updated: 22.03.2026, 19:25

Электромобил батареялари иқлим ўзгаришига тайёрми?

Глобал исиш электромобиллар батареяларининг тезроқ эскиришига олиб келиши мумкин. Бу эса электромобиль сотиб олишни режалаштираётган кўплаб одамларда шубҳа уйғотмоқда.

Улашиш:

Электромобил батареялари иқлим ўзгаришига тайёрми?

Сўнгги йилларда экологик муаммолар ва атмосфера ифлосланиши ортиши сабабли жаҳонда электромобилларга қизиқиш тез ўсмоқда. Европа автомобиль ишлаб чиқарувчилари ассоциацияси (ACEA) маълумотларига кўра, 2025 йил декабрь ойида Европа Иттифоқида илк бор тўлиқ электрда ҳаракатланувчи автомобиллар савдоси фақат бензинда юрадиган машиналар савдосидан ошиб кетди.

Европа Иттифоқи 2035 йилгача автомобиллар чиқиндиларига қўйилган чекловларни маълум даражада юмшатган бўлса-да, ўтган йили гибрид электромобиллар ҳам кўпроқ рўйхатга олинган. Бу эса бозордаги сезиларли ўзгаришлардан далолат беради. 2025 йил охирига келиб бензинли автомобилларни рўйхатдан ўтказиш 18,7 фоизга камайгани ва бу пасайиш барча йирик бозорларда кузатилгани қайд этилмоқда.

Бироқ электромобилларга ўтишда одамларни иккилантириб қўяётган асосий омиллардан бири — уларнинг экстремал об-ҳаво шароитларига чидамлилиги ҳисобланади.

 

Иқлим исишининг батареяларга таъсири

Маълумотларга кўра, 2025 йил дунёда кузатилган энг иссиқ учинчи йил бўлган. Ўртача глобал ҳарорат саноатдан олдинги даврга нисбатан тахминан 1,5°C га юқорилаган.

“Коперник” об-ҳавони кузатиш хизматига кўра, бу ҳолат атмосферада иссиқхона газлари тўпланиши ва океан сувларининг исиши билан боғлиқ. Ушбу омиллар эса асосан инсон фаолияти натижаси ҳисобланади.

“What Car?” нашрининг 2024 йилда ўтказган тадқиқотига кўра, ҳаво ҳарорати 32–44°C атрофида бўлганда электромобиллар ишлаб чиқарувчи томонидан кўрсатилган юриш масофасининг тахминан 44 фоизигача қисмини йўқотиши мумкин.

Спорт электромобиллари ишлаб чиқарувчи Polestar компанияси таъкидлашича, юқори ҳарорат аккумулятор ичидаги кимёвий реакцияларга таъсир қилиб, батареянинг тезроқ эскиришига сабаб бўлади. Совуқ ҳарорат реакцияларни секинлаштиргани каби, юқори ҳарорат эса аксинча, уларни тезлаштиради ва батареянинг ишлаш муддатига салбий таъсир кўрсатади.

 

Янги батарея технологиялари муаммони енгиллаштириши мумкин

Бироқ Мичиган университети олимлари томонидан ўтказилган тадқиқот электромобиль батарея технологиясидаги сўнгги ютуқлар иқлим ўзгариши таъсирини маълум даражада камайтиришини кўрсатди.

Тадқиқотчилар 2010–2018 йилларда ишлаб чиқарилган электромобиль аккумуляторларини 2019–2023 йилларда тайёрланган янги батареялар билан солиштириб таҳлил қилди.

Натижаларга кўра, агар сайёра ҳарорати ўртача 2°C га ошса, 2010–2018 йилларда ишлаб чиқарилган батареяларга эга электромобилларнинг хизмат муддати 30 фоизгача қисқариши мумкин.

Бироқ янги авлод батареялари учун ўртача хизмат муддати атиги 3 фоизга қисқаради, энг юқори пасайиш эса тахминан 10 фоизни ташкил этиши мумкин.

 

Электромобилларга ишонч барча ҳудудларда бир хил эмас

Тадқиқотнинг етакчи муаллифи Ҳаочи Ву таъкидлашича, технологиялар ривожи туфайли истеъмолчилар келажакдаги иссиқ иқлим шароитида ҳам электромобиль батареяларига кўпроқ ишонч билдириши мумкин.

Бироқ тадқиқотда айрим чекловлар ҳам мавжуд. Олимлар таҳлил учун фақат икки модел — Tesla Model 3 ва Volkswagen ID.3 электромобилларидан фойдаланган.

Муаллифлардан бири Майкл Крейгнинг айтишича, Европа ва АҚШ каби ҳудудларда батарея технологияси яхши ўрганилган. Бироқ Ҳиндистон ёки Саҳрои Кабирдан жанубдаги Африка мамлакатларидаги автопарклар бутунлай бошқача бўлиши мумкин.

Бу ҳудудлар иқлим ўзгаришидан кўпроқ зарар кўриши мумкин. Шу сабабли глобал исиш келажакда транспорт соҳасидаги тенгсизликларни янада кучайтириши эҳтимоли бор.

Муаллиф: Исомиддин Жуманазаров

мавзуга оид янгиликлар

Samarkand-2028 гиперспектрал сунъий йўлдоши 5 август куни орбитага учирилади

Маълум қилинишича, сунъий йўлдош Хитойнинг Шандун провинцияси қирғоқлари яқинида жойлашган денгиз старт платформасидан STAR.VISION компанияси томонидан Lampung-1 йўлдоши билан бирга фазога учирилади.

Фан-технология

04.08.2026, 11:48

Ўзбекистон бўйлаб навбатдаги «Автомобилсиз кун» акцияси ўтказилади

Акция Президентнинг 2026 йил 25 мартдаги «Тоза ҳаво» умуммиллий лойиҳасини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисидаги фармони асосида ташкил этилмоқда. Унга кўра, ҳар ойнинг 10 ва 25 санасида «Автомобилсиз кун» ҳамда «Автомобилсиз ҳафта» тадбирлари ўтказиб келинмоқда.

Ўзбекистон

25.07.2026, 09:49

Ўзбекистонда навбатдаги “Автомобилсиз кун” ўтказилмоқда

Ташаббуснинг асосий мақсади автотранспорт воситаларидан ҳавога чиқадиган зарарли ташламаларни камайтириш, экологик барқарор муҳитни шакллантириш ҳамда жамоат транспорти ва экологик тоза транспорт воситаларидан фойдаланиш маданиятини оммалаштиришдан иборат.

Ўзбекистон

10.07.2026, 12:05

Чирчиқ ва Қорадарё балиқларидан микропластик топилди

“Nature Medicine” илмий журналида чоп этилган тадқиқотга кўра, одам миясида тахминан 7 грамгача, яъни бир марталик пластик қошиқ оғирлигича микро ва нанопластик заррачалари топилган.

Маданий

06.07.2026, 14:45

1 августдан камёб ҳайвонларни овлаш тақиқланади

Ов қилиш тақиқланган ҳайвон турлари учун энди ҳеч қандай ов квотаси ажратилмайди.

Ўзбекистон

01.07.2026, 15:36

Қорақалпоғистонда 672 та йўрға тувалоқ табиатга қўйиб юборилди

Қушлар Қозоғистонда махсус парвариш қилиниб, зарур тайёргарликдан сўнг Оролбўйи ҳудудидаги табиий яшаш муҳитига қайтарилди. 

Ўзбекистон

01.07.2026, 12:21

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

Россиянинг сўнгги зарбалари оқибатида Киевда уч киши ҳалок бўлди

Киевда баллистик ракеталар қўлланилиши хавфи туфайли аҳоли бошпаналарга яширинишга чақирилди.

Жаҳон

08.08.2026, 12:23

30 йилдан ортиқ хизмат қилган ҳарбийлар пенсияси оширилади

Бу фақат келгусида пенсияга чиқадиган ҳарбий хизматчиларга эмас, балки бугунги кунда пенсия олаётган, календарь ҳисобида 30 йилдан ортиқ хизмат қилганларга ҳам татбиқ этилади.

Ўзбекистон

08.08.2026, 11:35

Энди I ва II гуруҳ ногиронлик пенсияси проактив қайта ҳисобланади

Фуқарога I ёки II гуруҳ ногиронлиги белгиланса, унга ногиронлик пенсияси фуқаронинг алоҳида мурожаатисиз, проактив равишда тайинланади.

Ўзбекистон

08.08.2026, 11:15

Покистон, Саудия Арабистони ва Туркия қўшма мудофаа битимини имзолади

Келишувга кўра, уч давлатдан бирига қарши амалга оширилган қуролли ҳужум учала давлатга қарши ҳужум сифатида баҳоланади.

Сиёсат

08.08.2026, 10:46

Хитой Ўзбекистоннинг бош савдо ҳамкорига айланди

Шу пайтгача асосий савдо шеригимиз Россия бўлган бўлса, бугунга келиб Хитой билан иқтисодий алоқаларимиз мисли кўрилмаган даражада яқинлашди. 

Иқтисодиёт

08.08.2026, 10:39

Путиндан кейин ким?

73 ёшли Владимир Путин кучли шахсий ҳокимият тизимини яратди, аммо ундан кейин ким келиши ва ҳокимиятни топшириш механизми ҳали ноаниқ. Таҳлилчилар фикрича, бу Кремлда ворислик жангига олиб келиши мумкин.

Жаҳон

07.08.2026, 16:29

Avo, TBC, Анор Банк: мижозлар билан ишлашда энг қолоқ банклар номи очиқланди

Жорий йилнинг иккинчи чораги давомида Ўзбекистонда мижозларнинг мурожаатлари билан ишлашда энг қолоқ кўрсаткичларга эга 10 та тижорий банклар рўйхати очиқланган. 

Иқтисодиёт

07.08.2026, 16:16

Ҳайвонларни рўйхатга олиш бўйича янги қонун кучга кирди

Энди уй ҳайвонингиз ҳам "паспорт"га эга бўлиши керак. Жорий йилнинг 7 августидан "Ҳайвонларни идентификация қилиш, рўйхатга олиш ва кузатиш тўғрисида"ги қонун Ўзбекистонда расман кучга кирди.

Ўзбекистон

07.08.2026, 12:14

Сунъий интеллект ёрдамида илк бор табиатда учрамайдиган вируслар яратилди

Америкалик тадқиқотчилар сунъий интеллектдан фойдаланиб 16 та вирус яратди. Бу кашфиёт янги ютуқларга умид уйғотиш билан бирга, ундан нотўғри мақсадда фойдаланиш борасидаги хавотирларни ҳам кучайтирмоқда.

Фан-технология

07.08.2026, 12:10

Марказий банк сохта банк ҳақида огоҳлантирди

Ижтимоий тармоқларда мавжуд бўлмаган банкнинг расмий ҳужжати тарқалмоқда. Бунга нисбатан Марказий банк расман изоҳ берди. 

Иқтисодиёт

07.08.2026, 10:59

Таиланддаги мактабда юз берган отишмада икки киши ҳалок бўлди

Полиция ўсмир ёшидаги гумонланувчини отиб ташлаган ёки у ўз жонига қасд қилган бўлиши мумкинлиги тахмин қилинмоқда.

Жаҳон

07.08.2026, 10:42

АҚШда масжидга ўт қўйган шахсга айблов эълон қилинди

Филаделфиядаги масжидга ўт қўйишда айбланган шахс уни айнан масжид бўлгани учун нишонга олгани маълум бўлди.

Жаҳон

07.08.2026, 09:29

Хиросимага атом бомбаси ташланганига 81 йил тўлди

Атом бомбасидан омон қолганлар халқаро ҳамжамият, жумладан, Япония томонидан ядро қуролига эга бўлишга интилиш кучайиб бораётганидан хавотирда.

Жаҳон

06.08.2026, 14:01

Хитой 15 сентябрдан мамлакатга кириш ва чиқиш қоидаларини кучайтиради

15 сентябрдан Хитой фуқаролари учун мамлакатдан чиқиш, хорижликлар учун эса Хитойга кириш тартиби бўйича янги қоидалар кучга киради. 

Жаҳон

06.08.2026, 12:27

Ижтимоий тармоқлардан фойдаланадиган болаларнинг баҳолари ёмонлашади – тадқиқот

Ижтимоий тармоқлардан эрта фойдаланишни бошлаган болалар, улғайгач ҳисоб очган тенгдошларига қараганда мактабда кўпроқ қийналишади.

Жаҳон

06.08.2026, 12:10

Россиянинг Украинага зарбалари оқибатида 17 киши ҳалок бўлди

Украина ҳаво мудофааси Россия учирган 115 та дрондан 90 фоизини уриб туширган, бироқ 24 та баллистик ракета ва 4 та “Сиркон” қанотли ракетадан бирортасини ҳам тутиб қололмаган.

Жаҳон

06.08.2026, 10:07

Жиззахда Gentra дарахтга урилиши оқибатида 21 ёшли блогер қиз вафот этди

ЙТҲ оқибатида оғир тан жароҳатлари олган ҳайдовчи Жиззах вилояти тиббиёт бирлашмасининг жонлантириш бўлимига ётқизилган. Бироқ шифокорлар томонидан кўрсатилган тиббий муолажаларга қарамасдан, у вафот этган.

Ўзбекистон

05.08.2026, 17:19

21 ёшли учувчи носоз самолётни автомагистралга қўндириб, фожианинг олдини олди

АҚШнинг Флорида штатида 21 ёшли парвоз инструктори Эмили Шелтон двигатели носозликка учраган енгил самолётни Интерстейт 10 автомагистралига муваффақиятли қўндириб, эҳтимолий йирик фожианинг олдини олди.

Жаҳон

05.08.2026, 16:59

Ногиронлиги бўлган абитуриентларга имтиҳонда 50 фоиз қўшимча вақт берилади

Президентнинг «Алоҳида таълимга эҳтиёжи бўлган болаларни таълим ва ижтимоий хизматлар билан қамраб олиш тизимини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарори билан инклюзив таълим соҳасида қатор янги механизмлар жорий этилади.

Таълим

05.08.2026, 15:29

Ёрдамлар қисқаргани сабаб Афғонистонда болалар ўлими кўпаймоқда — БМТ

Мутахассислар бу йил мамлакатнинг тўртдан учида болалар орасида кескин озиш кузатилаётганини қайд этган.

Жаҳон

05.08.2026, 14:08

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →