


Франция: геосиёсий мустақиллик йўли

Франция 1960 йилда Жазоирда биринчи атом синовини ўтказди.

Бу қарор Сувайш инқирозидан кейинги сиёсий босимлар натижаси эди.

Ҳозир Францияда 290 та ядро каллаклари мавжуд.


Хитой: энг тез ривожланган дастур

Хитой 1964 йилда биринчи атом бомбасини, 1967 йилда эса водород бомбасини синовдан ўтказди.

Бу тарихдаги энг тез термоядровий ривожланиш ҳисобланади.

Хитойда тахминан 600 та ядровий каллак бор.


Исроил: норасмий ядровий давлат

Исроил расман ядро қуролига эгалигини тан олмаган.

Бироқ Димона маркази ва махфий дастурлар орқали мамлакат 1960-йилларда ядровий давлатга айлангани тахмин қилинади.

Арсенал: тахминан 90 та ядро каллак.


Ҳиндистон: “биринчи бўлиб ишлатмаслик” сиёсати

1974 йилда биринчи синовни амалга оширган Ҳиндистон 1998 йилда ядровий давлат сифатида ўзини очиқ эълон қилди.

Ҳозирда 180 та ядро қуролига эга.

 

Покистон: рақобат натижаси

Покистон ядровий дастурини Ҳиндистонга жавоб сифатида ривожлантирди.

1998 йилда илк синовини ўтказди.

Арсенал: 170 та ядро каллак.

Шимолий Корея: энг ёпиқ дастур

Шимолий Корея 2006 йилда биринчи ядровий синовини амалга оширди.

Кейинги йилларда унинг имкониятлари сезиларли даражада ошди.

Ҳозирда 50 га яқин ядро каллак бор.


Ядро қуролидан воз кечган давлатлар

Қуйидаги давлатлар ядровий қуролдан ихтиёрий равишда воз кечган:

Жанубий Африка — ягона давлат (ўзи яратиб, йўқ қилган)

Украина — 1 900 та қуролдан воз кечган

Қозоғистон ва Беларусь — СССР меросидан халос бўлган

 

Ядросиз ҳудудлар

Дунёда бир қатор минтақа ва давлатлар ядровий қуролни тақиқлаган:

Лотин Америкаси (Тлателолко шартномаси)

Африка (Пелиндаба)

Жануби-Шарқий Осиё (Бангкок)

Марказий Осиё (Семипалатинск шартномаси)


Бугунги кунда дунёда 10 та давлат ядровий қуролга эга.

Ядровий қурол глобал хавфсизлик тизимининг бир қисмига айланган бўлса-да, унинг тарқалиши ва эҳтимолий қўлланилиши инсоният учун катта таҳдид бўлиб қолмоқда.

                            Исомиддин ЖУМАНАЗАРОВ тайёрлади

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

Ўзбекистонда туғилиб, жаҳон чемпионатларида иштирок этган футболчилар

Ўзбекистон миллий терма жамоаси илк бор мундиалда иштирок этаётган бўлса-да, юртимизда туғилган бир қатор футболчилар жаҳон чемпионатлари тарихида ўз изини қолдириб улгурган.

Спорт

18.06.2026, 11:09

АҚШ БМТнинг озиқ-овқат дастурига 800 миллион доллар ёрдам ажратди

АҚШ Жаҳон озиқ-овқат дастурининг энг йирик донори ҳисобланади. Бироқ унинг ҳиссаси сўнгги йилларда икки баравардан кўпроққа камайганди. 

Жаҳон

17.06.2026, 17:29

Ўзбекистонда Amazon Leo интернети ишга тушади

Amazon Leo ва “UZ-SAT” ўртасида имзоланган келишувга кўра, инвестиция юқори тезликдаги сунъий йўлдош интернет Amazon Leo қўйилади.

Фан-технология

17.06.2026, 16:50

G7 давлатлари Украинани қўллаб-қувватлаб, Россияга босимни кучайтиради

“Катта еттилик” мамлакатлари етакчилари 17 июнь куни Украинани қўллаб-қувватлашда якдил эканликларини маълум қилди ва Россия иқтисодиётига босимни кучайтиришга келишиб олди. 

Жаҳон

17.06.2026, 12:26

1001 бош сигир ва «Hyundai» асосчиси: миллионернинг виждон қарзи қандай қайтарилди?

Дунёдаги энг йирик автомобилсозлик ва саноат компанияларидан бири – Hyundai асосчиси Чон Чжу Ённинг ҳаёт йўли нафақат муваффақият, балки виждон ва миннатдорлик ҳақидаги таъсирли воқеа билан ҳам эсда қолган.

Маданий

17.06.2026, 12:16

Ўзбекистонда Amazon Leo интернети ишга тушади

АҚШнинг Amazon Leo компанияси ҳамда “UZ-SAT” МЧЖ ҚК ўртасида Ўзбекистон ҳудудида юқори тезликдаги сунъий йўлдош интернет хизматларини жорий этиш бўйича келишув имзоланди.

Ўзбекистон

17.06.2026, 11:53

Коррупция учун судланганлар электрон реестрга киритилади

Ўзбекистонда коррупцияга оид жиноятларни содир этганликда айбдор деб топилган шахсларнинг махсус электрон реестри юритилади. Ушбу реестрга киритилган шахсларга нисбатан бир қатор ҳуқуқий чекловлар қўлланилади.

Ўзбекистон

17.06.2026, 08:25

Тошкентда реновация лойиҳаларининг биринчи босқичи старт олди

Тошкент шаҳрида реновация лойиҳаларини амалга ошириш ишларининг биринчи босқичи расман бошланди. 

Ўзбекистон

16.06.2026, 18:24

Тошкент кўчаларидан бирига Мустафо Камол Отатурк номи берилади

Тошкент шаҳри Яшнобод туманида барпо этилаётган “Ўзбек-турк дўстлиги” хиёбонига ёндош бўлган Абдулла Қодирий кўчасининг бир қисмига Мустафо Камол Отатурк номи берилади.

Ўзбекистон

16.06.2026, 15:25

АҚШ AI моделига чеклов қўйдими?

Сунъий интеллект соҳасида АҚШ ҳукумати томонидан миллий хавфсизлик нуқтаи назаридан эҳтимолий чекловлар жорий этилгани ҳақидаги маълумотлар муҳокама қилинмоқда.

Сиёсат

16.06.2026, 15:10

Жаҳон чемпионати юрак хуружига олиб келиши мумкин - тадқиқот

Миллий жамоангиз ўйинини кузатиш юрагингизни худди қисқа масофага югургандек тез уришига сабаб бўлиши, натижада эса жиддий тиббий хавфлар келиб чиқиши мумкин.

Фан-технология

16.06.2026, 14:34

Мушуклар қандай қилиб минглаб аскарлар ҳаётини сақлаб қолган?

Биринчи жаҳон уруши даврида окопларда нафақат аскарлар, балки минглаб ҳайвонлар ҳам хизмат қилган. Улар орасида мушуклар алоҳида ўрин тутган.

Маданий

16.06.2026, 13:04

БМТ Толибонни аёлларга нисбатан тазйиқларни бекор қилишга чақирди

Янги резолюция Ҳиротда Толибоннинг қатъий кийиниш қоидаларини бузганликда айбланиб  30 нафар аёл ҳибсга олинганидан сўнг қабул қилинди.

Жаҳон

16.06.2026, 10:55

Туркияда бедарак йўқолаётган аёллар

Ҳар йили ўн минглаб Марказий Осиёлик аёллар даромад топиш мақсадида Туркияга йўл олади. Сўнгги йилларда миграция талабларининг кучайтирилиши ва кўплаб аёлларнинг қонуний мақомга эга эмаслиги сабабли улар уй хизматчиси сифатида ноқонуний ишлашга мажбур бўлмоқда.

Сиёсат

15.06.2026, 16:47

Британия 16 ёшдан ошмаганларга ижтимоий тармоқларни тақиқламоқда

Британия йирик технологияларга қарши кураш доирасида дунёда кузатилмаган кескин чорани татбиқ этиш арафасида.

Жаҳон

15.06.2026, 15:55

Мактаб битирувчилари учун битирув кеча ташкиллаштириш тақиқланди

Қирғизистонда мактаб битирувчиларига аттестатлар 26 июнь куни топширилади, битирув кечалари эса тақиқланади.

Таълим

15.06.2026, 14:23

Исроил АҚШга бўйсунмайди – Исроил вазири

Исроил миллий хавфсизлик вазири Итамар Бен-Гвир АҚШ билан эҳтимолий келишувлар юзасидан кескин баёнот бериб, Исроил ташқи босимлар остида қарор қабул қилмаслигини таъкидлади.

Жаҳон

15.06.2026, 12:59

Эрон ядро қуроли яратмайди, АҚШ эса санкция қўлламайди...

Эронлик мулозим Теҳрон ва Вашингтон ўртасидаги тинчлик меморандуми ўз ичига нималарни олганини очиқлади.

Жаҳон

15.06.2026, 12:32

Банкомат пул бермаса, банклар жаримага тортилади

2026 йил 6 августдан бошлаб Ўзбекистонда банкоматлар орқали хизмат кўрсатишда йўл қўйилган камчиликлар учун тижорат банкларига нисбатан молиявий жарималар қўлланилиши мумкин. 

Иқтисодиёт

15.06.2026, 12:09

Франция – асосий фаворит, Ўзбекистон эса дебютантлар орасида энг юқори баҳоланди

2026 йилги футбол бўйича Жаҳон чемпионати арафасида халқаро спорт шарҳловчилари мусобақада иштирок этадиган барча 48 терма жамоани имкониятлари бўйича рейтинг қилди.

Спорт

15.06.2026, 10:48

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →