updated: 22.03.2026, 19:25

Электромобил батареялари иқлим ўзгаришига тайёрми?

Глобал исиш электромобиллар батареяларининг тезроқ эскиришига олиб келиши мумкин. Бу эса электромобиль сотиб олишни режалаштираётган кўплаб одамларда шубҳа уйғотмоқда.

Улашиш:

Электромобил батареялари иқлим ўзгаришига тайёрми?

Сўнгги йилларда экологик муаммолар ва атмосфера ифлосланиши ортиши сабабли жаҳонда электромобилларга қизиқиш тез ўсмоқда. Европа автомобиль ишлаб чиқарувчилари ассоциацияси (ACEA) маълумотларига кўра, 2025 йил декабрь ойида Европа Иттифоқида илк бор тўлиқ электрда ҳаракатланувчи автомобиллар савдоси фақат бензинда юрадиган машиналар савдосидан ошиб кетди.

Европа Иттифоқи 2035 йилгача автомобиллар чиқиндиларига қўйилган чекловларни маълум даражада юмшатган бўлса-да, ўтган йили гибрид электромобиллар ҳам кўпроқ рўйхатга олинган. Бу эса бозордаги сезиларли ўзгаришлардан далолат беради. 2025 йил охирига келиб бензинли автомобилларни рўйхатдан ўтказиш 18,7 фоизга камайгани ва бу пасайиш барча йирик бозорларда кузатилгани қайд этилмоқда.

Бироқ электромобилларга ўтишда одамларни иккилантириб қўяётган асосий омиллардан бири — уларнинг экстремал об-ҳаво шароитларига чидамлилиги ҳисобланади.

 

Иқлим исишининг батареяларга таъсири

Маълумотларга кўра, 2025 йил дунёда кузатилган энг иссиқ учинчи йил бўлган. Ўртача глобал ҳарорат саноатдан олдинги даврга нисбатан тахминан 1,5°C га юқорилаган.

“Коперник” об-ҳавони кузатиш хизматига кўра, бу ҳолат атмосферада иссиқхона газлари тўпланиши ва океан сувларининг исиши билан боғлиқ. Ушбу омиллар эса асосан инсон фаолияти натижаси ҳисобланади.

“What Car?” нашрининг 2024 йилда ўтказган тадқиқотига кўра, ҳаво ҳарорати 32–44°C атрофида бўлганда электромобиллар ишлаб чиқарувчи томонидан кўрсатилган юриш масофасининг тахминан 44 фоизигача қисмини йўқотиши мумкин.

Спорт электромобиллари ишлаб чиқарувчи Polestar компанияси таъкидлашича, юқори ҳарорат аккумулятор ичидаги кимёвий реакцияларга таъсир қилиб, батареянинг тезроқ эскиришига сабаб бўлади. Совуқ ҳарорат реакцияларни секинлаштиргани каби, юқори ҳарорат эса аксинча, уларни тезлаштиради ва батареянинг ишлаш муддатига салбий таъсир кўрсатади.

 

Янги батарея технологиялари муаммони енгиллаштириши мумкин

Бироқ Мичиган университети олимлари томонидан ўтказилган тадқиқот электромобиль батарея технологиясидаги сўнгги ютуқлар иқлим ўзгариши таъсирини маълум даражада камайтиришини кўрсатди.

Тадқиқотчилар 2010–2018 йилларда ишлаб чиқарилган электромобиль аккумуляторларини 2019–2023 йилларда тайёрланган янги батареялар билан солиштириб таҳлил қилди.

Натижаларга кўра, агар сайёра ҳарорати ўртача 2°C га ошса, 2010–2018 йилларда ишлаб чиқарилган батареяларга эга электромобилларнинг хизмат муддати 30 фоизгача қисқариши мумкин.

Бироқ янги авлод батареялари учун ўртача хизмат муддати атиги 3 фоизга қисқаради, энг юқори пасайиш эса тахминан 10 фоизни ташкил этиши мумкин.

 

Электромобилларга ишонч барча ҳудудларда бир хил эмас

Тадқиқотнинг етакчи муаллифи Ҳаочи Ву таъкидлашича, технологиялар ривожи туфайли истеъмолчилар келажакдаги иссиқ иқлим шароитида ҳам электромобиль батареяларига кўпроқ ишонч билдириши мумкин.

Бироқ тадқиқотда айрим чекловлар ҳам мавжуд. Олимлар таҳлил учун фақат икки модел — Tesla Model 3 ва Volkswagen ID.3 электромобилларидан фойдаланган.

Муаллифлардан бири Майкл Крейгнинг айтишича, Европа ва АҚШ каби ҳудудларда батарея технологияси яхши ўрганилган. Бироқ Ҳиндистон ёки Саҳрои Кабирдан жанубдаги Африка мамлакатларидаги автопарклар бутунлай бошқача бўлиши мумкин.

Бу ҳудудлар иқлим ўзгаришидан кўпроқ зарар кўриши мумкин. Шу сабабли глобал исиш келажакда транспорт соҳасидаги тенгсизликларни янада кучайтириши эҳтимоли бор.

Муаллиф: Исомиддин Жуманазаров

мавзуга оид янгиликлар

Қизил китобга 24 та янги тур қўшилмоқда: табиат нима дейди?

Ўзбекистон Қизил китобининг 6-нашрига 24 та янги ўсимлик тури киритилиши режалаштирилмоқда. Бу ўзгаришлар нимани англатади? Нега айнан Қизил китоб?

Ўзбекистон

10.08.2026, 17:19

Samarkand-2028 гиперспектрал сунъий йўлдоши 5 август куни орбитага учирилади

Маълум қилинишича, сунъий йўлдош Хитойнинг Шандун провинцияси қирғоқлари яқинида жойлашган денгиз старт платформасидан STAR.VISION компанияси томонидан Lampung-1 йўлдоши билан бирга фазога учирилади.

Фан-технология

04.08.2026, 11:48

Ўзбекистон бўйлаб навбатдаги «Автомобилсиз кун» акцияси ўтказилади

Акция Президентнинг 2026 йил 25 мартдаги «Тоза ҳаво» умуммиллий лойиҳасини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисидаги фармони асосида ташкил этилмоқда. Унга кўра, ҳар ойнинг 10 ва 25 санасида «Автомобилсиз кун» ҳамда «Автомобилсиз ҳафта» тадбирлари ўтказиб келинмоқда.

Ўзбекистон

25.07.2026, 09:49

Ўзбекистонда навбатдаги “Автомобилсиз кун” ўтказилмоқда

Ташаббуснинг асосий мақсади автотранспорт воситаларидан ҳавога чиқадиган зарарли ташламаларни камайтириш, экологик барқарор муҳитни шакллантириш ҳамда жамоат транспорти ва экологик тоза транспорт воситаларидан фойдаланиш маданиятини оммалаштиришдан иборат.

Ўзбекистон

10.07.2026, 12:05

Чирчиқ ва Қорадарё балиқларидан микропластик топилди

“Nature Medicine” илмий журналида чоп этилган тадқиқотга кўра, одам миясида тахминан 7 грамгача, яъни бир марталик пластик қошиқ оғирлигича микро ва нанопластик заррачалари топилган.

Маданий

06.07.2026, 14:45

1 августдан камёб ҳайвонларни овлаш тақиқланади

Ов қилиш тақиқланган ҳайвон турлари учун энди ҳеч қандай ов квотаси ажратилмайди.

Ўзбекистон

01.07.2026, 15:36

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →

сўнгги янгиликлар

АҚШ суди Ўзбекистон фуқароларига иммиграцион визалар тақиқини бекор қилди

Нью-Йорк федерал суди АҚШ Давлат департаментининг 75 давлат фуқароларига иммиграцион визалар беришни тўхтатиш тўғрисидаги қарорини ноқонуний деб топди. Қарор Ўзбекистон, Қозоғистон ва Қирғизистон фуқароларига ҳам дахл қилади.

Сиёсат

24.08.2026, 09:36

Беларусь 1 сентябрдан Финляндиядаги элчихонасини ёпади

Беларусь ҳукумати Хельсинкидаги дипломатик ваколатхона фаолиятини 2026 йил 1 сентябрдан тўхтатишга қарор қилди. Қарор сабаби ҳужжатда кўрсатилмаган.

Жаҳон

22.08.2026, 14:41

Арманистон Озарбайжонда қамалган собиқ сепаратистлар олдига кириш йўлини изламоқда

Арманистон Озарбайжонда жазо ўтаётган собиқ қарабоғ сепаратистларини консуллик нуқтайи назаридан зиёрат қилишни ташкил этишда бетараф учинчи давлатдан ёрдам сўраган.

Жаҳон

22.08.2026, 13:44

Ўзбекистонда 10-синф ўқувчилари ўқишини техникумга кўчириши мумкин бўлади

Бу ўқувчиларга касбий таълим олиш имкониятларини кенгайтиришга хизмат қилиши кутилмоқда. 

Таълим

22.08.2026, 13:06

Россия ТИВ Ўзбекистондан блогер Макаренко фаолиятига ҳуқуқий баҳо беришни сўради

Россия Ташқи ишлар вазирлиги Ўзбекистон ҳукуматидан блогер Никита Макаренко фаолиятига объектив ҳуқуқий баҳо беришни кутаётганини билдирди.

Сиёсат

22.08.2026, 12:00

Россиянинг Украинага охирги ҳужумлари оқибатида 16 киши ҳалок бўлди, 130 киши жароҳатланди

“Бундай ҳужумлар террорчилик ҳаракатларидан бошқа нарса эмас. Биз албатта жавоб қайтарамиз”, — деди Зеленский.

Жаҳон

22.08.2026, 10:47

Туркия Нетаньяхуни Интерполга бермоқчи

Туркия Бош вазир Биньямин Нетаньяху ва яна бир исроиллик амалдорга нисбатан Интерпол орқали халқаро қидирув эълон қилиш жараёнини бошлади.

Жаҳон

22.08.2026, 10:11

Қашқадарёда 17 ёшли ҳайдовчи 3 яшар болани уриб юборди

Жабрланган болага шифокорлар томонидан биринчи тиббий ёрдам кўрсатилган. 

Ўзбекистон

21.08.2026, 16:41

Қашқадарёда 17 ёшли ҳайдовчи 3 яшар болани уриб юборди

Жабрланган болага шифокорлар томонидан биринчи тиббий ёрдам кўрсатилган. 

Ўзбекистон

21.08.2026, 16:41

Россия биометрия текшируви орқали 69 мингга яқин хорижликни киритмади

Россия Ички ишлар вазирлиги маълум қилишича, 2024 йил декабридан буён чегарада биометрик маълумотлари текширилган 14 млн нафар хорижликнинг 68,9 минг нафарига Россияга киришга рухсат берилмаган.

Сиёсат

21.08.2026, 16:04

Россия тинчлик бўйича янги таклифларни эшитишга тайёр — россиялик расмий

Россия ташқи ишлар вазири ўринбосари Сергей Рябковнинг сўзларига кўра, Москва Украина можаросини ҳал этиш бўйича янги таклифларни тинглашга очиқ, бироқ ҳар қандай таклиф «мавжуд воқеликни» акс эттириши лозим.

Сиёсат

21.08.2026, 14:32

“Ўзбекфильм” 22,9 млн евро қарзга кирди

Маданият вазирининг биринчи ўринбосари — Кинематография агентлиги директори Жаҳонгир Аҳмедовнинг ёзишича, студиянинг мол-мулки, жумладан, ер майдонлари ҳам ушбу кредит учун гаровга қўйилган. 

Ўзбекистон

21.08.2026, 12:26

Россия Кавказдан кетяптими?

Жанубий Кавказда Россиянинг анъанавий ҳарбий-сиёсий иштироки қисқармоқда. Бироқ эксперт Игорь Петренконинг фикрича, Москва минтақадаги таъсирини йўқотиш ўрнига уни иқтисодий воситалар орқали сақлаб қолишга ҳаракат қилмоқда.

Сиёсат

21.08.2026, 10:48

Украина «Маша ва айиқ» мультсериалига санкция жорий этди

Украина «Маша ва айиқ» анимацион сериалини яратиш ва тарқатишга алоқадор бўлган беш нафар россиялик ва тўртта ташкилотга нисбатан санкциялар жорий этди.

Жаҳон

21.08.2026, 10:40

Россияда оммавий сафарбарлик бўлмайди — Небензя

Россиянинг БМТдаги доимий вакили Василий Небензя мамлакатда ҳозирча оммавий сафарбарликка эҳтиёж йўқлигини ва бундай режа мавжуд эмаслигини билдирди.

Жаҳон

21.08.2026, 09:41

Трампнинг иқтисодий изоляцияси АҚШга «навбатдаги мағлубиятни» олиб келади – Аббос Ароқчи

Эрон ташқи ишлар вазири Дональд Трампнинг Теҳронга қарши янги кампаниясини АҚШга нисбатан нафратни кучайтирадиган «муваффақиятсиз сиёсат» деб атади.

Сиёсат

20.08.2026, 16:33

Мактабларда 2026/2027 ўқув йили 2 сентябрдан бошланади

Республикамиз бўйлаб барча умумтаълим мактабларида янги — 2026/2027 ўқув йили дарс жараёнлари жорий йилнинг 2 сентябридан (чоршанба куни) бошланади.

Таълим

20.08.2026, 16:15

АҚШ Ҳормуз бўғозида нефть танкерлари учун яширин коридор ташкил қилди

АҚШ ҳарбийлари Ҳормуз бўғози орқали нефть ташишни таъминлаш учун яширин коридор ташкил қилган. У орқали ҳар куни миллионлаб баррел нефть олиб ўтилмоқда.

Жаҳон

20.08.2026, 15:33

Аёллар учун энг хавфсиз ва қулай мамлакатлар аниқланди

Жоржтаун аёллар, тинчлик ва хавфсизлик институти дунёнинг 181 давлатини қамраб олган янги рейтингини эълон қилди.

Жаҳон

20.08.2026, 15:26

АҚШ минтақа ресурсларини талон-торож қилишни кўзлаган — Эрон спикери

Эрон парламенти спикери Муҳаммад Боқир Қолибоф Қўшма Штатларнинг Форс кўрфазидаги иштироки фақатгина минтақа ресурсларини талон-торож қилиш истагидан келиб чиқишини таъкидлаб, бундан огоҳлантирди.

Сиёсат

20.08.2026, 14:50

АРХИВ

САНАГА ЎТИШ

Барча архивни кўрсатиш →