Судьялар суд остида: Акмалжон Шукуров иши Ўзбекистон суд тизими учун нодир прецедентга айланди

Илк бор судьялар ва суд раҳбарияти вакили коррупция айблови билан очиқ ва батафсил равишда жавобгарликка тортилмоқда.

Ўзбекистон Республикаси Бош прокуратурасининг расмий баёнотига кўра, мазкур жиноят иши Тошкент шаҳар суди тизимида содир этилган жиддий қонунбузарликлар билан боғлиқ.

Айбланувчилар кимлар?

Жиноят иши қуйидаги шахсларга нисбатан қўзғатилган:

• Муроджон Мирзажонов — Тошкент шаҳар суди собиқ раис ўринбосари
  (ЖК 231-модда 2-қисм, 236-модда 2-қисм);
• Одилбек Илхомжонов, Мирзиёд Абидов, Мухтарам Турғунова — жиноят ишлари бўйича суднинг собиқ судьялари
  (ЖК 231-модда 2-қисм).

Барча айбланувчиларга нисбатан қамоққа олиш тарзида эҳтиёт чораси қўлланилган. Ҳозирда тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.

Ишнинг моҳияти: воқеалар қандай ривожланган?

Иш марказида — Акмалжон Шукуров. У қатор оғир жиноятларда, жумладан:

• жуда катта миқдорда фирибгарлик,
• безорилик,
• оғир тан жароҳати етказиш айбловлари билан жавобгар деб топилган.

Мирзо Улуғбек тумани жиноят ишлари бўйича суди уни 8 йил 1 ой муддатга озодликдан маҳрум этиш жазосига ҳукм қилган.

Бироқ айбланувчи ҳукмдан норози бўлиб апелляция шикояти киритганидан сўнг, ишнинг йўналиши кескин ўзгарган.

Апелляция ва ноқонуний аралашув

Апелляция инстанциясида ишни кўрган судьялар — Илхомжонов, Абидов ва Турғунова — дастлаб жазони енгиллаштириш масаласини муҳокама қилган.

Тергов материалларига кўра, айнан шу босқичда суд жараёнига ноқонуний таъсир ўтказилган.

Бош прокуратура маълум қилишича, Тошкент шаҳар суди раисининг ўринбосари Муроджон Мирзажонов ўз хизмат ваколатларидан фойдаланиб:

• суд жараёнига аралашган,
• судьяларга босим ўтказган,
• ноқонуний қарор қабул қилинишига эришган.

Натижада:

• Жиноят кодексининг 57-моддаси асоссиз қўлланилган;
• қамоқ эҳтиёт чораси бекор қилинган;
• жазо 3 йил 3 ой муддатга озодликни чеклаш билан алмаштирилган;
• маҳкум суд залидан озод этилган.

Бу қарор кейинчалик оғир ҳуқуқий оқибатларга сабаб бўлган.

Нима учун бу қарор ноқонуний деб баҳоланмоқда?

Терговга кўра, судьялар:

• кўрсатманинг ноқонуний эканини билган,
• шунга қарамай қарор чиқарган,
• суд ҳокимиятининг асосий принципи — жавобгарликнинг муқаррарлигини бузган.

Бу ҳолат жамият ва жабрланувчи манфаатларига зид равишда адолатсизликка олиб келган.

Қайта кўриб чиқиш ва жазони тиклаш

Прокуратура протестидан сўнг иш қайта кўриб чиқилган.

Натижада:

• апелляция қарори бекор қилинган;
• биринчи инстанция ҳукми ўзгартирилган;
• Акмалжон Шукуровга 5 йил 3 ой озодликдан маҳрум этиш жазоси тайинланган;
• у суд залидан қамоққа олинган.

Бош прокуратура бу билан жазонинг муқаррарлиги таъминланганини таъкидлади.

Нима учун бу иш жамият учун муҳим?

Мазкур иш бир неча жиҳатдан алоҳида аҳамиятга эга:

1. Нодир прецедент
   Судьялар илк бор очиқ тарзда жиноий жавобгарликка тортилмоқда.
2. Коррупция механизмининг ошкор этилиши
   “Суд орқали ҳал қилиш” амалиёти қандай ишлаши очиқ намоён этилди.
3. Тизимга аниқ сигнал
   Лавозим ва мақом жавобгарликдан қочиш воситаси эмас.
4. Ишончни тиклаш имкони
   Қонун устуворлиги сўзда эмас, амалда таъминланиши мумкинлиги кўрсатилди.

Бу иш ҳали якунланмаган. Олдинда суд муҳокамалари ва якуний қарорлар бор.

Бироқ аллақачон аён: суд остида фақат алоҳида шахслар эмас, балки “келишилган адолат” амалиётининг ўзи қолди.

Бу гал ютмаслиги керак бўлган нарса — таъсир, алоқа ёки мақом.
Ютиши керак бўлган ягона нарса — қонун ва адолат.