Иссиқхоналарни кўчириш: экологик зарурат ва тадбиркорлар олдидаги янги синов

Расмийларга кўра, мазкур чора атмосфера ҳавоси сифатини яхшилаш ва аҳоли саломатлигини муҳофаза қилиш мақсадида амалга оширилмоқда.

Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси маълумотига кўра, куз-қиш мавсумида айрим иссиқхоналарда кўмир, мазут, эски автомобиль шиналари ва бошқа зарарли ёқилғи турларидан фойдаланилгани натижасида атмосферага меъёрдан ортиқ зарарли моддалар чиқарилган.

Бу эса атроф-муҳит ва аҳоли саломатлигига салбий таъсир кўрсатган. Шунингдек, фуқаролардан келиб тушган кўплаб мурожаатлар ҳам ушбу масалага жиддий эътибор қаратилишига асос бўлган.

Шу муносабат билан Президентнинг 2026 йил 25 мартдаги 108-сонли ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 9 апрелдаги 162-сонли қарорларига мувофиқ иссиқхоналарни сунъий иситиш тизимларидан узиш ва уларни Сурхондарё вилояти Шеробод туманидаги «Сурхон-Агро» эркин иқтисодий зонасига кўчириш ишлари бошланди.

Тадбиркорлар учун қандай имтиёзлар берилмоқда?

Ҳукумат тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш мақсадида бир қатор енгилликларни ҳам белгилаган.

Жумладан:

• иссиқхона хўжаликлари учун олинган кредитларни қайтариш муддати 5 йилгача узайтирилади;
• 3 йилгача имтиёзли давр берилади;
• аввал ажратилган давлат кафолатлари ва фоиз компенсациялари сақлаб қолинади;
• 2028 йил 1 апрелга қадар иссиқхоналарни демонтаж қилиш, ташиш ва қайта ўрнатиш харажатлари учун ҳар бир сотих ер майдонига 500 минг сўмгача бир марталик компенсация тўланади.

Кўчириш қандай муаммоларни келтириб чиқариши мумкин?

Мутахассислар фикрича, мазкур қарор экологик жиҳатдан ижобий натижа бериши мумкин. Бироқ тадбиркорлар учун қатор амалий муаммолар ҳам юзага чиқиши эҳтимолдан холи эмас.

Аввало, демонтаж ва қайта қуриш жараёни маълум вақт талаб қилади. Бу даврда айрим иссиқхоналарда ишлаб чиқариш вақтинча тўхташи, ҳосил етиштириш жараёнида узилишлар юзага келиши мумкин.

Шунингдек, давлат томонидан ажратилаётган компенсациялар барча харажатларни қопламаслиги эҳтимоли ҳам бор. Янги ҳудудда инфратузилма яратиш, коммуникацияларга уланиш, логистика ва ишчи кучини жалб қилиш қўшимча маблағ талаб қилади.

Яна бир муҳим масала — кадрлар. Йиллар давомида Тошкент вилоятида ишлаб келган ходимларнинг барчаси ҳам Сурхондарёга кўчиб ишлаш имкониятига эга бўлмаслиги мумкин. Бу эса айрим ишчиларнинг ишсиз қолишига, тадбиркорларнинг эса янги мутахассислар излашига сабаб бўлиши мумкин.

Узоқ муддатли истиқбол қандай?

Сурхондарё вилоятининг иқлим шароити иссиқхона хўжаликлари учун нисбатан қулай. Бу эса келгусида сунъий иситиш харажатларини камайтириб, маҳсулот таннархини пасайтириш ва ишлаб чиқариш самарадорлигини оширишга хизмат қилиши мумкин.

Демак, иссиқхоналарни кўчириш ташаббуси экологик вазиятни яхшилашга қаратилган муҳим қадам сифатида баҳоланмоқда. Бироқ унинг муваффақияти нафақат қабул қилинган қарорларга, балки тадбиркорларнинг янги шароитга мослашиши, берилган имтиёзларнинг амалда қай даражада самара бериши ва юзага келадиган муаммоларнинг ўз вақтида ҳал этилишига ҳам боғлиқ бўлади. Экологик манфаатлар билан иқтисодий барқарорлик ўртасидаги мувозанатни сақлаш эса бу жараённинг энг муҳим шарти бўлиб қолмоқда.