Rossiya armiyasiga 25 minggacha kubalik koʻngillilar qoʻshilishi kutilmoqda

Yaqin vaqt ichida 25 minggacha kubalik koʻngilli askarlar Rossiya armiyasi safiga qoʻshilishi mumkin. Bu haqda Forbes Ukraina rasmiylari maʼlumotlariga tayanib xabar berdi. Ushbu reja amalga oshsa, kubaliklar jang maydonlaridagi eng yirik xorijiy kontingentga aylanadi.

Ukraina harbiy razvedkasi vakili Andrey Yusov AQSh Kongressi aʼzolariga taqdim etgan maʼlumotda shunday dedi:

«Putin rejimi uchun kubalik yollanma jangchilarni jalb etish manfaatli. Agar chet ellik halok boʻlsa — hech qanday nafaqa toʻlanmaydi, javobgarlik yoʻq, mamlakat ichida urushiga norozi boʻlgan qarindoshlar yoʻq. Va, albatta, kamroq rossiyalik halok boʻladi».

Britaniya razvedkasi maʼlumotiga koʻra, Rossiya bir milliondan ortiq yoʻqotishlarga uchragan. Shu sabab Kreml Afrika, Lotin Amerikasi va Markaziy Osiyodan kelgan xorijliklarni yollash yoki majburlash orqali saflarni toʻldirmoqda.

Kubaliklar nega ketmoqda

Koʻpchilik kubaliklar uchun bu moliyaviy masala. Ularga oyiga taxminan 2000 dollar maosh vaʼda qilingan — bu Kubadagi oʻrtacha 20 dollarlik ish haqidan yuz baravar koʻp. Bu sababdan minglab odamlar frontda xizmat qilish uchun shartnoma imzolagan. Boshqalar esa Rossiyada qurilish ishlariga jalb qilinayotganini oʻylab, aldangan holda jang maydoniga yuborilgan.

Virjiniya universiteti Miller markazi professori Kristina Lopes-Gottardi taʼkidlaganidek, Kuba ogʻir iqtisodiy va energetik inqirozda. «Faqat iqtisodning oʻzi buni kuchli omilga aylantiradi», deydi u.

Kuba hukumatining roli

Gavana toʻgʻridan-toʻgʻri ishtirokini inkor etmoqda, ammo, tahlilchilarning fikricha, bunday koʻlamdagi safarbarlik Kuba hokimiyatining yashirin roziligisiz amalga oshishi mumkin emas. Reuters koʻrgan 2 oktabrdagi AQSh Davlat departamenti hujjatida Vashingtonning baholashicha, 1 mingdan 5 minggacha kubalik Ukrainada jang qilayotgani aytiladi.

Ukraina Oliy Radasi deputati Aleksandra Ustinova shunday dedi:

«KXDR va Kuba jangchilari siyosiy ramzlar, yetishmovchilik belgisi emas. Rossiya 20 ming kubalikni yollagan, ulardan mingdan ortigʻi Ukrainada, taxminan 40 nafari oʻldirilgan — pasportlari bizda dalil sifatida bor. Bu Rossiyaning “ishonchli hamkorlarimiz bor” degan koʻrsatkichi».

Uning soʻzlariga koʻra, bu avtoritar ittifoqchilarga tayanish tendensiyasi jahon siyosiy tizimini «demokratik va avtoritar davlatlar» oʻrtasida yanada keskin boʻlib boʻlinishga olib kelmoqda.

Kubaning manfaatlari

Ratgers universiteti professori Aleksandr Motilning taʼkidlashicha:

«Kubalik jangchilar juda yaxshi maosh oladi. Agar oʻlsa — qarindoshlari boy boʻladi, tirik qolsa — qahramon sifatida qaytib, pul oladi. Har holda, mamlakatga mablagʻ keladi, rejim esa buni oʻz yutugʻi sifatida koʻrsatadi».

Uning fikricha, Kuba shu yoʻl bilan inqilobiy imijini mustahkamlab, Vashingtonga qarshi siyosiy ishora qilmoqda.

Rossiyaning zaif tomoni

Motil shunday taʼkidlaydi:

«Kuba, KXDR yoki Afrika va Markaziy Osiyodan jangchilar yollash — zaiflik va ehtimol, umidsizlik belgisidir. Rossiyaliklar befoyda janglarda oʻlishni xohlamayapti, shuning uchun Putin ularning oʻrniga chet elliklarni yuboryapti».

Iyul 2025 yilga kelib, Ukrainadagi (rus fuqarolaridan tashqari) mahbuslarning 49 foizi chet elliklardan iborat boʻlgan — 2022 yilda bu koʻrsatkich atigi 1 foiz edi. Ukraina Xavfsizlik va hamkorlik markazi raisi Sergiy Kuzan taʼkidlaganidek, «xorijiy yollanmalarsiz Moskva hujum operatsiyalarini davom ettira olmasdi».

Afrika va Osiyodan yollanmalar

Bloomberg’ning 2024 yil iyunidagi tekshiruviga koʻra, Kreml minglab afrikalik talabalar va mehnat migrantlarini armiyaga qoʻshilishga majburlagan, rad etganlar deportatsiya bilan tahdid qilingan. The Telegraph’ning 2025 yil iyunidagi surishtiruvida esa Kamerun, Senegal va Zimbabvedan kelgan afrikaliklar «shampun zavodi» yoki oshxona ishi vaʼdalari bilan aldanib, bir haftalik tayyorgarlikdan keyin frontga yuborilgani aniqlangan.

Avtoritar ittifoqchilar oʻqi

Bu jarayon faqat jangchilar bilan chegaralanmaydi. Rossiya, KXDR, Eron, Venesuela va Kubani bogʻlovchi harbiy hamkorlik oʻqi shakllanmoqda — ular qurol, texnologiya va tajribalar bilan almashmoqda.

Hadson instituti tahlilchisi Lyuk Koffi shunday dedi:

«KXDR va Eron Rossiya bilan hamkorlik orqali texnologiyalar, jumladan suvosti yadroviy raketa dasturlarini rivojlantirishda yordam olyapti».

Odessa milliy universiteti professori Vladimir Dubovik qoʻshimcha qildi:

«Bu faqat shartnoma emas, balki avtoritar armiyalar uchun umumiy oʻquv maydoniga aylanmoqda».

Zamonaviy urush maktabi

“Peace Through Strength Institute” muassisi Bill Koulning taʼkidlashicha, bu xavf Ukrainadan tashqariga ham yoyilishi mumkin:

«Har bir chet ellik boʻlinma bugun dunyodagi ilk katta dron urushida ishtirok etib, bu texnologiyani boshqa jang maydonlariga olib chiqishni oʻrganmoqda».

Qisqasi, Kreml uchun kubalik va shimoliy koreyalik jangchilar — urushni ichki qarshiliksiz olib borishning qulay usuli. Ular uchun esa bu — zamonaviy dron va elektron urush tajribasini oʻrganishning misli koʻrilmagan imkoniyatidir.