X platformasida sunʼiy intellekt bilan bogʻliq mojaro

Ilon Maskka tegishli X (sobiq Twitter) ijtimoiy tarmogʻida joriy etilgan Grok sunʼiy intellekt tizimi atrofida jiddiy mojaro yuzaga keldi. 

Mazkur vaziyat ortidan X rahbariyati Grok’ning rasmni tahrirlash (edit image) funksiyasini oddiy, yaʼni bepul foydalanuvchilar uchun cheklashga qaror qildi. Biroq bu qaror ham muammoni toʻliq hal etmadi.

Muammo qanday paydo boʻldi?

2025 yil dekabr oyi oxirida Grok botiga foydalanuvchilarga istalgan tasvirni tahrirlash imkonini beruvchi yangi funksiya qoʻshildi. Ushbu yangilik qisqa vaqt ichida salbiy oqibatlarga olib keldi. Ayrim foydalanuvchilar sunʼiy intellekt yordamida real insonlarning, ayniqsa, ayollar va bolalarning yalangʻoch yoki shahvoniy mazmundagi tasvirlarini yarata boshladi.

Bu holat nafaqat axloqiy meʼyorlarga zid, balki koʻplab mamlakatlar qonunchiligiga koʻra ham noqonuniy hisoblanadi. Natijada X platformasi ustidan bir qator davlatlar tomonidan rasmiy shikoyatlar bildirildi.

Britaniya tanqidi

Buyuk Britaniya bosh vaziri Kir Starmer idorasi X’ning mazkur funksiyani faqat pulli obunachilar uchun qoldirish qarorini keskin tanqid qildi. Daunning-strit rasmiysiga koʻra, bunday yondashuv muammoni hal qilish oʻrniga uni tijoratlashtirishni anglatadi.

“Bu qaror qonunga xilof tasvirlarni yaratish imkoniyatini shunchaki premium xizmatga aylantiradi, xolos. Bu esa jabrlanuvchilar uchun haqoratdir”, — deya taʼkidladi Buyuk Britaniya hukumati vakili.

Yevropa Ittifoqi pozitsiyasi

Yevropa Ittifoqi ham masalaga qatʼiy munosabat bildirdi. Ittifoqning raqamli masalalar boʻyicha matbuot kotibi Tomas Rene fikricha, obunaning pulli yoki bepul boʻlishi muammoning mohiyatini oʻzgartirmaydi.

“Biz bunday tasvirlarni koʻrishni istamaymiz. Bu mutlaqo qabul qilib boʻlmaydigan holat. Masala juda oddiy”, — dedi u.

Axloq va texnologiya

Sunʼiy intellekt texnologiyalari jadal rivojlanayotgan bir paytda ulardan foydalanish qoidalari va cheklovlari ham aniq belgilab olinishi shart. Ayniqsa, inson shaʼni, shaxsiy hayoti va bolalar huquqlari bilan bogʻliq masalalarda kompaniyalar katta javobgarlikni oʻz zimmasiga olishi kerak.

X platformasidagi holat sunʼiy intellektdan nazoratsiz foydalanish qanday xavfli oqibatlarga olib kelishi mumkinligini yaqqol koʻrsatdi.

Grok bilan bogʻliq mojaro nafaqat bir platforma muammosi, balki global raqamli xavfsizlik, axloq va qonun ustuvorligi masalasiga aylandi. Mutaxassislar fikricha, kelgusida bunday holatlarning oldini olish uchun xalqaro darajada yagona meʼyor va qoidalar ishlab chiqilishi zarur.