Нима учун Ўзбекистон ва Россия шўро қатағонига турлича қарамоқда?

Тошкент қатағон қурбонларининг номларини тиклаётган бир пайтда, Россиянинг айрим доираларида буни «тарихни қайта ёзиш» деб айблашмоқда. Келинг, вазиятни таҳлил қиламиз.

Ўзбекистон Олий суди архивларда улкан ишларни амалга оширмоқда. Биргина 2026 йилнинг 6 май куни 1920–1934 йилларда ҳукм қилинган яна 161 нафар шахс оқланди. Шўро ҳокимияти уларни «аксилқилобчилик» ва «босмачилик»да айблаган эди. Сўнгги йилларнинг ўзида жами 1200 дан ортиқ кишининг номи оқланди.

РФдаги танқидчиларнинг позицияси: Россиянинг айрим ОАВлари ва спикерлари Ўзбекистон гўёки «ҳақиқий жиноятчиларни» оқлаётганини даъво қилмоқда. Уларнинг фикрича, ўша даврдаги ишларда айблов исботлари мавжуд, оқлаш жараёни эса «умумий шўро ўтмишига қарши қаратилган сиёсий қадам»миш.

Тошкент бу айбловларга жавобан реабилитация жараёни сиёсий ўйин эмас, балки адолат тикланиши эканини билдирди. Оқланаётганларнинг аксарияти НКВД «учлик»лари томонидан сохта ҳужжатлар ва қийноқлар билан қатағон қилинганлардир.

Ўзбекистон учун бу жиноятчиларни кечириш эмас, балки мустабид тузум қурбони бўлган минглаб ватандошларимиз хотирасини эъзозлашдир.
Ўзбекистон  ўз архивини ўрганиш ва мустабид тузум қурбонлари хотирасини тиклаш — мустақил республиканинг суверен ҳуқуқи эканлигини эслатмоқда.

Ўзбекистон архивларни очиб, жабрланганларнинг номларини қайтараётган бир пайтда, Россияда тескари жараён кузатилмоқда. ОАВ хабарларига кўра, Россия ҳарбий кассация суди прокуратура талаби билан аввалроқ оқланган айрим қатағон қурбонларига нисбати чиқарилган қарорларни бекор қила бошлаган. 

Ва 2022 йилнинг иккинчи ярмидан бери Россия прокуратураси 4000 дан зиёд шахсга аввал берилган "қатағон қурбони" мақомини бекор қилишга муваффақ бўлди.

Тарих — қотиб қолган ҳайкал эмас, у тирик хотирадир. Ўзбекистон учун реабилитация — «қора доғларни» ўчириш ва аждодлари қатағон лагерларида бедарак кетган минглаб оилалар олдидаги қарзни узишдир. Юз йил аввалги воқеаларга ягона қарашни мажбурлаб сингдиришга бўлган уринишлар, МДҲ давлатлари ўз келажагини нақадар турлича тасаввур қилаётганини яна бир бор кўрсатмоқда.

Муаллиф: Азиз Солиев