updated: 17.04.2026, 17:38

МДҲ заифлашмоқда: Молдова Ҳамдўстликдан чиқяпти

Мамлакат расмийлари Россия-Украина урушини мисол келтириб, МДҲнинг асосий қадриятларига, хусусан, ҳудудий яхлитликни тан олиш ва чегаралар дахлсизлигига ортиқ амал қилинмаётганини таъкидлашмоқда. Молдованинг МДҲдан чиқиши собиқ совет давлатлари эндиликда ягона марказ атрофида бирлашмаётганидан далолат беради.

Сиёсат

11.04.2026, 12:37

Улашиш:

МДҲ заифлашмоқда: Молдова Ҳамдўстликдан чиқяпти

Молдова парламенти 2 апрель куни мамлакатнинг Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигидан (МДҲ) чиқишини маъқуллади, бу қарорни 60 нафар депутат ёқлаган.

Шундан сўнг Президент Мая Санду денонсация тўғрисидаги фармонларни имзолади. Фармонлар 8 апрель куни эълон қилиниб, кучга кирди. Ташқи ишлар вазирлигига бу ҳақда МДҲни хабардор қилиш вазифаси топширилди.

Maia Sandu will visit the country assuming EU Council Presidency from July 1Агар Молдова Ҳамдўстлик таркибидан чиқса, унинг саккизта аъзоси қолади: Арманистон, Озарбайжон, Беларус, Қозоғистон, Қирғизистон, Россия, Тожикистон ва Ўзбекистон.

Молдованинг денонсацияси барча 15 республикани эмас, балки  11 та собиқ совет давлати томонидан тузилган ташкилотни назарда тутади.

МДҲ СССР парчаланганидан сўнг собиқ республикалар ўртасидаги ҳамкорликни сақлаб қолиш учун ташкил этилган.

Молдованинг чиқиши МДҲни сиёсий жиҳатдан янада заифлаштиради, бироқ қолган аъзо давлатлар ўз ўрнида қолса, блок фаолиятини давом эттираверади.

Мамлакат 1991 йилда имзоланган МДҲни ташкил этиш тўғрисидаги битимни, унга алоқадор баённомани ҳамда 1993-йилги МДҲ уставини денонсация қилишни маъқуллаган.

Файл:Map of the Commonwealth of Independent States (CIS).png — ВикипедияМолдова расмийларининг таъкидлашича, МДҲнинг асосий қадриятлари ва тамойилларига, хусусан, ҳудудий яхлитликни тан олиш ва чегаралар дахлсизлигига эндиликда амал қилинмаяпти.

Улар Россиянинг Украинага қарши уруши, Грузияга нисбатан тажовузкор ҳаракатлари ва Кремль қўшинларининг Молдова ҳудудида ноқонуний жойлашганини далил қилиб келтирмоқда.

Шунингдек, бу қадам Молдованинг Европа билан муносабатларига мос келади. Европа Иттифоқи эса унинг асосий иқтисодий ҳамкори бўлиб қолмоқда.

Ҳамдўстлик билан иқтисодий алоқалар сезиларли даражада пасайган: 2025 йилда Молдова экспортининг 5,9 фоизи МДҲ давлатларига, 67,5 фоизи эса Европа Иттифоқига тўғри келди.

Шу боис Молдованинг МДҲни тарк этиши бошқа аъзолар учун кутилмаган ҳодиса бўлмаслиги мумкин.

Жорий йилнинг 19 январь куни Бош вазир ўринбосари ва ташқи ишлар вазири Михай Попшой Молдованинг аъзолигини таъминловчи учта асосий МДҲ келишувини денонсация қилиш жараёни бошланганини маълум қилди.

Уларга МДҲ Низоми, МДҲни таъсис этиш тўғрисидаги битим ва ушбу битимга илова киради.

Бу Молдованинг юридик жиҳатдан МДҲ аъзоси эмаслигини англатади, де-факто иштирок эса аллақачон тўхтатилган эди.

2020-йилги президентлик сайловларидан сўнг мамлакат ўзининг совет ўтмишидан қолган алоқаларини узиш йўлига ўтди.

Moldova begins withdrawal from Russia-led blocЎшанда президент Майя Санду Европа Иттифоқига интеграциялашув йўлини эълон қилди ва МДҲ саммитларида иштирок этишдан бош тортди.

Сўнгги йилларда ҳукумат МДҲ билан боғлиқ келишувлардан воз кечмоқда. Хусусан, 2024 йил январгача мамлакат МДҲ доирасида 283 та келишувни имзолаган бўлиб, улардан 71 таси аллақачон бекор қилинган, яна 60 га яқини эса бекор қилиниш жараёнида.

2025 йил 12 декабрда Молдова парламенти МДҲ фуқаролари учун визасиз саёҳат қилиш тўғрисидаги 1992-йилги Бишкек келишувини денонсация қилишни маъқуллади.

Ўзбекистон, Қозоғистон ва яна бир қатор давлатлар учун визасиз режим икки томонлама шартномалар асосида сақланиб қолади. Расмийларнинг баёнот беришича, Бишкек келишувининг бекор қилиниши фақат Молдова билан шундай икки томонлама битимларга эга бўлмаган Тожикистон ва Қирғизистонга таъсир қилади.

Таъкидлаш жоизки, Украина Россия ва Беларус қаторида МДҲнинг таъсисчи аъзоларидан бири бўлган. 

undefined1991 йил 7-8 декабрь кунлари Совет Белоруссияси ҳудудидаги Беловежская пушчасининг Вискули қароргоҳида Борис Елсин, Леонид Кравчук ва Станислав Шушкевич СССР парчаланганини ва МДҲ тузилганини расмийлаштирувчи битимни имзолаган.

13 декабрь куни эса Ашхободда Марказий Осиёнинг беш давлати – Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Туркманистон ва Ўзбекистон президентларининг учрашуви бўлиб ўтди. Унда давлат раҳбарлари МДҲга тенг ҳуқуқли иштирок этиш ва барча аъзоларни таъсисчи сифатида тан олиш асосида қўшилишга тайёр эканликларини билдирган.

Alma-Ata Protocol - Wikipedia1991 йил 21 декабрь куни Олмаотада собиқ Совет Иттифоқининг 11 республикаси раҳбарлари МДҲнинг мақсад ва принципларини белгилаб берувчи Олмаота декларациясини имзолади.

Постсовет интеграцияси СССР парчаланиши биланоқ бошланган бўлса-да, у бир нечта йўналишда ривожланди.

МДҲ билан бир қаторда Нурсултон Назарбоев Евросиё иқтисодий интеграциясини ривожлантиришни илгари сурди ва бу ҳаракат Евросиё иқтисодий иттифоқига айланди. Аввалига Россия, Қозоғистон ва Беларус томонидан тузилган блокка кейинчалик Арманистон ва Қирғизистон ҳам қўшилди.

Муаллиф: Исомиддин Жуманазаров

мавзуга оид янгиликлар

Украина ҳужумлари оқибатида Россияда 7 киши ҳалок бўлди, нефть базасида ёнғин келиб чиқди

Украина дронлари Котовск шаҳрида Россиянинг энг йирик онлайн-ритейлери бўлган “Wildberries”га нефть омборхонага, шунингдек, пойтахт яқинидаги нефть базасига келиб тушган.

Жаҳон

18.07.2026, 14:48

Путин энди Си Цзиньпиннинг тенг ҳамкори эмас, балки кичик шеригига айланди

Украинадаги уруш ва иқтисодий яккаланиш Россиянинг Хитойга қарамлигини кескин кучайтирди. Натижада Пекин 2 давлат муносабатларида устун томонга айланиб, Москва эса тобора кўпроқ ён босишга мажбур бўлмоқда. 

Жаҳон

15.07.2026, 12:06

Украинада “Patriot” тутиб олувчилари ишлаб чиқаришга рухсат берилади — Трамп

“Биз сизга “Патриот”ларни ишлаб чиқариш учун лицензия бермоқчимиз. Бу жуда зўр”  деди Трамп Зеленский билан учрашувда.

Жаҳон

09.07.2026, 16:34

Россияда ёқилғи танқислиги кучаймоқда: Путин урушни тўхтатмоқчи эмас

Россияда ёқилғи танқислиги тобора кучайиб бормоқда. Украина томонидан нефтни қайта ишлаш заводларига берилаётган зарбалар ортидан мамлакат бензин ишлаб чиқариш ҳажми сезиларли қисқарди ва Россия ҳатто Ҳиндистондан бензин импорт қилишга мажбур бўлди.

Жаҳон

04.07.2026, 11:06

Версал келишуви: Вашингтоннинг Яқин Шарқдаги стратегик мағлубиятими?

АҚШ ва Эрон ўртасида Версалда Исломобод ўзаро англашув меморандумининг имзоланиши шунчаки ҳарбий ихтилофнинг якуни эмас, балки Вашингтоннинг стратегик мағлубиятини юридик жиҳатдан мустаҳкамлаш бўлди.

Жаҳон

22.06.2026, 11:24

Хитой раҳбари Шимолий Кореяга боради

Си Цзиньпиннинг Пхенянга сафари Хитойнинг Шимолий Корея устидан таъсирини мустаҳкамлашга қаратилган дипломатик қадамдир.

Жаҳон

05.06.2026, 11:49

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

Мол-мулк ва ер солиғи бўйича имтиёз олиш тартиби соддалаштирилди

Ўзбекистонда жисмоний шахслар учун мол-мулк ва ер солиғи бўйича имтиёзлардан фойдаланиш тартиби янада соддалаштирилди. 

Иқтисодиёт

18.07.2026, 16:55

Ҳиндистон илк хусусий орбитал ракетасини учирди

Ҳиндистон тарихида илк бор хусусий компания ишлаб чиққан орбитал ракета муваффақиятли учирилди. Мамлакат жаҳон космик иқтисодиётидаги улушини 44 миллиард долларга етказишни мақсад қилган.

Фан-технология

18.07.2026, 15:23

Украина ҳужумлари оқибатида Россияда 7 киши ҳалок бўлди, нефть базасида ёнғин келиб чиқди

Украина дронлари Котовск шаҳрида Россиянинг энг йирик онлайн-ритейлери бўлган “Wildberries”га нефть омборхонага, шунингдек, пойтахт яқинидаги нефть базасига келиб тушган.

Жаҳон

18.07.2026, 14:48

Энди Трамп президентлик мавқейидан ҳам “соққа” қилиши мумкин

Доналд Трампнинг медиа компанияси президентнинг Truth Social платформасидаги баёнотларини бошқалардан олдин кўриш имконияти учун пуллик тариф жорий этишни муҳокама қилмоқда.

Жаҳон

18.07.2026, 12:54

ЖЧ–2026 финали АҚШ тарихидаги энг қиммат спорт мусобақасига айланди

Футбол бўйича 2026 йилги Жаҳон чемпионати финалига қизиқиш рекорд даражага чиқди. Бунга сабаб – чипталарнинг нархи.

Спорт

18.07.2026, 11:08

Телефонингиз бош бармоғингизни ишдан чиқармоқда — тадқиқот

Смартфонлардан доимий фойдаланиш қўлларимизни шикастлаб, турли синдромлар ва артрит каби касалликларни келтириб чиқаради. Шифокорларнинг таъкидлашича, бир нечта оддий амаллар орқали бунинг олдини олиш мумкин.

Фан-технология

18.07.2026, 10:13

Ер усти метро бекатларида ҳаракат вақтлари қисқарди

16 июль куни соат 14:34 да Тошкент метрополитенининг «Турон» бекатида том конструкциясининг бир қисми қулаб тушди.

Ўзбекистон

17.07.2026, 16:55

Йирик аварияларнинг олдини олиш учун свет 2 соатгача ўчирилиши мумкин — Энергетика вазирлиги

Сўнгги кунларда юртимизда кузатилаётган аномал иссиқ ҳаво электр энергияси истеъмолининг кескин ошишига сабаб бўлмоқда, натижада электр тармоқлари ўта юқори юклама остида ишламоқда. Буни олдини олиш мақсадида бир қатор ҳудудларда қисқа муддатли мажбурий чекловлар жорий этилди. 

Ўзбекистон

17.07.2026, 15:54

Канададаги ўрмон ёнғинлари тутуни АҚШнинг шимоли-шарқини қоплади

Канада ва Буюк кўллар минтақасидаги ўрмон ёнғинларидан чиққан тутун АҚШ шимоли-шарқигача етиб бориб, Нью-Йорк шаҳрини қоплади — бу эса икки кундан сўнг усти очиқ стадионда бўлиб ўтадиган Жаҳон чемпионати финали арафасида ҳаво сифати билан боғлиқ хавотирларни кучайтирмоқда. 

Жаҳон

17.07.2026, 14:23

15 ёшга тўлмаган болаларнинг ишлаши қонунийми?

Қонунга кўра, меҳнат шартномаси асосида 16 ёшдан бошлаб ишлаш мумкин. Аммо айрим ҳолларда 15 ёшга тўлмаганларга ҳам ишлашга рухсат этилади.

Ўзбекистон

17.07.2026, 14:07

Ипотека тўлаётганлар учун солиқ имтиёзи автоматик тартибда берилиши режалаштирилмоқда

Ҳукумат қарори лойиҳасига кўра, 2027 йил 1 январдан бошлаб ипотека кредитини қоплашга йўналтирилган даромадлар учун бериладиган солиқ имтиёзларини проактив (автоматик) тартибда қўллаш жорий этилиши режалаштирилмоқда.

Иқтисодиёт

17.07.2026, 12:35

Ўзбекистон венчур инвестициялар ўсиши бўйича дунёда биринчи бўлди

Dealroom.co платформаси томонидан эълон қилинган Q2/H1 2026 Venture Capital Report ҳисоботида маълум қилинди.

Иқтисодиёт

17.07.2026, 09:53

Британия 16 ёшгача бўлганларга энергетик ичимликлар сотишни тақиқламоқда

Вазирларнинг таъкидлашича, Англияда ҳар куни 100 мингга яқин бола шундай ичимликларни истеъмол қилади.

Жаҳон

17.07.2026, 09:44

Ўзбекистонда реклама қўнғироқлари ва СМС-хабарларга янги чекловлар жорий этилади

Мобил телефонларга реклама қўнғироқлари ва СМС-хабарномаларини юбориш тартиби ўзгармоқда. Эндиликда реклама фақат абонентнинг розилиги билан юборилади.

Ўзбекистон

16.07.2026, 17:35

Ўзбекистонда кутубхоналар сони ошмоқда

Янгиланган статистикага кўра, Ўзбекистонда бир йил ичида кутубхоналар сони 2 764 тага кўпайган.

Маданий

16.07.2026, 16:47

Айрим Исроил амалдорлари урушни чўзмоқчи — АҚШ вице-президенти

Вице-президент Жей Ди Венснинг янги баёноти АҚШ ва Исроил ўртасидаги келишмовчилик тобора ошиб бораётганини кўрсатмоқда.

Сиёсат

16.07.2026, 15:54

Беш йил аввалги башорат: Аргентина Испанияни 3:2 ҳисобида ютади

Жаҳон чемпионати финалида Аргентина ва Испания рўпара келиши маълум бўлиши биланоқ, "Х" ижтимоий тармоғидаги беш йил аввалги бир пост қайта вирусга айланди.

Спорт

16.07.2026, 15:16

Якуний тинчлик учун Арманистон конституциясини ўзгартириши керак — Боку

Озарбайжон расмийсининг айтишича, Боку ва Ереван ўртасида якуний тинчлик битими имзоланмаётганига 2 сабаб бор: Арманистон Конституциясидаги Тоғли Қорабоғга оид бандлар ва “Трамп йўлаги”.

Сиёсат

16.07.2026, 14:45

Тошкентда Мустақиллик шоҳ кўчаси яна 16 кунга ёпилади

Мирзо Улуғбек тумани Мустақиллик шоҳ кўчасида қурилиш-таъмирлаш ишлари босқичма-босқич амалга оширилмоқда. Ишларнинг аввалги босқичида кўчанинг бир томонидаги қатнов қисми таъмирланиб, йўл қопламаси янгиланган.

Ўзбекистон

16.07.2026, 11:40

Ўқишни кўчиришда миллий ва халқаро сертификатлар муҳимми?

Давлат олийгоҳларига ўқишни кўчириш истагида бўлган талабалар миллий ва халқаро сертификатларга эга бўлса, табақалаштирилган ёки максимал балл олишлари мумкин.

Таълим

16.07.2026, 11:37

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →